Nog steeds is in Europa storten de belangrijkste methode om huishoudelijk afval te verwerken. Maar liefst 40% van het Europees huishoudelijk afval belandt op de stortplaats. Dat blijkt uit de jaarcijfers over 2008 van Eurostat, het EU-bureau voor de Statistiek. In een aantal landen, waaronder Bulgarije, Malta en Letland, wordt meer dan 90% van het huishoudelijk afval op deze niet al te milieuvriendelijke manier verwerkt. Uit de cijfers blijkt verder dat Nederland nog steeds geen voorloper is op het gebied van recycling.
De inzameling van kunststof verpakkingsafval heeft vorig jaar veel minder opgebracht dan de 85 kton recycling die de Plastic Hero campagne zich ten doel had gesteld. Ook zal dit jaar de opbrengst absoluut onvoldoende zijn om ermee te voldoen aan de verplichting om 38% van alle kunststof verpakkingsafval te recyclen. Dat concludeert Recycling Netwerk op basis van twee studies waarin werd gekeken naar de opzet en de resultaten van de afvalinzameling in de 71 meest verstedelijkte gemeenten van Nederland en in alle gemeenten in de provincie Utrecht.
Download de onderzoeksrapporten ‘De kunststofinzameling doorgelicht- opbrengst en perspectieven in de steden’ en ‘Kunststofinzameling in Utrecht- werkt dat?’ hier.
Steeds meer gemeenten willen af van de voorscheiding van plastic uit huishoudelijke afval. Wat moeten al die gezinnen met nog een containertje op driehoog-achter? Bovendien blijft onduidelijk wat het nu precies oplevert allemaal die gescheiden inzameling van plastic afval. Artikel in dagblad Trouw.
Het aantal plastic wegwerptasjes dat klanten meekrijgen in winkels bij onze zuiderburen is de afgelopen zeven jaar met 85 procent gedaald. Sinds 2003 heeft dat bijna 4,9 Kton plastic uitgespaard.
De Britse supermarktgiganten Tesco, Sainsbury’s en Marks and Spencers hebben afgelopen week een overeenkomst gesloten om de komende twee jaar de CO2-voetafdruk van hun voedselverpakkingen met 10 procent te verminderen. Ze zetten daarvoor in op meer verkoop van los fruit en groenten, melk in zakken en vlees in vacuüm verpakte plastic zakken. De overeenkomst werd onder druk van een aantal maatschappelijke organisaties, waaronder het Women’s Institute, door het ministerie van Milieu, Voedselwaren en Landbouwzaken opgesteld. Ook heeft de retailsector middels de overeenkomst beloofd om meer recyclingfaciliteiten op te zetten. Iedereen rijker
Volgens het ministerie kan de overeenkomst de Britse consument komende drie jaar £800 miljoen opleveren, terwijl de verpakkingsindustrie er £200 miljoen rijker van wordt. En vooral het milieu is er bij gebaat, aldus het ministerie. Uitvoering van de afspraken in de overeenkomst zouden de komende drie jaar drie miljoen ton minder uitstoot van broeikasgassen opleveren. Uit onderzoek van vorig jaar bleek 40% van de voedselverpakkingen in de Engelse supermarkten zeer moeilijk te recyclen. Tot voor kort zorgden ze voor een groot deel van de enorme stortbelasting die gemeenten moesten betalen.
Met de overeenkomst willen de supermarkten ook een bijdrage leveren aan het voorkomen van voedselverspilling. Op aanraden ook van milieuorganisaties als Keep Britain Tidy zetten de bedrijven in op minder grote porties van vlees en brood, en meer innovatie van producten en verpakkingen. Keep Britain Tidy heeft een manifest uitgebracht This is Our Home met allemaal maatregelen om zwerfafval en overbodige verpakkingen tegen te gaan. De milieuorganisatie pleit onder meer ook voor strengere handhaving op vervuilers. Keep Britain Tidy strijdt al jaren voor een schoner leefklimaat en stimuleert consumenten om minder afval te produceren door minder te consumeren. Hogere ambities
Ook Duitsland is bezig om meer te maken van zijn recycling. Ondanks dat het land voorop loopt in de gescheiden inzameling van verschillende afvalstromen, waaronder plastic, en op het gebied van statiegeld, wil het Ministerie van Milieu de ambities verhogen. Momenteel ligt het recyclingpercentage op 63 procent. Dat zou in 2020 verhoogd moeten worden naar 65 procent.
Daarvoor heeft het ministerie een eerste ontwerp voor de wet op reorganisatie van recycling en afvalbeheer opgesteld. In het plan vervangt een speciale recyclington vanaf 2015 de nu gebruikte gele zak. Naast plastic afval zouden de Duitse burgers ook metaal, kleine elektrische apparaten en houtafval in de ton moeten deponeren.
De Duitse vereniging van afvalbedrijven, BDE, vindt de ambities niet ver genoeg gaan. Voorzitter Peter Kurth pleit ervoor het recyclingquotum op 85 procent te zetten. Lees het manifest van Keep Britain Tidy.
Het aantal plastic wegwerptasjes dat klanten meekrijgen in winkels bij onze zuiderburen is de afgelopen zeven jaar met 85 procent gedaald. Sinds 2003 heeft dat bijna 4,9 Kton plastic uitgespaard.
De vermindering van de tasjes is het gevolg van een campagne van de federatie van Belgische distributieondernemingen, Fedis. Die probeert sinds 2003 het wegwerptasje uit de winkel te bannen. En dat lukt dus aardig. Alleen in kledingzaken krijgen klanten nog steeds plastic tasjes mee om hun aankopen in te vervoeren. In supermarkten zijn de plastic tassen verdwenen. Althans de gratis tasjes. Tegen betaling kunnen klanten nog steeds tassen verkrijgen.
Naar schatting gingen er in 2003 bijna drie miljard tasjes over de toonbank bij onze zuiderburen. De sector beloofde via Fedis toen om eind 2009 daarvan 60 procent te verminderen. De Belgische consument is blijkbaar milieuvriendelijker dan verwacht, want de vermindering is opgelopen tot zo’n 2,5 miljard tasjes. De 4.873 ton bespaard plastic is overigens nog maar een klein aandeel van het totale afval dat de Belgische consument produceert. Alleen al in Vlaanderen is er jaarlijks 3,4 miljoen ton aan huishoudelijk afval. Overigens kennen we in Nederland ook geen gratis plastic tassen in de supermarkten meer. Naar schatting verbruiken we in ons land jaarlijks 1,5 miljard tasjes per jaar, waarvan een derde betaalde tasjes van de supermarkten zijn. De rest zijn vooral de gratis wegwerptasjes, die bij andere winkels worden verspreid, zoals bij kleine kruideniers. De organisatie TassenBol wil wat doen met overbodige plastic tassen in supermarkten en heeft een bol geintroduceerd, waar winkelend publiek plastic tassen die het niet meer nodig heeft in kan doen. Zodat anderen er eentje uit kunnen halen en niet een nieuwe hoeven te kopen.
Nog steeds laten de inzamelcijfers over 2008 van het kunststof verpakkingsafval op zich wachten. Voormalig minister van VROM, Jacqueline Cramer, beloofde ze in februari bekend te maken. De maand is voorbij en wanneer ze nu bekend worden gemaakt blijft vooralsnog onduidelijk.
Naar verluidt komen VROM en Nedvang er niet uit over de percentageberekeningen. Dat meldde het vakblad Afval Online. Voor de berekening van de resultaten moet worden uitgegaan van een hoeveelheid kunststof die op de markt is gebracht en een hoeveelheid die daar vanaf is gehaald voor hergebruik. VROM en Nedvang zijn het niet eens hoeveel kunststof er twee jaar geleden op de markt is gebracht. Beide partijen moeten het eerst eens worden voordat ze naar buiten komen met de cijfers. Wat voor effect dit heeft op de cijfers van 2009, die voormalig minister Cramer beloofde in september naar buiten te brengen, is ook nog niet duidelijk.
Zestien Limburgse gemeenten deden samen een proef met nascheiding en komen tot de conclusie: nascheiding levert veel meer op dan bronscheiding van kunststof verpakkingsafval. Het zou de betrokken gemeenten zes miljoen euro aan kosten kunnen schelen, levert drie keer zo veel ingezameld plastic op en drie keer zo veel milieuwinst.
Binnen zeven tot tien jaar wil Almere een stad zonder afval worden. Dat is de ambitie die gemeente heeft uitgesproken op vrijdag 29 januari. Als de gemeenteraad akkoord gaat met het uitvoeringsplan Mijn afval maakt winst wordt er al snel in de groeistad niet meer gesproken over afval, maar over grondstoffen.
De kunststofinzameling is in veel gemeenten echt op gang gekomen. Maar hoe gaat het nu eigenlijk? Officiële cijfers ontbreken. Milieuminister Cramer is nog druk bezig de resultaten van 2008 bij elkaar verzamelen. Pas volgende maand zal ze die bekendmaken. Net als haar onderzoek naar waar nu eigenlijk al dat plastic afval naar toe gaat en wat er mee gebeurt.
Rotterdam gaat niet meedoen met het gescheiden inzamelen van plastic afval. De havenstad concludeerde uit eigen onderzoek echter dat er meer milieurendement te halen is uit nascheiding van het huishoudelijk restafval.
Afgelopen oktober sprak minister Cramer tijdens het Algemeen Overleg met Tweede Kamer af dat er geen uitbreiding komt van het aantal afvalverbrandingsinstallaties (AVI’s). Hier tegenover besloot ze tot een versneld toekennen van een zogeheten R-1 status aan bestaande AVI’s. Met teleurstelling constateert het Recycling Netwerk dat deze stap haaks is op het beleid om juist meer in te zetten op het bevorderen van preventie en recycling van afval, in plaats van verbranding.
Naast papier, glas en groen wordt vanaf 1 januari ook plastic apart ingezameld. Het bedrijfsleven jubelt, maar de milieubeweging zet vraagtekens bij het geclaimde succes. GPD-artikel door Dylan de Gruijl, 30 december 2009. Onder meer verschenen bij BN/De Stem.
Net als op grote water- en frisdrankflessen, moet ook op kleine plastic flesjes statiegeld worden geheven. Dat stellen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en Recycling Netwerk, waarin milieuorganisaties samenwerken. Volgens hen is de gescheiden inzameling van alle plastic verpakkingen, die vanaf volgend jaar landelijk geldt, een halve oplossing. GPD-artikel in onder meer Het Parool, Dagblad van het Noorden en Nederlands Dagblad.
De Deense milieuorganisatie Nepenthes heeft op 14 december een officiële klacht ingediend bij de Deense Ombudsman tegen Coca-Cola. De frisdrankgigant maakt zich volgens de organisatie schuldig aan misleiding van de markt met de reclame over de nieuwe plantfles in Denemarken.
‘ De statiegeldregeling voor grote PET-flessen van volgend jaar wellicht worden afgeschaft’, stelde het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel onlangs hoopvol. Het gaat immers toch goed met de inzameling van kunststof afval? Een meer realistisch scenario is volgens het Recycling Netwerk in 2010: geen afschaffing maar juist uitbreiding van het statiegeldsysteem. Interview met Robbert van Duin in de Levensmiddelenkrant (december 2009).
Een van de grote misverstanden op het terrein van afval: Nederland is koploper op het gebied van milieu. Dat is helaas al lang niet meer zo. “Op het gebied van preventie hebben we hopeloos gefaald”, stelt Recycling Netwerk-voorzitter Robbert van Duin in het vakblad Afvalforum.
Met name als het gaat om de inzameling van kunststof verpakkingen neemt Nederland een beschamende lage plaats in op de Europese ranglijst: plek 12 van de in totaal 15 landen. De afvalsector kan hier overigens weinig aan doen. Het grote falen ligt bij de overheid: die zou de regie moeten voeren en doet dat niet. Bestaande wetgeving wordt niet gehandhaafd, terwijl er wel draagvlak voor is. Dat blijkt wel uit onderzoeken, zoals van TNS/NIPO. Er is bijvoorbeeld veel steun voor statiegeld op kleine flesjes. Van Duin: “Nederland is niet het beste milieujongetje van de klas. We zitten in de middenmoot. Is dat erg? Ik denk het wel we zijn het aan onze stand verplicht om weer koploper te worden.”
De Deense milieuorganisatie Nepenthes heeft op 14 december een officiële klacht ingediend bij de Deense Ombudsman tegen Coca-Cola. De frisdrankgigant maakt zich volgens de organisatie schuldig aan misleiding van de markt met de reclame over de nieuwe plantfles in Denemarken.
Coca-Cola maakt volgens Nepenthes misbruik van de consumentenzorgen over het milieu door de nieuwe plantfles als veel milieuvriendelijker af te schilderen dan de standaardflessen en blikjes. Tijdens de afgelopen Klimaattop in Kopenhagen lanceerde Coca-Cola de reclame voor deze nieuwe fles, die volgens het bedrijf gemaakt is van gerecycled materiaal en bestaat uit 15% plantaardig materiaal. De fles zou 25% besparen op CO2-uitstoot.
Nepenthes beschuldigt Coca-Cola van ‘greenwashing’ en valse marketing. “Coca-Cola schrijft op zijn website dat het plantaardig materiaal ethanol is, dat gemaakt is van suikerriet en melasse,” schrijft Kristian Jørgensen, voorzitter van Nepenthes. “Dit maakt het plastic niet vriendelijk voor het klimaat. Hierdoor moet namelijk meer land gebruikt worden voor andere doelstellingen dan voedselproductie. Daarmee verhoog je het risico op ontbossing om landbouwgrond te creëren. Deze conversie resulteert in enorme uitstoot van CO2 die in planten en de bodem is opgeslagen. Dit is een veelvoorkomend probleem bij de productie van eerste-generatie bioethanol. Daarom is het gebruik van plantaardig materiaal niet noodzakelijkerwijs goed voor het milieu.” Bovendien is er helemaal geen documentatie om de claim ‘milieuvriendelijke fles’ te onderbouwen, voegt Jørgensen toe. En de reclame stelt verder dat de flessen 100% recyclebaar zijn. Ook dat is misleidend, stelt hij. “Het recycling van plastic flessen is niet nieuw. Het is een standaard manier om flessen in Denemarken te maken.”
Als de onderneming niet kan bewijzen dat de fles inderdaad beter voor het milieu is dan andere flessen, schendt de campagne de Deense wet die consumenten beschermt tegen marketing op onjuiste vooronderstellingen. In het verleden diende Nephentes al met succes een klacht in tegen oliemaatschappij Statoil, die in een reclamecampagne de benzine met vijf procent bioethanol als zeer milieuvriendelijk presenteerde.
Voorzitter van het Recycling Netwerk Robbert van Duin was donderdagavond 3 december te zien in het NOS Journaal in een item over de plastic afvalinzameling van Plastic Heroes. Het Recycling Netwerk maakt zich zorgen om het boemerangeffect van de gescheiden kunststofinzameling. Als blijkt dat milieuwinst erg laag blijft zal dat ook effect hebben op de inzameling van glas en papier en karton door de Nederlander.
Bekijk het item op NOS Journaal. Het begint na 3.23 minuten.
Op de Groene Conferentie 2009 van het Rotterdams Milieucentrum (RMC) op 1 december zette het Recycling Netwerk haar vraagtekens bij de kunststof inzameling in de havenstad. Uitbreiding van statiegeld kwam in het debat als oplossing naar voren om meer schone stromen kunststof afval te krijgen. Het RMC zelf deed een pleidooi voor een verbod op niet afbreekbare plastic zakjes. Die zou best in een gemeentelijke verordening kunnen worden geregeld.
In Rotterdam vindt op 1 december het eerste verkiezingsdebat plaats, alvast voor de gemeenteraadsverkiezingen van maart. Het Groentrekkerdebat staat in het teken van natuur en milieu. Het Recycling Netwerk zal in de persoon van voorzitter Robbert van Duin een stelling neerleggen over het lokale afvalbeleid.
De vervuiler betaalt. Dat is het principe achter de wetgeving rond afval in ons land. In het geval van kunststof verpakkingsafval is de verpakkingsindustrie verantwoordelijk. Al 20 jaar kennen we in ons land deze Producentenverantwoordelijkheid. In de praktijk stelt die echter weinig voor. Het moet beter stelt de VNG.
Er is te veel onduidelijkheid. Waar de verantwoordelijkheid van de producent eindigt en die van de gemeente begint is niet duidelijk. De administratieve lasten voor gemeenten zijn te groot. Bovendien eindigt de producentenverantwoordelijkheid straks als de inzameldoelstellingen worden gehaald. Dan is er dus geen sprake van 100% producentenverantwoordelijkheid, aldus Henk Aalderink, voorzitter van de VNG-commissie Milieu en Mobiliteit, in zijn toespraak op het Gemeentelijk Afvalcongres. Lees de toespraak van Aalderink
Minister Cramer komt niet tegemoet aan het dringende vraag om hulp, die de recyclingsector samen met het Recycling Netwerk haar afgelopen september gezamenlijk in hun brandbrief stelden (zie ook het nieuwsbericht hierover). Steeds meer goed te recyclen afval dreigt in de verbrandingsoven te verdwijnen door de overcapaciteit aan verbrandingsovens. En dat druist in tegen de milieudoelstellingen die we met zijn allen hebben.
Volgens Cramer is er geen sprake van overcapaciteit op de markt, zo schrijft ze in een brief terug aan de BRBS, een van de brancheorganisaties uit de recyclingsector. Sterker nog, volgens haar is er sprake van een evenwicht tussen de verbrandingscapaciteit en het aanbod brandbaar restafval. Verdere uitbreiding van de capaciteit vindt ze daarom niet acceptabel en ze wil met de afvalverbrandingssector een moratorium daarop afspreken. Verder, stelt ze in de brief, worden er niet onnodig herbruikbare afvalstoffen verbrand in ons land. Ze wijst daarvoor naar een onderzoek van de VROM Inspectie van afgelopen zomer onder zeven van de in totaal elf verbrandingsovens.
Onbalans
De recyclingsector en milieubeweging zien juist dat de markt voor verbranden van afval het afgelopen jaar volledig in onbalans is geraakt. Er komt steeds meer verbrandingscapaciteit bij, terwijl door de economische recessie de hoeveelheid afval daalt. Dit leidt tot dalende tarieven, ondermeer omdat verbrandingsovens zich contractueel hebben verplicht tot het leveren van energie. De afgelopen maanden is in openbare aanbestedingen het tarief bijna gehalveerd tot een niveau van beneden de 60 euro per ton. Binnen de afvalsector en de milieubeweging heeft men zeer ernstige twijfels of de prijs die nu de markt vormt een reële prijs is en maakt men zich grote zorgen over de milieugevolgen. In vergelijking met verbranden, levert recycling een drie maal zo hoge bijdrage aan de reductie van broeikasgassen. Daarnaast blijven steeds schaarser wordende grondstoffen behouden, die anders in rook opgaan.
