Het verwerken van gemengd plastic afval blijft voor problemen zorgen. Het bedrijf Plastinum uit Emmen zou moeten gaan zorgen voor veel meer recycling van het in Nederland ingezamelde kunststof verpakkingsafval. Vandaag werd echter het faillissement van dit bedrijf aangevraagd door FNV Bondgenoten, nu de salarissen van november nog steeds niet zijn uitbetaald. Het recyclen van gemengd kunststofafval lijkt steevast te leiden tot branden of faillissementen.
De afgelopen dagen kwamen er meerdere berichten in het nieuws over het dreigende faillissement van Plastinum. Plastinum kreeg eind maart een contract met Nedvang. In de publiciteit die Nedvang eraan gaf, kreeg het een sleutelrol toebedacht in het verhogen van de recyclingresultaten tot boven de 75%.
Enkele dagen geleden kwam ook al een bericht in de media dat Attero ter vermijding van brandgevaar de opgeslagen voorraad van 2500 ton kunststof afval van het in april 2009 al failliet verklaarde bedrijf ERS in opdracht van de gemeente ruimde. Het kunststof wordt ingezet in een tweetal verbrandingsovens, in Wijster en in Bremen. Zal dat met het afval dat bij Plastinum ligt ook gaan gebeuren? Plastinum had een contract met Nedvang voor de inname en verwerking, van in Duitsland voorgesorteerde stromen kunststof verpakkingsafval afkomstig uit Nederland. In totaal ging het in dit contract om een hoeveelheid die op kon lopen tot 18 kton per jaar volgens Afvalonline. Jan Storm van Nedvang gaf op het Afvalcongres van de VNG op 11 november aan, dat de output van het sorteerproces van de kunststof verpakkingen nog geen geld oplevert. Dit betekent dat ook voor de gegarandeerde recycling door Plastinum zal zijn betaald door Nedvang.
Dat Plastinum dus failliet dreigt te gaan, betekent dat de afzet van de granulaten die Plastinum volgens haar geheimzinnige procedé produceert, onvoldoende geld oplevert en dat de marktvraag onvoldoende is. Recycling van mengsels van kunststoffen is naar onze mening een uiterst moeizame en zowel in financieel opzicht, als milieukundig opzicht perspectiefloze aangelegenheid. Omdat Plastinum haar procedé geheim houdt, is ook voor niemand inzichtelijk wat er nu precies gebeurt. Misschien heeft Plastinum werkelijk een wondermiddel in huis. Als dat zo is, zal het ongetwijfeld tot een doorstart komen. Wij zetten onze kaarten liever op recycling van mono-stromen en een uitbreiding van het statiegeldsysteem: veel minder kans op downcycling, dus hergebruik van grondstoffen èn substantiële CO2-winst, minder zwerfafval, beter controleerbaar, geen technische hoogstandjes nodig, financieel overzichtelijk voor alle ketenpartners èn per saldo goedkoper en beter voor de werkgelegenheid.
De afloop van de situatie bij Plastinum is nog niet duidelijk. Mogelijk komt het nog tot een doorstart. Behalve de NOM zijn er vermoedelijk ook particuliere beleggers gedupeerd. De aandelen van Plastinum waren interessant voor speculanten
Drankenwinkels en milieubeweging winnen rechtszaak
Het Duitse statiegeldsysteem blijft volledig intact nu de rechter in Düsseldorf de Duitse organisatie van drankenwinkels ‘Verband des Deutschen Getränke-Einzelhandels’ in het gelijk heeft gesteld in een rechtszaak tegen een drankenfabrikant. De branche-organisatie, die de belangen behartigt van de gespecialiseerde drankenwinkels (6.000 slijterijen, etc.), vreesde voor verregaande ontduiking van de statiegeldverplichting na te zijn geconfronteerd met een truc die gebruik maakte van een uitzonderingsclausule in de regelgeving voor statiegeld.
In de rechtszaak werd samen opgetrokken met de milieu-organisatie Deutsche Umwelthilfe, die essentieel bewijsmateriaal leverde waarmee de onrechtmatigheid van de ontduikingsroute kon worden aangetoond.
In september 2010 bracht de VROM-inspectie een rapportage uit over de handhaving van de EVOA-regels bij export van kunststof afval uit Nederland in 2009. Uit het rapport blijkt, dat bij ruim 20% van de 350 onderzochte grensoverschrijdende transporten van plastic afval de milieuregelgeving in administratief opzicht en/of ook in ‘fysieke zin’ wordt overtreden. De onderzochte transporten maken naar schatting nog geen 1% uit van de totale hoeveelheid geëxporteerd kunststof-afval.
Het feit dat van de resterende driekwart van de containers, administratief wel alles in orde was, wil niet zeggen dat daar geen ‘fysieke’ verontreinigingen aanwezig kunnen zijn; dit is eenvoudigweg niet gecontroleerd. Wat wel duidelijk lijkt geworden uit het onderzoek is dat van de vrachten die administratief niet voldeden, een substantieel deel ook in fysieke zin te verontreinigd is om gerecycled te kunnen worden op legale en aanvaardbare wijze. Van de containers waarvan de administratie niet op orde was, zijn 8 containers nader onderzocht. Alle 8 containers waren te sterk verontreinigd. Deze 8 containers vormden aldus de VROM-inspectie (VI) geen aselecte steekproef, maar hoe representatief deze 8 containers dan wel waren, kon niet worden aangegeven. Een exact beeld van de mate waarin over alle transporten bezien, sprake is van vervoer van verontreinigde fracties, is uit het rapport van de VI niet af te leiden. Bovendien blijkt de VI dit ook niet te kunnen geven, zo bleek bij navraag hiernaar. Wel deelt de VI het beeld, dat sprake is van een nog steeds zorgelijke situatie; kunststof afval zal bijgevolg nog steeds als een prioritaire afvalstroom worden behandeld door de inspectie.
Ook in 2008 en 2009 heeft de VROM-Inspectie overtredingen geconstateerd bij de export van sterk vervuild kunststof verpakkingsafval. Het gaat in de meeste gevallen om export richting China, waar vrij strenge importeisen gelden. Een kleiner deel komt echter via Hong Kong in China terecht. “Het verschil met de rechtstreekse lijn is echter dat het terecht kan komen bij niet vergunde bedrijven. Het op deze wijze exporteren van laagwaardige partijen kunststof die relatief goedkoop worden gekocht, kan leiden tot een deel dat niet daadwerkelijk gerecycled wordt. Ook bestaat het risico dat bij deze niet vergunde bedrijven sprake is van een niet milieuhygiënisch verantwoorde verwerking.”
Ons inziens is er dan ook een intensivering nodig van het toezicht, op zodanige wijze dat wél een volledig beeld kan ontstaan over de mate waarin sprake is van export van verontreinigde kunststoffen. Overigens is dit niet enkel een taak van de overheid, maar ook van Nedvang (kunststof verpakkingen) en ook van de NRK (overige kunststoffen). De brief, die de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu op 10 november zond aan de Tweede Kamer over dit onderwerp, vinden wij dan ook ernstig tekort schieten. De problematische situatie dient veel uitgebreider en systematischer onderzocht en aangepakt. Recycling Netwerk heeft hierover een brief verzonden aan de leden van de Vaste Kamercommissie voor Infrastructuur en Milieu van de Tweede Kamer.
De recyclingresultaten die worden behaald met het ingezamelde plastic afval blijven aanleiding voor discussie in de media.
De lobby- en uitvoeringsorganisatie Nedvang reageerde als door een wesp gestoken op de eerste publicatie in Trouw in de ochtend van 26 oktober. In haar persbericht van 26 oktober wordt een boze reactie gegeven waarbij wordt vastgehouden aan 80% hergebruik: “Feit is dat 80% van het plastic verpakkingsafval afkomstig van huishoudens een tweede leven krijgt.” De uitlating van Ruud Sondag van Van Gansewinkel wordt als “onjuist” bestempeld. Zie verder hier en hier en hier.
Maar Ruud Sondag, CEO van de Van Gansewinkel Groep, blijft van mening “dat maar 50% van het ingezamelde plastic echt verwerkt kan worden tot daadwerkelijk nieuwe grondstoffen”.
Hij wijst daarbij verder op verwerking tot “producten die maar een beperkte milieuwaarde hebben” (zie een vervolg artikel op de website van Trouw eveneens van 26 oktober).
Op 27 oktober stond in Trouw (zie op pagina 3) de uitspraak dat “zolang Nedvang geen betrouwbare cijfers kan overleggen, hij niet zou weten waarom hij zijn uitspraak zou moeten intrekken.”
Een meer uitgebreide reactie van Van Gansewinkel is te vinden op hun website, zie hier.
Regeerakkoord schrapt Afvalfonds
Op de verpakkingenbelasting bestaat veel kritiek. Van vele kanten.
Vanuit het bedrijfsleven wordt sterk geklaagd over de administratieve lastendruk, bij de Belastingdienst vraagt men zich af of al die moeite voor zo’n lage opbrengst wel verstandig is en vanuit de milieubeweging wordt de uitwerking van de verpakkingen-belasting absoluut onvoldoende genoemd.
Dat er inderdaad veel schort aan de huidige verpakkingenbelasting wordt bevestigd in een recent onderzoek van de Belastingdienst, uitgevoerd door CE-Delft. Het beeld dat de uitgevoerde evaluatie oplevert is dat de verpakkingenbelasting slechts een beperkt effect heeft gehad op de verpakkingenmarkt. Als eerste reden hiervoor wordt genoemd het feit dat deze belasting een te kleine financiële prikkel geeft. Ook wordt gewezen op “het ontbreken van een stabiel beleidskader”. Tot slot wordt geconcludeerd: “De effecten van de verpakkingenbelasting zouden vergroot kunnen worden door de belastingtarieven substantieel te verhogen. Een verhoging van de tarieven met een factor vier of vijf zou bijvoorbeeld in de drankensector kunnen leiden tot significante aanpassingen van de verpakkingenstrategie.”
Sinds kort is Recycling Netwerk weer op volle sterkte. De bezetting was tijdelijk minder door een wisseling in de medewerkers en een buitenlandse reis als vrijwilligster van Magda Rouw.
Zij is nu weer terug als onderzoeksmedewerkster voor Recycling Netwerk. Magda werkte mee aan diverse recente publicaties en onderzoeken waaronder “Saving Materials”.
Rob Gort is begonnen als senior beleidsmedewerker, hij werkt momenteel ook nog parttime bij Imtech als Consultant maatschappelijk verantwoord ondernemen en duurzaamheid. Hij heeft bijna 20 jaar ervaring in de wereld van afvalbeleid, hoogwaardig hergebruik, secundaire grondstoffen, kringloopsluiting en duurzaam ondernemen en kreeg twee nominaties voor nationale duurzaamheidsprijzen.
Vara’s bekende kritische consumentenprogramma “Kassa” besteedde op 2 oktober aandacht aan de resultaten van de inzameling en verwerking via Nedvang van kunststof verpakkingen uit huishoudens, een van de onderwerpen waar Recycling Netwerk structureel aandacht voor heeft.
Recycling Netwerk heeft de redactie van Kassa van informatie voorzien en komt ook zelf in het programma aan het woord.
In het programma worden door de redactie van Kassa, door Paulus Jansen van de SP èn door Recycling Netwerk stevige vraagtekens gezet bij de claim van Nedvang dat de inzameling en verdere be- en verwerking zo succesvol zouden zijn. Voor de berichtgeving vanuit Vara’s Kassa en de reportage zie http://kassa.vara.nl/tv/afspeelpagina/fragment/plastic-scheiden-en-recyclen-helemaal-niet-succesvol/speel/1/
Onderzoek toont aan: hergebruik van grondstoffen beter dan verbranden – ook vanuit de optiek van klimaatbeleid
Als Nederland alle recyclingmogelijkheden zou benutten, dan zou er 2250 kton minder CO2 worden uitgestoten.
Deze uitkomsten komen uit onderzoek uitgevoerd door het Copernicus Instituut van de Universiteit Utrecht in opdracht van het EmsterOverleg, de BRBS, BVOR, FHG, NVRD, PRN, Recycling Netwerk en SDV.
Om een doorbraak in denken te bewerkstelligen, heeft, in opdracht van genoemde koepelorganisaties van afval- en recyclingbedrijven en milieuorganisaties, de Universiteit Utrecht onlangs haar studie ‘Saving materials’ afgerond.
Op 8 september 2010 is het eerste exemplaar van dit rapport in Perscentrum Nieuwspoort aangeboden aan Prof. Dr. H.H.F. Wijffels.
Uitgaande van deze studie dient Nederland:
– Meer in te zetten op preventie en recycling om te komen tot duurzaam afvalbeheer.
– Te kiezen voor een integrale benadering van alle afvalstromen waarbij ingezet wordt op een zo hoogwaardig mogelijk gebruik van teruggewonnen grondstoffen om het grote potentieel van energiebesparing en CO2 reductie te realiseren.
– In dit kader ook de problematiek van de overcapaciteit aan afvalverbranders aan te pakken en in het bijzonder de afvalverbranders met relatief laag energierendement.
Het EmsterOverleg is bezig vervolgacties op te starten.
Recycling Netwerk heeft de informateur samen met Greenpeace, Natuur en Milieu, Milieudefensie en een aantal organisaties uit de recyclingsector een brief gestuurd met daarin de boodschap: het nieuwe kabinet moet inzetten op een krachtiger recyclingbeleid.
Duurzaam ondernemen door afval te gebruiken als grondstof moet worden ondersteund met krachtig recyclingbeleid. Daarmee kan geld worden verdiend en kunnen Nederlandse milieudoelen worden gehaald. Dat is de boodschap van zes afvalbranches en vier milieuorganisaties aan de politieke partijen die een nieuwe regering gaan vormen.
Effecten van krachtiger recyclingbeleid
Met krachtiger recyclingbeleid kan een nieuw kabinet een aantal beleidsdoelen tegelijk dichterbij brengen. Op milieugebied gaat het er om dat met recycling grondstoffen worden uitgespaard, dat er een substantiële reductie van broeikasgassen kan worden gerealiseerd en dat er een forse bijdrage wordt geleverd op het gebied van energiebesparing. Maar ook op economisch gebied zijn de voordelen groot: de Nederlandse recyclingsector kan groeien door de verdere ontwikkeling van innovatieve scheidingstechnologie, met als resultaat een betere profilering in internationaal verband en groei van de werkgelegenheid in een sector waar nu al 80.000 mensen werkzaam zijn.
Sprekende milieuvoordelen van recycling
De afval- en recyclingsector blijkt nu al te zorgen voor een jaarlijkse CO2-reductie van 4,5 Mton en ruim 100 PJ aan energiebesparing, zo wordt geconstateerd uit de eerste resultaten van een studie die de tien koepelorganisaties laten uivoeren door de Universiteit Utrecht. Daarbij blijkt dat bijna alle CO2-reductie en ruim zestig procent van de energiebesparing wordt gerealiseerd door materiaalrecycling. En dit kan nog aanzienlijk meer worden, zeker wanneer het verbranden van afval weer duurder wordt dan materiaalhergebruik. Met het pleidooi voor milieubewust grondstoffenbeleid sluiten de tien koepelorganisaties aan op een recent SER-advies aan de minister van VROM dat vraagt om ‘veel efficiëntere inzet van energie en grondstoffen’ en ‘een veel sterker hergebruik van afvalstoffen’.
Uit naam van BRBS Recycling, BVOR, FHG, Greenpeace, Milieudefensie, NVRD, PRN, Recycling Netwerk, SDV en Stichting Natuur en Milieu.
Er zijn te weinig PET-flessen om de Europese recyclingindustrie draaiende te houden. De organisatie EuPR luidt namens de recyclers in de verschillende landen de noodklok. ‘De situatie begint al kritiek te worden voor sommige bedrijven.’
Het is tijd voor verandering van het statiegeld- en afvalsysteem stelt voorzitter Robbert van Duin van het Recycling Netwerk in dit interview met het blad Verpakkingsmanagement, vakblad voor de verpakkingsbranche. Het Nederlandse afvalbeleid moet echt harder gaan lopen.’
Volgens Nedvang loopt de inzameling van kunststof verpakkingsafval voorspoedig. Recycling Netwerk, een coalitie van milieuorganisaties, beweert echter dat de afgesproken doelstellingen voor inzameling en recycling niet worden gehaald. Interview met voorzitter Robbert van Duin in vakblad GRAM.
De Tweede Kamerverkiezingen staan weer voor de deur. Hoe kijken de partijen aan tegen problemen als zwerfvuil, vervuiling en hoe denken ze over afvalverwerking, recycling en statiegeld? Een korte rondgang langs de verkiezingsprogramma’s.
De Australische deelstaat Northern Territory heeft de invoering van een statiegeldwet aangekondigd. Dat meldt onze collega-organisatie uit dat land Boomerang Alliance. Het is de tweede deelstaat op het continent dat statiegeld op blikjes en flesjes invoert. “Dit moet het signaal versterken naar de federale regering, zodat heel Australie ook deze stap maakt.”
De Plastic Soep krijgt internationaal veel aandacht. Maar hoe zit het met de eigen Noordzee? Naar schatting wordt jaarlijks twintigduizend ton aan afval gedumpt, waaronder veel plastic. Een bewijs daarvan is te vinden op onze stranden: naar schatting liggen daar alleen al honderdduizend plastic dopjes. En het wordt niet beter.
Aangezien de recyclingdoelstellingen voor het huishoudelijke kunststof verpakkingsafval niet lijken te zijn gehaald in 2009, wordt het echt tijd om statiegeld in te voeren op kleine PET-flesjes. Dat vonden meerdere partijen afgelopen week in het Algemeen Overleg in de Tweede Kamer over afval en verpakkingen. Jan Boelhouwer (PvdA) diende hierover een motie in, die door de Tweede Kamer is aangenomen. Als blijkt dat de doelstelling van 38 procent recycling van kunststof verpakkingsafval dit jaar niet wordt gehaald wordt statiegeld ook op kleine plastic flesjes ingevoerd. De motie, die tijdens het Kamerdebat van 8 april werd ingediend, is ondersteund door GroenLinks, SP en ChristenUnie.
Mede aanleiding voor de motie was het onderzoek van Recycling Netwerk naar de magere resultaten van de kunststof inzameling in de grote steden. Daarin concludeert het Recycling Netwerk dat in 2009 de doelstelling van 32 procent hergebruik van al het huishoudelijke kunststof verpakkingsafval niet kan zijn gehaald. Tegenover het behalen van de doelstelling stond een hernieuwde discussie over het afschaffen van het statiegeldsysteem. Die discussie zal nu juist gaan over uitbreiding van dat statiegeldsysteem naar kleine flesjes van een halve liter of minder.
Demissionair minister van VROM Tineke Huizenga gaf aan eerst te willen wachten op de officiële evaluatie en cijfers over de inzameling en recycling van plastic afval in 2009. Die vindt plaats in het najaar. Boelhouwer gaf aan best te willen wachten op die cijfers in het najaar, maar als die inderdaad tegenvallen, is dat het moment voor invoering van het statiegeld op kleine flesjes. Uit het onderzoek van het Recycling Netwerk blijkt dat in 2009 nog geen 15 procent van deze flesjes is ingezameld, terwijl de verplichting voor het bedrijfsleven luidt dat minimaal 55 procent moet worden ingezameld. In het Verpakkingenbesluit staat al een paragraaf statiegeld, die tot nu toe nooit is ingevuld.
Andere afvalmoties haalden het ook
Er werden verder nog vier moties aangenomen door de Tweede Kamer. De motie van Boelhouwer en Esmé Wiegman-Van Meppelen Scheppink (ChristenUnie) om maatregelen te nemen tegen gemeenten die nog geen plastic scheiden is ook aangenomen. Ook de motie van SP-Kamerlid Remi Poppe om de verwijderingsbijdrage per direct stop te zetten en een motie van Kees Vendrik (GroenLinks) voor maatregelen om recycling aantrekkelijker te maken dan verbranding kregen voldoende steun. Alleen een motie van VVD-Kamerlid Helma Neppérus voor de afschaffing van de verpakkingenbelasting werd verworpen.
Lees ook “Vier afvalmoties door Tweede Kamer aangenomen” op de website van de VAOP
Interview met Robbert van Duin, voorzitter van het Recycling Netwerk op radioprogramma Vroege Vogels van de VARA. Samen met de verslaggever staat Van Duin bij de kunststofkiosk in Apeldoorn.Een gesprek over ultieme bronscheiding, nascheiding en het onderzoek van het Recycling Netwerk.
Precies tien jaar geleden voerden milieuorganisaties actie tegen het groeiend aantal plastic wegwerpflesjes dat op de markt werd gebracht. En voor de invoering van statiegeld op deze flesjes. Overheid en bedrijfsleven spraken allerlei maatregelen en verplichtingen met elkaar af om maar niet dat statiegeld in te voeren. Nu tien jaar later is van die afspraken niet veel van terechtgekomen. En is het aantal kleine plastic flesjes zeker vijf keer zo veel geworden.
Aangezien de recyclingdoelstellingen voor het huishoudelijke kunststof verpakkingsafval niet lijken te zijn gehaald in 2009, wordt het echt tijd om statiegeld in te voeren op kleine PET-flesjes. Dat vonden meerdere partijen afgelopen week in het Algemeen Overleg in de Tweede Kamer over afval en verpakkingen. Jan Boelhouwer (PvdA) kondigde hierover een motie te gaan indienen, die nu al de steun krijgt van GroenLinks en ChristenUnie.
De doelstelling om in 2009 32 procent van het kunststofafval te recyclen, is niet gehaald, zegt Recycling Netwerk, een samenwerkingsverband van milieu-organisaties. Het doel om in 2010 38 procent in te zamelen noemt de organisatie een mission impossible. ‘Al 15 jaar is er sprake van uitstel en het niet halen van zelfs afgezwakte doelstellingen, stelt Recycling Netwerk voorzitter Robbert van Duin in een artikel in Binnenlands Bestuur.
Precies tien jaar geleden voerden milieuorganisaties actie tegen het groeiend aantal plastic wegwerpflesjes dat op de markt werd gebracht. En voor de invoering van statiegeld op deze flesjes. Overheid en bedrijfsleven spraken allerlei maatregelen en verplichtingen met elkaar af om maar niet dat statiegeld in te voeren. Nu tien jaar later is van die afspraken niet veel van terechtgekomen. En is het aantal kleine plastic flesjes zeker vijf keer zo veel geworden.
In maart 2000 voerden Milieudefensie en Stichting Natuur en Milieu actie bij Coca-Cola, de grootste producent van kleine flesjes. Was het aantal kleine plastic flesjes in 2000 nog 150 miljoen, het aantal dat dit jaar op de markt komt zit tussen de 700 en 900 miljoen flesjes in. met een totaal gewicht van rond de 20 kton. Opvallend : in diezelfde periode nam het aantal blikjes juist af.
Meer dan ooit lijkt statiegeld op deze kleine flesjes nodig. Zeker omdat de afspraken die er gemaakt zijn om deze uitbreiding niet in te voeren, steeds maar niet worden nagekomen. Eerst was er twaalf jaar geleden de vrijwillige afspraak in het tweede Verpakkingsconvenant, om de hoeveelheid flesjes vrijwillig te beperkt. In 2001 zou het aantal kleine flesjes maximaal slechts 2 procent zijn gegroeid. In 2000 al was het aantal flesjes daar met 10 procent al ver overheen. Een andere afspraak tussen overheid en bedrijfsleven werd acht jaar geleden gemaakt. In plaats van uitbreiding van het statiegeld naar kleine flesjes, zou 80 procent van het zwerfafval worden opgeruimd. Ook dat lukte niet. In 2006 werd in het Verpakkingenbesluit de verplichting vastgelegd dat 55 procent van de kleine plastic flesjes gescheiden moet worden ingezameld. Recent onderzoek van het Recycling Netwerk naar de gescheiden inzameling van kunststof laat zien dat ook dat niet lukt. Wel is de industrie de laatste jaren bezig om de flesjes minder zwaar te maken waardoor minder plastic grondstof nodig is voor de flesjes. Het pleidooi vanuit de milieubewegingen van tien jaar geleden staat dus nog steeds. Wanneer de officiële cijfers van de kunststofinzameling van Plastic Heroes worden geëvalueerd in de Kamer, en zal blijken dat de doelstellingen niet zijn gehaald, zal opnieuw de uitbreiding van statiegeld naar kleine flesjes aan de orde komen. Daarover wordt komende week een motie ingediend door de PvdA.
Recycling van afval is anderhalf keer beter voor het milieu dan verbranding ervan met energieterugwinning. Dat berekenden onderzoekers van de Engelse organisatie WRAP (Waste and Resource Action Programme), die een groot aantal levenscyclusanalyses uit de hele wereld naast elkaar legden. Het versterkt eerdere conclusies van de organisatie van een paar jaar terug.
