Op woensdag 14 februari, Valentijn, stappen buurtbewoners in een tiental Nederlandse gemeenten naar hun lokale AH-supermarkt met een Valentijnskaart en AH-flesje of blikje dat ze in het zwerfafval hebben gevonden. Zo vragen ze de supermarktketen vriendelijk om zich vóór statiegeld uit te spreken.
Albert Heijn is één van de partijen die nu nog het hardste lobbyt tegen de uitbreiding van statiegeld tot alle plastic flessen en blikjes. Deze actie, die ook op sociale media loopt met hashtag #ValentHeijn, stimuleert de Albert Heijn-keten om het voorbeeld van supermarkt Ekoplaza te volgen. Ekoplaza sprak zich als eerste supermarktketen uit vóór statiegeld als middel om zwerfafval te bestrijden.
De Tweede Kamer houdt op 15 maart een Algemeen Overleg over circulaire economie en meer bepaald statiegeld. De “warme hartewens” van de actievoerders is dat Albert Heijn voor die tijd laat weten met statiegeld akkoord te gaan. Om het met de woorden van de Valentijnskaart te zeggen : “Lieve Albert, wil jij mijn ValentHeijn zijn? Draag dan statiegeld ook een warm hart toe”.
De ValentHeijn-actie is deel van de succesvolle Back to Sender-campagne van milieuorganisatie Recycling Netwerk Benelux. Mensen sturen flesjes en blikjes, die ze op straat of in de natuur vinden, terug naar de fabrikant met de vraag om de invoering van statiegeld te steunen. Dit gebeurt op social media met hashtag #BackToSender. Daarnaast sturen vele mensen de drankverpakkingen ook daadwerkelijk per post, naar de gratis antwoordnummers van de fabrikanten.
Plastic flesjes en blikjes maken maar liefst 40% uit van het volume van het zwerfafval. Uit een peiling van Radar blijkt dat 74 procent van de Nederlanders positief is over de uitbreiding van het statiegeldsysteem naar kleine flesjes en blikjes. Onderzoek van CE Delft op toont aan dat met statiegeld het volume van blikjes en flesjes in het zwerfvuil met 70 tot 90 procent zal dalen. Het Verenigd Koninkrijk staat op het punt statiegeld in te voeren en ook de Franse regering denkt eraan.
In Nederland sloten 72 gemeenten zich aan, op minder dan drie maanden tijd. Het aantal aangesloten Vlaamse gemeenten steeg in januarivan 7 naar 36. Er kwamen in januari ook 16 nieuwe Vlaamse bedrijven en organisaties bij, onder meer de energiecoöperatieve Ecopower, het Boomtown festival en de provincie Limburg. In Nederland de supermarktketen Ekoplaza. De teller van de Statiegeldalliantie in Nederland en Vlaanderen staat nu op een indrukwekkende 216 partners.
Op deze kaart ziet u de 108 aangesloten gemeenten.
Zwerfafval leidt duidelijk tot grote ergernis. Flesjes en blikjes maken 40 procent uit van het volume zwerfafval. De strijd tegen zwerfvuil kost de gemeenten handenvol belastinggeld. Een propere buurt en de die kosten zijn dan ook veelbesproken thema’s in de campagnes voor de gemeenteraadsverkiezingen dit jaar.
Draagvlak voor snelle beslissing Tweede Kamer en regering
Dat zowel gemeenten, bedrijven, milieuorganisaties als middenveldorganisaties dezelfde vraag steunen, geeft aan dat het draagvlak voor statiegeld heel breed is. De snelle groei toont dat er een momentum is. Het brede Vlaamse middenveld vraagt dat de Vlaamse regering van N-VA, CD&V en Open VLD dit jaar eindelijk de invoering van statiegeld beslist.
In Nederland heeft de Tweede Kamer alvast op 15 maart een Algemeen Overleg gepland.
De nieuwe partners in Nederland werden woensdag 7 februari gepubliceerd: In Nederland zijn nu reeds 72 gemeenten waaronder Amsterdam, 61 organisaties en 1 provincie partner van de Statiegeldalliantie. Ook de Nederlandse supermarktketen Ekoplaza spreekt er zich uit voor statiegeld, en is aangesloten bij de alliantie.
Groei van de Statiegeldalliantie
Tom Zoete op +32 497 04 27 96 (BE), +31 6 16 10 10 50 (NL) of tom.zoete@recyclingnetwerk.org
Ook de eerste Nederlandse provincie, Noord-Brabant, voegt zich bij de beweging. Ekoplaza is de eerste supermarktketen die zich als voorstander van statiegeld uitspreekt en in de alliantie stapt.
Het draagvlak voor statiegeld groeit razendsnel verder. De Statiegeldalliantie ging van start eind november. De teller van het totale aantal organisaties, bedrijven en gemeenten die aansloten bij het Nederlands-Belgische initiatief staat nu op een indrukwekkende 216 partners. Dat is meer dan een verdubbeling binnen minder dan een maand.
De vraag van al die partners aan de regering is dezelfde: “Voer in 2018 statiegeld op alle plastic flesjes en blikjes in.” De druk op het kabinet-Rutte en de Tweede-Kamerleden om te beslissen om statiegeld uit te breiden wordt zo steeds groter. Op 15 maart houdt de Tweede Kamer een Algemeen Overleg over statiegeld.
Ekoplaza, Nederlandse biologische supermarktketen met 75 vestigingen in Nederland en een webshop met landelijke bezorging en tevens de grootste bioketen van de Benelux, is de eerste retailer die toetreedt tot de Statiegeldalliantie. Daarmee beantwoordt de supermarktketen als eerste de vraag van meer en meer consumenten naar duurzaamheid en lokale circulaire economie. Ekoplaza wordt zo een koploper in de beweging naar een circulaire economie.
De steun van een supermarktketen toont ook dat respect voor het milieu en zaken doen perfect hand in hand kunnen gaan.
Ook Greenpeace Nederland, Natuurmonumenten, de LandschappenNL, Stichting Het Pieterpad en verschillende milieufederaties in Nederland versterken de alliantie.
Het aantal Nederlandse steden en gemeenten stijgt razendsnel. Na 1 Nederlandse gemeente, Weert, bij de start van de Statiegeldalliantie in november, en 29 gemeenten begin januari, zijn er nu in totaal al 72 Nederlandse gemeenten partner van de Statiegeldalliantie.
Zij tellen samen meer dan 6 miljoen inwoners. Van de 20 grootste Nederlandse gemeenten doen er alvast 13 mee. Daarnaast staan Arnhem en Nijmegen nog niet in de lijst maar hebben wel al toetreding goedgekeurd in gemeenteraad. De Statiegeldalliantie heeft dus spontaan tot expliciete bestuurlijke en politieke trajecten geleid in tientallen Nederlandse gemeenten. Die oordelen dat het permanente opruimen dweilen met de kraan open is, en dat er via statiegeld eindelijk een structurele oplossing moet komen.
Deze ongeziene beweging, heel divers en over de Nederlands-Belgische landsgrens heen, toont dat zwerfafval heel veel bedrijven, organisaties en gemeenten dwars zit. Alle politieke partijen hebben in bepaalde gemeenten al voor toetreding tot de statiegeldalliantie gestemd. Vaak wordt er unaniem vóór gestemd.
De verwachtingen naar het Algemeen Overleg van de Tweede Kamer op 15 maart zijn dan ook hoog. Alle 216 partners van de Statiegeldalliantie vragen dat de Tweede Kamerleden voor de uitbreiding van statiegeld naar blikjes en kleine plastic flesjes stemmen.
NB: Deze lijst werd afgesloten op 31 januari. Dagelijks zijn er nieuwe aanmeldingen, die we nauwkeurig verifiëren. Er zijn dus nog nieuwe aanmeldingen in behandeling (bijvoorbeeld van tientallen gemeentes die al voor toetreding stemden, maar zich nog niet formeel aangemeld hebben). Deze worden gecommuniceerd eind februari.
De volledige lijst van alle partners vindt u op https://statiegeldalliantie.org/2017/11/de-partners-van-de-statiegeldalliantie/
De nieuwe partners in Vlaanderen worden donderdag 8 februari gepubliceerd.
| Gemeente Alblasserdam | 20.005 inwoners |
| Gemeente Alphen aan den Rijn | 108.915 inwoners |
| Gemeente Amersfoort | 154.712 inwoners, besloten door het college van B&W |
| Gemeente Amstelveen | 89.608 inwoners |
| Gemeente Apeldoorn | 160.047 inwoners, op initiatief van D66 |
| Gemeente Assen | 67.551 inwoners |
| Gemeente Bergen op Zoom | 66.164 inwoners, besloten door het college van B&W |
| Gemeente Beuningen | 17.210 inwoners |
| Gemeente Culemborg | 27.904 inwoners, besloten door het college van B&W |
| Gemeente Deventer | 99.311 inwoners, op initiatief van D66 |
| Gemeente Dinkelland | 26.244 inwoners, op initiatief van D66 |
| Gemeente Drimmelen | 27.000 inwoners, op initiatief van CDA en Groen Drimmelen (VP/D66) |
| Gemeente Ede | 113.421 inwoners |
| Gemeente Gouda | 71.916 inwoners |
| Gemeente Groningen | 202.636 inwoners, op initiatief van D66 |
| Gemeente Heemskerk | 39.171 inwoners, op initiatief van D66 |
| Gemeente Hillegom | 21.486 inwoners |
| Gemeente Hollands Kroon | 52.511 inwoners, besloten in de gemeenteraad |
| Gemeente Kampen | 52.777 inwoners, besloten in de gemeenteraad |
| Gemeente Leiderdorp | 27.128 inwoners, op initiatief van GroenLinks |
| Gemeente Lelystad | 77.000 inwoners, besloten door het college van B&W |
| Gemeente Leudal | 35.878 inwoners |
| Gemeente Leusden | 29.700 inwoners, op initiatief van CU-SGP, GL-PvdA en D66 |
| Gemeente Lingewaard | 46.185 inwoners |
| Gemeente Meppel | 33.155 inwoners, besloten door het college van B&W na een oproep van de Vereniging Drentse Gemeenten |
| Gemeente Noordoostpolder | 47.000 inwoners, besloten door het college van B&W |
| Gemeente Renkum | 31.380 inwoners, besloten door het college van B&W |
| Gemeente Rheden | 43.645 inwoners, op initiatief van D66 |
| Gemeente Schiedam | 77.838 inwoners, op initiatief van Groen Links |
| Gemeente Súdwest-Fryslân | 84.028 inwoners, besloten door het college van B&W |
| Gemeente Ten Boer | 4.500 inwoners, besloten door het college van B&W |
| Gemeente Tholen | 25.500 inwoners, op initiatief van Wethouder openbare ruimte J. Harmsen (CU) |
| Gemeente Tiel | 41.488 inwoners, op initiatief van PvdA |
| Gemeente Veenendaal | 65.000 inwoners, besloten door het college van B&W |
| Gemeente Velsen | 67.585 inwoners |
| Gemeente Vlaardingen | 71.000 inwoners, besloten door het college van B&W |
| Gemeente Vught | 26.183 inwoners |
| Gemeente Wageningen | 38.458 inwoners, op initiatief van Stadspartij Wageningen |
| Gemeente Westerveld | 19.084 inwoners, op initiatief van Progressief Westerveld |
| Gemeente Westland | 105.632 inwoners |
| Gemeente Wijk bij Duurstede | 23.629 inwoners, op initiatief van PCG, SP, D66, VVD, GL en PvdA |
| Gemeente Zaanstad | 153.679 inwoners, op initiatief van GL, ROSA, CU en ZIP |
| Gemeente Zwijndrecht | 44.417 inwoners |
| Provincie Noord-Brabant | 2,5 miljoen inwoners |
| HVC | het afval-, grondstoffen- en energiebedrijf van 46 gemeenten en 6 waterschappen. |
| Reinigingsdienst Waardlanden | Reinigingsdienst voor de gemeenten Giessenlanden, Gorinchem,Hardinxveld-Giessendam, Leerdam, Molenwaard en Zederik. |
| Aspergeboerderij Sandur | aspergeboerderij uit Nieuw Amsterdam (Drenthe) |
| AWG Montage | vakmanschap op maat |
| De Natuur en Milieufederaties | werken aan een gezond (leef)milieu, een gevarieerd landschap en veelsoortig natuur, samen met duizenden betrokken mensen, bedrijven, overheden en maatschappelijke organisaties. |
| Duurzaam Actueel | platform voor duurzaam nieuws |
| Ekoplaza | biologische supermarktketen |
| Energie Schijndel | energiecoöperatie |
| Greenpeace Nederland | (internationale) milieuorganisatie die als eerste doel heeft grootschalige milieuproblemen onder de aandacht te brengen van de politiek en het publiek door middel van lobbyen en geweldloze acties |
| Innovatiecentrum Kunststoffen | bedrijf dat nieuwe en betere kunststoffen ontwikkelt, zoals plastics van biologische oorsprong die in hun eigenschappen meer dan tot nu toe op de huidige “fossiele” plastics lijken. |
| John Visser cv-optimalisatie | gespecialiseerd in het waterzijdig inregelen van cv-installaties |
| KitchenHugs | alles voor duurzaam en gezond koken |
| LandschappenNL | behartigt de belangen van de provinciale Landschappen en de provinciale stichtingen |
| Milieuvereniging Benegora | Belgisch Nederlands GrensOverleg Regio Antwerpen, regio actief voor mens en milieu |
| Minderrr | verzorgt gastlessen over zwerfafval/plastic soep en afvalscheiding naar een circulaire economie. |
| Natuurmonumenten | onafhankelijke vereniging die natuur, landschap en cultuurhistorie veilig stelt door gebieden aan te kopen, te beheren en te beschermen.. |
| Nivon Natuurvrienden | vereniging van natuurvrienden (16.500 leden) én stichting met 13 natuurvriendenhuizen en 7 groene kampeerterreinen in Nederland |
| Occupation Just Communities (UC JUCO) | staat voor een wereld iedereen waar iedereen zich met respect behandeld voelt, respectvol deel kan nemen aan de maatschappij, ondanks hun kwetsbaarheid, beperking of andere nood. |
| Stichting De Brabantse Wal | zich in voor het behoud van de Brabantse Wal, een opvallend landschap in West-Brabant, op de grens met Zeeland en Vlaanderen (België). |
| Stichting Hooge Nesse/Veerplaat | vrijwilligersorganisatie die verschillende maatschappelijke organisaties vertegenwoordigd uit Zwijndrecht en staat o.a. voor de duurzame ontwikkeling van de Hooge Nesse/ Veerplaat en voor meer bewegen in de natuur en natuurbeleving. |
| Stichting Natuur & Landschap Zwijndrechtse Waard | houdt zich bezig met Natuur & Milieu Educatie voor jong en oud in het gebied de Zwijndrechtse Waard. |
| Stichting Pieterpad | de bekendste langeafstandswandelroute van Nederland, van Pieterburen nabij de Groningse Waddenkust naar de Sint-Pietersberg bij Maastricht, met een lengte van 498 kilometer, |
| Stichting Tiel Tip Top | zet zich in voor een snelle, eenvoudige realisatie van een schoner Tiel. |
| Tandarts Dik | tandartsenpraktijk in Barneveld |
| Utrecht Natuurlijk | Utrecht Natuurlijk brengt de natuur dichtbij en maakt Utrecht groener, gezonder en duurzamer voor alle Utrechters. |
| Vereniging Arboretum Munnike Park | beheerders van het Arboretum Munnike Park te Zwijndrecht |
Recycling Netwerk maakt zich zorgen over een aantal dreigende tekortkomingen. De milieuorganisatie heeft het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat opgeroepen het nieuwe RIVM-onderzoek op een aantal cruciale punten niet in te perken.
“Het is goed dat het Ministerie van I&W heeft besloten een onderzoek te laten uitvoeren naar de milieusituatie rond deze kunstgrasvelden. Wij onderschrijven het belang van een snelle oplevering van onderzoeksresultaten. Maar we plaatsen wel kanttekeningen bij dit onderzoek van slechts 10 van de ruim 2.000 kunstgrasvelden. Het gaat er onder meer om welke sportvelden en welke emissies worden onderzocht”, zegt Robbert van Duin van Recycling Netwerk.
Selectie
In een uitgebreide brief aan het Ministerie van I&W noemt Recycling Netwerk diverse punten die meer of betere aandacht behoeven. De onderzoeksresultaten worden sterk bepaald door de selectie van de sportvelden die zullen worden onderzocht.
Bij die selectie moet volgens Recycling Netwerk goed rekening worden gehouden met de grote verschillen die er zijn tussen de verschillende locaties. Het gaat daarbij zowel om verschillende soorten rubberafval die kunnen zijn gebruikt, als om verschillende kenmerken van de locaties zelf, zoals bijvoorbeeld de bodemgesteldheid ter plaatse.
De milieuorganisatie benadrukt verder dat het niet alleen mag gaan om de milieugevolgen van rubberafval dat op het kunstgras is opgebracht, maar ook om de effecten van rubberafval dat in de funderingslaag onder de kunstgrasmat is verwerkt.
Een ander belangrijk punt is dat het onderzoek alle relevante emissies zou moeten bestuderen, dus naast bijvoorbeeld de emissies van zink en PAKs ook de emissie van minerale olie.
Tot slot wijst de milieu-organisatie op seizoensinvloeden die het moeilijk maken om op basis van kortlopende emissiemetingen te komen tot betrouwbare jaarcijfers en op de noodzaak van een check op het verlies van componenten zoals zink uit het langer liggende rubbergranulaat.
Met dit onderzoek zou dan moeten worden vastgesteld of en hoe een eventueel vervolgonderzoek kan worden beperkt tot een selectie uit hopelijk hooguit een paar honderd of misschien enkele tientallen verdachte velden, besluit Robbert van Duin.
Lees hier de volledige brief van Recycling Netwerk aan het ministerie van I&W.
Meer informatie:
Robbert van Duin
voorzitter Recycling Netwerk
robbertvanduin@recyclingnetwerk.org
In 2013 schatte de OVAM de totale factuur voor de Vlaamse gemeenten op 55,1 miljoen euro. Met een betere meetmethode komt OVAM vrijdag in de studie van cijfers 2015 uit op een bedrag van 155,4 miljoen euro. 100,3 miljoen euro meer dus. Van die 155,4 wordt 109,4 miljoen besteed aan het opruimen van zwerfafval en het ledigen van de openbare vuilnisbakken.
De hoeveelheid zwerfafval wordt voor 2015 geschat op 20.426 ton, dat is 17% meer dan de 17.500 ton die voor 2013 werd geschat. Vlaanderen stelde zich tot doel om het zwerfafval tegen 2022 met 20% te laten dalen. Dit jaar evalueert de Vlaamse overheid of het zwerfvuilbeleid voldoende resultaat oplevert.
“Zwerfafval kost de gemeenten dus veel meer dan tot nu toe bekend was. 155 miljoen per jaar is een enorme kostenpost, veel belastinggeld van onze Vlaamse steden en gemeenten. Per Vlaming jaarlijks meer dan 24 euro belastinggeld. Dan is het belangrijk dat elke euro efficiënt en doeltreffend gebruikt wordt. Daarom moet de overheid ook kijken naar systemen die zwerfafval kunnen voorkomen, zoals statiegeldsystemen”, merkt Buurman op.
Toen de kost van zwerfafval nog op het lagere bedrag van 55 miljoen werd ingeschat, wisten we al dat een statiegeldsysteem de gemeenten een besparing van 20,1 miljoen euro per jaar konden opleveren. “Nu blijkt dat de werkelijke kosten van zwerfafval veel hoger liggen, zijn ook de potentiële besparingen voor gemeenten door preventieve maatregelen als statiegeld, veel groter”, analyseert Rob Buurman.
“De Vlaamse regering van N-VA, CD&V en Open VLD kan door in 2018 statiegeld in te voeren de zwerfafvalfactuur van de gemeenten lichter maken. Dat zou ruimte scheppen in het gemeentebudget. Producenten verantwoordelijk maken voor het zwerfvuil van hun producten kan helpen om de gemeentebelastingen te doen dalen. Sowieso wordt dit een belangrijk thema in de campagne voor de Vlaamse gemeenteraadsverkiezingen”, besluit Rob Buurman, directeur van Recycling Netwerk Benelux.
De studie gaat overigens nog enkel over de kosten die worden gemaakt om het zwerfafval op te ruimen en te voorkomen, en gaat niet over de kosten van de plastic soep in rivieren, zeeën en oceanen.
De Statiegeldalliantie groeit razendsnel: op anderhalve maand steeg het aantal alliantiepartners van 21 naar het indrukwekkende cijfer van 101 partners: organisaties, bedrijven, verenigingen, actiecomités en gemeenten uit Nederland én Vlaanderen.
Halen (9.511 inwoners), Hamont-Achel (14.417), Haacht (14.442), Laakdal (15.866), Tielt (20.301), Zoersel (21.855) en Hasselt, stad met 77.124 inwoners, sluiten aan bij de Statiegeldalliantie.
Na Limburg.net, wordt nog een tweede afvalintercommunale partner van de Statiegeldalliantie: IVVO, het Intergemeentelijk samenwerkingsverband voor Vuilverwijdering en –verwerking voor de sector Veurne en Ommeland. Dat deze twee afvalintercommunales pleiten voor statiegeld geeft aan dat het thema de afvalsector beroert in alle hoeken van het land, van Limburg tot aan de kust.
Natuurpunt, met meer dan 100.000 leden en het beheer van 22.800 hectare Vlaamse natuur, treedt ook toe. De natuurvereniging vindt het cruciaal dat afval niet in de natuur terechtkomt, en statiegeld kan zwerfvuil in natuurgebieden en daarbuiten sterk terugdringen. De milieuorganisaties JNM en Gents MilieuFront vervoegen eveneens de alliantie.
Ook communicatiebureau Connect, muziek- en theaterfestival Ubuntu Festival in Boom, De Molen van Rotselaar (vzw van actieve molenbewoners en Ecopower), en een hele reeks verenigingen en actiecomités doen mee. Het geeft aan hoe groot de diversiteit van de Statiegeldalliantie is.
Druk op de regering-Bourgeois
Letterlijk uit alle hoeken van de samenleving klinkt dus de vraag aan de Vlaamse regering om dit jaar statiegeld in te voeren.
Milieuminister Joke Schauvliege (CD&V) verklaarde meermaals in de plenaire van het Vlaams parlement dat ze statiegeld wil invoeren. De Statiegeldalliantie vraagt dat haar coalitiepartners N-VA en Open VLD zich ook positief uitspreken en beslissen.
Warme oproep
De Statiegeldalliantie nodigt ondertussen ook de andere Vlaamse steden en gemeenten uit om zich aan te sluiten. Het zwerfvuil, waar blikjes en flesjes een groot deel van vormt, is immers een grote kostenpost voor de gemeenten: elk jaar meer dan 100 miljoen in Vlaanderen.
Met statiegeld zouden deze kosten verminderen, wat ruimte kan geven om de gemeentebelastingen te verlagen. Een belangrijk thema in dit jaar van lokale verkiezingen.
Statiegeld is ook de eerste stap naar een circulaire economie. Zo kunnen organisaties en gemeenten tonen dat ze een concrete oplossing willen voor de problemen van zwerfvuil, milieuvervuiling door plastic, en de plastic soep in rivieren en zeeën.
Tweets about @statiegeldallia OR #statiegeldalliantie
Dit is de lijst van nieuwe partners die zich aangesloten hebben sinds midden december:
In Vlaanderen
7 Vlaamse gemeenten/steden:
Halen, stad met 9.511 inwoners, besloten op het Schepencollege.
Hamont-Achel, gemeente met 14.417 inwoners, op initiatief van burgemeester Theo Schuurmans (CD&V).
Haacht, gemeente met 14.442 inwoners, op initiatief van de schepen van leefmilieu, Dieter Van Besien (Groen)
Laakdal, gemeente met 15.866 inwoners, besloten op het Schepencollege.
Tielt, stad met 20.301 inwoners, besloten door het Stadsbestuur.
Zoersel, gemeente met 21.855 inwoners, besloten op het Schepencollege.
Hasselt, stad met 77.124 inwoners, besloten op het College van Burgemeester en Schepenen.
12 Vlaamse organisaties:
IVVO, Intergemeentelijk samenwerkingsverband voor Vuilverwijdering en –verwerking voor de sector Veurne en Ommeland, met als vennoten 12 gemeenten (150.000 inwoners).
Natuurpunt, met 106.000 leden de grootste natuurfamilie van Vlaanderen.
Jeugdbond voor Natuur en Milieu vzw (JNM), jeugdbeweging voor en door jongeren met een hart voor natuur en milieu, met 3000 leden verspreid over heel Vlaanderen.
Gents Milieufront, regionale milieuvereniging uit Gent die via positieve acties het leefmilieu en duurzame mobiliteit een duwtje in de rug wil geven.
Natuur2000, groepeert in de natuur geïnteresseerde jongeren die hun verantwoordelijkheid willen opnemen voor een leefbaar leefmilieu.
Ubuntu Festival vzw, muziek- en theaterfestival in Boom, dat in 2016 de GroeneVent award won.
Peerby, online platform om vraag en aanbod uit de buurt bij elkaar te brengen zodat je spullen kunt lenen van je buren.
Stichting Vitaal Kekerdom, initiatief van betrokken inwoners die zich inzetten voor het vitaliseren van het dorp.
ABLLOvzw, Actiecomité Bescherming Leefmilieu LinkerOever en Waasland zet lokale overheden en burgers aan tot een duurzame levensstijl.
BE Vegan, veganisme vereniging met als doel veganisme te promoten en veganisten te verenigen en bij te staan.
De Molen van Rotselaar, vzw van actieve molenbewoners en Ecopower voor het instandhouden en openstellen van de Molen, een omwille van zijn industrieel-archeologische waarde beschermd monument.
Connect, communicatiebureau voor bedrijven en overheden, in België en Nederland.
Ook sloten nog 17 Nederlandse gemeenten en 19 Nederlandse organisaties zich aan sinds december. Eerder sloten de hoofdstad Amsterdam en grote steden Utrecht, Breda en Maastricht zich al aan, net als de Nederlandse Consumentenbond.
De volledige lijst van de 101 partners van de Statiegeldalliantie vindt u hier.
Nederlandse gemeenten
Het totaal aantal Nederlandse gemeenten die zich aansloten steeg tot 29, met een gezamenlijk inwonersaantal van 3,4 miljoen mensen (volledige lijst hieronder). Hiervan zijn de meerderheid Overijsselse (31%) en Noord-Hollandse (24%) gemeenten.
De gemeenteraadsverkiezingen vinden plaats op 21 maart 2018. De huidige wethouders en raadsleden rest dus nog enkele weken als ze hun gemeente willen aansluiten bij de Statiegeldalliantie en zo hun engagement voor een propere leefomgeving concreet willen maken.
Consumentenbond
Ook de Consumentenbond, de grootste consumentenorganisatie van Nederland, is lid geworden van de Statiegeldalliantie. Een vragenlijst onder 2000 leden van het Consumentenbond-panel toont dat een grote meerderheid voorstander is van het uitbreiden van statiegeld naar kleine plastic drankflesjes (84%) en drankblikjes (75%). Consumenten geven dus een duidelijk signaal: het statiegeldsysteem moet uitgebreid worden.
Druk op het kabinet Rutte
De diversiteit binnen de Statiegeldalliantie is opmerkelijk. Bij de partners zijn er afvalbedrijven, een roeivereniging, milieuorganisaties, vrouwenbewegingen tot consumentenorganisaties en bedrijven.
Het zijn dus organisaties letterlijk alle hoeken van de samenleving, en gemeenten uit alle hoeken van het land. Precies die diversiteit, en de breedte van het draagvlak, zet druk op de regering van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie om eindelijk voor de uitbreiding van statiegeld te beslissen.
De regering beloofde bij haar aantreden dat ze het ‘meest groene kabinet ooit’ zou worden. Dat kan niet zonder de uitbreiding van statiegeld. Ook de economie kan niet als ‘circulair’ bestempeld worden zo lang duizenden plastic verpakkingen weglekken uit de grondstoffenstroom.
Op 15 maart houdt de Tweede Kamer een Algemeen Overleg Circulaire economie, met op de agenda onder meer de ‘petitiemotie’ Plastic Soup Surfer en het onderzoek naar statiegeld op kleine flesjes en blikjes.
Groei van de Statiegeldalliantie
De Statiegeldalliantie startte eind november 2017 met 21 Vlaamse en Nederlandse partners. Na twee weken waren er al 47 partners, meer dan dubbel zoveel. Zes weken na de start staat de teller op 101 partners. Daar komen nog elke dag aanmeldingen bij.
Lees ook: NOS, 29 gemeenten achter initiatief voor statiegeld op flesjes en blikjes, 10 januari 2018
Dit is de lijst van nieuwe partners die aangesloten zijn sinds midden december :
In Nederland
17 gemeenten
Almelo, gemeente met 72.479 inwoners, op initiatief van D66.
Berg en Dal, gemeente met 34.764 inwoners, op initiatief van Groesbeekse Volkspartij.
Berkelland, gemeente met 44.238 inwoners, op initiatief van GroenLinks.
Borne, gemeente met 22.975 inwoners, op initiatief van D66.
Enschede, gemeente met 158.140 inwoners.
Haarlem, gemeente met 159.229 inwoners.
Heemstede, gemeente met 26.936 inwoners.
‘s-Hertogenbosch, gemeente met 152.411 inwoners, op initiatief van De Bossche Groenen.
Hof van Twente, gemeente met 35.011 inwoners.
Losser, gemeente met 22.482 inwoners, op initiatief van D66.
Maastricht, gemeente met 122.753 inwoners.
Oldambt, gemeente met 38.108 inwoners, op initiatief van D66.
Oldenzaal, gemeente met 32.006 inwoners, op initiatief van D66.
Olst-Wijhe, gemeente met 17.957 inwoners.
Schagen, gemeente met 46.193 inwoners, op initiatief van D66 en VVD.
Venlo, gemeente met 101.059 inwoners.
Zwolle, gemeente met 125.548 inwoners, op initiatief van D66.
19 organisaties en bedrijven
Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, regelt het lokale en regionale waterbeheer in het zuidelijk deel van de provincie Utrecht en een klein deel van Zuid-Holland.
Consumentenbond, werkt samen met consumenten aan eerlijke, rechtvaardige en veilige markten.
Roeivereniging Aeneas, de roeivereniging van Roermond, opgericht in 1978 en telt ruim 200 enthousiaste roeiliefhebbers, van jong (vanaf 12 jaar) tot oud.
Stichting GoClean De Liemers, ruimt zwerfafval op, geeft voorlichting op scholen, voert nulmetingen uit en is in gesprek met gemeentes en bedrijven over zwerfafval.
Stichting MEC Roosendaal, hét podium voor educatie over natuur, milieu en duurzaamheid binnen de gemeente Roosendaal.
Stichting Clear Water Initiative, vergroot het bewustzijn over dringende kwesties als goede sanitaire voorzieningen, schoon drinkwater en vervuilde oceanen.
By the Ocean we Unite, onderzoek, bewustzijn en oplossingen voor schonere oceanen.
EcoMilieu Advies, een onafhankelijk onderzoek- en adviesbureau met een brede expertise op het gebied van flora en fauna, natuur, landschap en natuurwetgeving.
HA! Heikens Advies, voor vragen over personeelsbeleid en casemanagement verzuim.
Connect, communicatiebureau voor bedrijven en overheden, in België en Nederland.
Diezijnvaardig, bureau voor ontwerpwerkzaamheden.
Kimderopvang, gastouderopvang voor kinderen van 0-12 jaar in Panningen, Noord-Limburg.
Txgids, gids op Texel voor unieke en avontuurlijke ervaringen.
Buitenstebinnen, helpt de natuur te ervaren en te begrijpen door middel van workshops, lessen en excursies.
De Verpakkingsvrije Winkel Leiden, biedt voedselproducten onverpakt aan, waardoor er minder vervuiling en verspilling ontstaat.
Bag-again, webshop en groothandel met producten waarmee je je plastic footprint kunt verkleinen.
Pistache, winkel in Zwolle van ruim 1200m2 boordevol duurzame producten.
Vita Recycling B.V.
Craptic, een ‘purpose driven business’ en ontwikkelt economisch interessante, circulaire oplossingen.
Ook sloten nog 7 Vlaamse gemeenten en 11 Vlaamse organisaties aan. Deze worden op zondag 14 januari op statiegeldalliantie.org gepubliceerd.
De petitiemotie van Merijn Tinga, de Plastic Soup Surfer, werd ondertekend door alle democratische partijen in de Tweede Kamer.
Het zwerfvuilbeleid in Vlaanderen schiet te kort. Het zwerfvuil steeg met veertig procent, volgens de studie van het studiebureau KplusV in opdracht van de OVAM.
De Vlaamse regering weigert een verbod op plastic zakjes in te voeren. Het Brussels en het Waals Gewest gaan wel over tot een verbod.
Het recyclen van plastics in Nederland moet beter, om meer milieuwinst te bekomen (NOS-Journaal hoe Nederlanders recyclen https://www.npo.nl/nos-journaal/26-06-2017/POW_03375642
The Guardian reveleert dat er wereldwijd 1 miljoen plastic flessen per minuut worden geproduceerd.
De Plastic Soup Surfer komt in Nederland aan na een tocht van 1200 km op een sup-board gemaakt van gerecycled plastic. De kunstenaar Merijn Tinga maakte de tocht om aandacht te vragen voor plastic afval in binnenwateren. Dit afval belandt uiteindelijk in de zee en draagt bij aan het plastic soup probleem.
Recycling Netwerk vraagt dat de verandering van de blauwe zak gepaard gaat met de invoering van statiegeld in Vlaanderen. http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/videozone/programmas/journaal/2.51429?video=1.3045719
https://nieuws.vtm.be/binnenland/voer-statiegeld-op-pet-fles-en-blikjes
De Nederlandse supermarkt Aldi stopt met verkoop plastic tassen.
Recycling Netwerk dient klacht in tegen de industrie die milieuvervuilende rubber schilfers als rubbergranulaat uitstrooit op en onder kunstgrasvelden.
Het Belgisch magazine Knack brengt een uitgebreide reportage over het afvalbeleid in Vlaanderen. http://www.knack.be/nieuws/belgie/waarom-zwerfvuil-niet-opgeruimd-geraakt/article-longread-899453.html
Het Nederlandse onderzoeksprogramma Zembla onthult in de reportage ‘Tot op de bodem’ dat het gebruik van rubbergranulaat op en onder kunstgrasvelden mogelijk milieuvervuilend is. Onder meer Recycling Netwerk werkte mee aan het programma. https://zembla.bnnvara.nl/nieuws/tot-op-de-bodem
Het Belgisch weekblad HUMO brengt 4 pagina’s over de plastic problematiek, getiteld “De plastic apocalyps’.
De Standaard onthult dat de verpakkingsindustrie via Mooimakers het loon betaalt van ambtenaren die zwerfvuil moeten monitoren. Dit geeft aanleiding tot vragen in het Vlaams parlement. https://www.youtube.com/watch?time_continue=7900&v=lKnLbafD33s
Coca-Cola gaat akkoord met introductie van statiegeld in het volledige Verenigd Koninkrijk.
De Statiegeldalliantie gaat van start met 21 partners. Het is een unieke samenwerking tussen organisaties uit Nederland en Vlaanderen.
Er zijn enkele opmerkelijke partners bij: de grootste Vlaamse vrouwenbeweging KVLV, de Nederlandse gemeente Weert, en de grootste Belgische consumentenorganisatie Test Aankoop / Test Achats.
De Statiegeldalliantie werd ook besproken in de plenaire vergadering van het Vlaams parlement.
https://www.trouw.nl/groen/met-de-belgen-in-actie-voor-statiegeld-op-alle-flessen-en-blik~aef31af9/
NOS Journaal van 27 november, 20u, vanaf 12:40
https://www.kijk.nl/sbs6/hartvannederland/videos/v7glqyP3eTMg/wat-vindt-nederland-moet-er-statiegeld-komen-op-kleine-plastic-flessen-en-blikjes
Uit een peiling van Hart Van Nederland blijkt dat 76 % van de Nederlanders de invoering van statiegeld een goed idee vindt. Ook uit een peiling van RTL Nieuws blijkt dat 77% van de Nederlanders de invoering van statiegeld wil.
RTL Nieuws zet ook alle argumenten mooi op een rijtje.
https://www.rtlnieuws.nl/economie/statiegeld-op-plastic-ja-graag
De Senaat in België vraagt de snelle invoering van statiegeld aan de regeringen van de Belgische gewesten Vlaanderen, Brussel en Wallonië.
Belgisch Staatssecretaris Philippe De Backer (Open VLD) lanceert een plan tegen de vervuiling van de Noordzee.
Recycling Netwerk communiceert de start van haar BackToSender-campagne. De actie gaat meteen viraal. Nederlanders en Vlamingen sturen alleen al via Twitter in de eerste twee weken meer dan 4.000 blikjes en flesjes “back to sender”, met de vraag aan de drankenproducenten om meer verantwoordelijkheid op te nemen voor het afval van hun verpakkingen. EditieNL confronteert drankenfabrikant Vrumona met zijn verpakkingen die in het zwerfvuil zijn gevonden.
https://www.rtlnieuws.nl/editienl/laatste-videos-editienl/stuur-je-rotzooi-terug
De Statiegeldalliantie groeit razendsnel tot 47 partners. Tientallen milieuorganisaties, bedrijven, gemeenten en afvalintercommunales vragen aan de Vlaamse en aan de Nederlandse regering om in 2018 statiegeld in te voeren op blikjes en alle plastic flessen. Zelfs de gemeente Amsterdam treedt toe tot de Statiegeldalliantie. https://www.parool.nl/binnenland/amsterdam-sluit-zich-aan-bij-de-statiegeldalliantie~a4542474/
In de Tweede Kamer wordt tijdens de hoorzitting over circulaire economie vooral aandacht besteed aan statiegeld. De Tweede Kamer stelt het Algemeen Overleg evenwel uit naar februari.
De impact van het Chinese verbod op afvalimport wordt zichtbaar in Europa.
De nieuwe Nederlandse staatssecretaris van milieu, Stientje van Veldhoven (D66), lanceert een onderzoek naar de milieueffecten van rubbergranulaat op en onder sportvelden.
Flop: de vertegenwoordigers van de plastic- en verpakkingsindustrie slaan de parlementsleden in het Vlaams parlement met verstomming door de gevolgen van plastic vervuiling te ontkennen. http://www.standaard.be/cnt/dmf20171214_03242563
Samen met Gents MilieuFront levert Recycling Netwerk 1.224 blikjes en flesjes uit het zwerfafval af bij Coca-Cola. De milieuorganisaties vragen dat de Amerikaanse drankenmultinational de invoering van statiegeld steunt. De CEO van de Gentse vestiging ondertekende de vraag. Maar dit werd later ‘genuanceerd’ vanuit het Brusselse hoofdkwartier van Coca-Cola. Het bedrijf zegt “geen nee” tegen de invoering van statiegeld. http://www.standaard.be/cnt/dmf20171218_03250860
Journaal van AVS, Oost-Vlaamse Televisie, 18 december
Coca-Cola Enterprises in Gent kreeg maandagochtend een opvallende levering. De Kerstman bezorgde persoonlijk 1224 colablikjes en colaflesjes uit het zwerfvuil aan de verantwoordelijke van Coca-Cola.
Met de actie stelden de actievoerders van de milieuorganisaties Recycling Netwerk Benelux en Gents MilieuFront samen de vraag aan de Amerikaanse multinational om zijn achterkamerverzet tegen de invoering van statiegeld te staken en zich positief uit te spreken voor statiegeld op blikjes en plastic flesjes.
Eerst was het antwoord van de CEO van de afdeling in Gent ‘ja’, daarna werd het vanuit Coca-Cola Belgium officieel ‘niet neen’ aan statiegeld. Sowieso zet Coca-Cola de deur op een kier voor de invoering van statiegeld op drankverpakkingen. De geesten zijn aan het rijpen.
Het nieuwe standpunt van Coca-Cola toont ook aan dat niet alle bedrijven achter het harde “njet” van Fevia staan. Dit zou voor minister Joke Schauvliege en de Vlaamse regering-Bourgeois het signaal moeten zijn om statiegeld in te voeren. De mensen willen het. En Coca-Cola zegt niet tegen te zijn.
from AVS
Lees ook De Standaard: “Coca-Cola zegt niet neen tegen statiegeld”
Kerstwensen
In aanloop naar de kerstperiode toert Coca-Cola overigens weer rond met zijn Coca-Cola Kerst Truck. Een goed moment om het gesprek over statiegeld aan te gaan.
De grootste afvalintercommunale van Vlaanderen, Limburg.net, sprak de Coca-Colamensen aan met blikjes en flesjes uit het zwerfafval. Limburg.net is ook lid van de Statiegeldalliantie, die ondertussen al meer dan 47 partners uit Vlaanderen en Nederland telt.
from TV Limburg.
Statiegeld
Wij willen nu eenmaal een krachtige kerstwens van veel mensen overbrengen. De drankenmultinational moet zich positief uitspreken voor een ‘geld-terug’-systeem wanneer je flessen of blikjes bij je lokale winkelier of supermarkt terugbrengt. Zo zullen lege verpakkingen niet meer waardeloos zijn, en dus minder op onze straten en in de natuur terechtkomen. Via statiegeld kan de fabrikant Coca-Cola er dus mee voor zorgen dat zijn miljoenen flesjes en blikjes niet langer zwerfafval worden. Dat zou pas een goed voornemen zijn voor het nieuwe jaar. Want het is de overheid en de samenleving die vandaag opdraait voor het afval en de miljoenenfactuur voor de opkuis. Die factuur, die uiteindelijk op het bord van de belastingbetaler komt, bedraagt jaarlijks 103 miljoen euro in Vlaanderen.
De actie is een nieuwe stap in de #BackToSender-campagne van milieuorganisatie Recycling Netwerk Benelux. Die campagne startte op 8 november rond een eenvoudig idee: mensen die een blikje of flesje in de natuur of op straat vinden, sturen dit terug naar de fabrikant. Dit kan zowel online via een foto op Twitter, Facebook of Instagram met hashtag #BackToSender als via de goeie oude post.
Die campagne ging meteen viraal: alleen al op Twitter werden op 2 weken meer dan 4500 producten online teruggestuurd door enthousiaste twitteraars. Mensen stuurden via de post al 912 drankverpakkingen terug.
“Vandaag brengen we de kerstwens aan Coca-Cola namens al die #BackToSender deelnemers. Zij vragen de effectieve oplossing van statiegeld zodat blikjes en plastic flesjes niet langer op straat, in de natuur of in de zee belanden”, zegt Recycling Netwerk.
Maar Coca-Cola en de andere drankenproducenten lobbyen tegen de invoering van statiegeld. De Amerikaanse multinational houdt zichzelf op de vlakte, maar stuurt tegelijk de vzw Fost Plus en de federatie van de Belgische voedingsindustrie FEVIA vooruit om de mensen en winkeliers bang te maken voor statiegeld.
Nochtans wil 66% van de Belgen statiegeld volgens een enquête van Test-Aankoop. “Daarom hebben we deze brede #BackToSender-actie opgezet. Zo kunnen de klanten tonen aan de fabrikanten dat ze statiegeld willen om het zwerfvuil te verminderen”, zeggen de twee milieuorganisaties.
In 2004 organiseerde Gents MilieuFront al een actie waarbij tientallen vrijwilligers van GMF zwerfvuil over het hek van Coca-Coal in Zwijnaarde tennisten.
Die sterke aangroei brengt het totaal op 47 organisaties, bedrijven en lokale overheden die de Nederlandse en de Vlaamse regering oproepen om in 2018 statiegeld op alle PET-flessen en blikjes in te voeren.
De druk uit de samenleving om binnenkort te beslissen wordt steeds groter. Dagelijks sluiten er nieuwe partners aan. Van Meerlanden, het eerste Nederlandse afvalinzamelbedrijf, tot verschillende milieuorganisaties, en van reeds 11 Nederlandse gemeenten tot en met de hoofdstad van Nederland.
Allen richten zij de nadrukkelijke vraag aan het kabinet van premier Mark Rutte (VVD), en in Vlaanderen aan de regering van minister-president Geert Bourgeois (N-VA), om in 2018 statiegeld in te voeren op alle flesjes en blikjes.
Tweets about @statiegeldallia OR #statiegeldalliantie
Dit zijn de nieuwe partners van de Statiegeldalliantie die zich tussen 28 november en vandaag aangesloten hebben:
Politieke actualiteit
Het statiegelddebat staat hoog op de politieke agenda in Vlaanderen en Nederland.
Breed maatschappelijk draagvlak
Dat het draagvlak om zwerfafval met statiegeld aan te pakken steeds groter wordt blijkt overigens ook uit de peiling van Hart van Nederland en de peiling van NHpeilt.
Uit de verscheidenheid van de partners van de Statiegeldalliantie blijkt dat het duidelijk niet alleen milieuorganisaties zijn die graag statiegeld op alle PET-flessen en blikjes ingevoerd zien.
Statiegeld beweegt mensen ertoe om hun lege flesjes en blikjes terug in te leveren. Daardoor is er minder zwerfafval, minder dierenleed, minder opruimkosten voor lokale overheden en betere recycling van waardevolle materialen.
Over de brede linie zijn er dan ook veel voorstanders die nog niet zichtbaar waren, maar wel relevant om gewicht te geven richting politiek. Dit brede maatschappelijke draagvlak wordt via de Statiegeldalliantie zichtbaar gemaakt.
Warme oproep
Bij deze doet de Statiegeldalliantie een warme oproep aan overige geïnteresseerde organisaties, bedrijven, lokale overheden of instellingen in Vlaanderen en Nederland op om ook aan te sluiten. Dit kan gemakkelijk via het aansluitingsformulier op de website statiegeldalliantie.org.
Alle alliantiepartners en hun motivatie om voor statiegeld te pleiten zijn terug te vinden op https://statiegeldalliantie.org/2017/11/de-partners-van-de-statiegeldalliantie/.
Ter herinnering, de Statiegeldalliantie startte op 27 november met de volgende 21 partners
Nederlandse alliantiepartners:
Vlaamse alliantiepartners:
Recycling Netwerk Benelux, een milieuorganisatie die zich in Nederland en België inzet voor een beter milieu door goede zorg voor afval en grondstoffen, nam het initiatief tot oprichting van de alliantie en is zelf uiteraard ook alliantiepartner.
Meer info:
Aldi heeft donderdagochtend verklaard ‘niet afwijzend’ te staan ten opzichte van statiegeld in het radioprogramma De Ochtendspits op BNR Nieuwsradio. Ook in haar ALDI Persstatement circulaire economie en zwerfafval roemt Aldi de effectiviteit van het huidige statiegeldsysteem voor grote flessen: “Hierdoor wordt de CO2-uitstoot beperkt en realiseert Aldi aanzienlijke besparingen op kosten van opslag en vervoer”, aldus de Duitse supermarktketen.
“Hiermee geeft de hele grote speler Aldi een totaal ander statement dan het Centraal Bureau voor Levensmiddelen (CBL). Aldi gaat met een krachtig signaal in tegen de negativiteit van hun eigen federatie. Het is duidelijk dat het CBL de supermarkten niet goed geconsulteerd heeft”, zegt Rob Buurman.
Ook BNR Nieuwsradio stelt vast dat Aldi een “muitend lid” van het CBL is. Gezien het decennialange verzet van de supermarktenlobby tegen statiegeld is dit inderdaad een belangrijke doorbraak. “Net voor het statiegelddebat in de Tweede Kamer is dit breaking news”, reageerde Rob Buurman van Recycling Netwerk meteen in de uitzending.
Het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL), de branchevereniging van supermarkten, claimde in haar schriftelijke inbreng voor het Rondetafelgesprek dat er ‘veel hogere kosten gemoeid zijn’ dan CE Delft in opdracht van de regering berekende. Het CBL stelde de zaken echter niet eerlijk voor, want CE Delft had in de berekeningen wel degelijk oog voor de nodige verbouwingskosten bij supermarkten, iets dat het CBL ontkende.
In de Tweede Kamer gaat vandaag om 13 uur het Rondetafelgesprek over Kunststofketen en Zwerfafval van start. “De Tweede Kamerleden weten nu dus dat alvast 1 supermarktketen de onterechte kritiek van het CBL over statiegeld niet langer deelt. Zelfs vermaard tegenstander Coca-Cola zegt “niet vóór of tegen statiegeld” te zijn. Onder publieke druk is er dus een kanteling gaande binnen het bedrijfsleven”, stelt Rob Buurman vast.
Gisteren nog bleek uit de peiling van NHpeilt dat meer dan 90procent van de Nederlanders om statiegeld vraagt. In de peiling van RTL Nieuws maandag bleek 77 procent voorstander.
Rob Buurman : “Statiegeld is het meest doeltreffende middel tegen zwerfafval. De meerderheid van de bevolking vraagt het. En één van de grootste supermarktketens plus de grootste frisdrankenfabrikant staken het verzet. Wat moet een parlementslid nog meer hebben om dit te steunen?”.
Milieuorganisatie Recycling Netwerk feliciteert Aldi alvast met de eerste stap. In de zomer van dit jaar kwam Aldi al positief in het nieuws door vrijwillig te stoppen met het verkopen van plastic tasjes in haar winkels. “Ik denk dat Aldi gezien heeft dat hun beslissing om de plastic zakjes uit de supermarkten te halen heel goede publiciteit heeft opgeleverd”, zegt Buurman.
Dat Aldi, de Duitse keten van supermarkten, met 507 winkels in Nederland, en een klantenkring van 4,2 miljoen huishoudens zich losmaakt van de lobby van het CBL is ook precies waar we op hoopten met de actie #Backtosender, legt Buurman uit. De actie waarbij mensen flesjes en blikjes terug sturen naar de fabrikanten is een gigantisch succes: al 4.500 producten werden ‘back to sender’ gestuurd via Twitter na twee weken. “Wij zijn alle mensen die meedoen met #backtosender heel dankbaar. Hun concrete acties brengen alvast 1 supermarktketen in beweging”, besluit Rob Buurman.
Van de grootste vrouwenorganisatie in Vlaanderen tot de surfers in Nederland, van duurzame Nederlandse bedrijven tot de consumentenbond van België, van een grote afvalintercommunale tot 10 milieuorganisaties uit Nederland en Vlaanderen. Allemaal vragen ze één eenvoudig, bescheiden ding: statiegeld op blikjes en plastic flesjes.
Breed maatschappelijk draagvlak
Statiegeld beweegt mensen ertoe om hun lege flesjes en blikjes terug in te leveren. Daardoor is er minder zwerfafval, minder dierenleed, minder opruimkosten voor lokale overheden en betere recycling van waardevolle materialen.
Het zijn dan ook niet alleen milieuorganisaties die graag statiegeld op alle PET-flessen en blikjes ingevoerd zien. Over de brede linie zijn er veel voorstanders die nu nog niet zichtbaar zijn maar wel relevant om gewicht te geven richting politiek. Dit brede maatschappelijke draagvlak wordt via de Statiegeldalliantie zichtbaar gemaakt.
Statiegeld-discussie
In zowel Nederland als Vlaanderen woedt momenteel de statiegeld-discussie.
Door hun krachten te bundelen in de Statiegeldalliantie, roepen de diverse alliantiepartners beide regeringen op om in 2018 statiegeld op alle PET-flessen en blikjes in te voeren.
Alliantiepartners
Hieronder een overzicht van de 21 milieuorganisaties, middenveldorganisaties, bedrijven, burgerinitiatieven, gemeenten en afvalintercommunale die ten tijde van de lancering aangesloten zijn bij de Statiegeldalliantie. Alle alliantiepartners en hun motivatie om voor statiegeld te pleiten zijn terug te vinden op www.statiegeldalliantie.org.
Nederlandse alliantiepartners:
Vlaamse alliantiepartners:
Recycling Netwerk Benelux, een milieuorganisatie die zich in Nederland en België inzet voor een beter milieu door goede zorg voor afval en grondstoffen, nam het initiatief tot oprichting van de alliantie en is zelf uiteraard ook alliantiepartner.
Meer info:
Website : statiegeldalliantie.org
Milieuorganisatie Recycling Netwerk is dan ook verheugd met de bijna kamerbrede stemming met van de resolutie voorgesteld door senatoren van sp.a, MR, CD&V, Open VLD en Groen.
De bal ligt nu in het kamp van de Belgische, Waalse, Brusselse en Vlaamse regeringen om te beslissen en de plastic vervuiling aan te pakken. De Senaat vraagt aan de regeringen in België onder meer:
Punt 13 uit de resolutie is heel concreet en kan het zwerfvuil en de plastic vervuiling op korte termijn echt verminderen. De studie die de Nederlandse regering in augustus van dit jaar uitbracht, keek naar de beste beschikbare internationale data en bevestigt dat statiegeld drankverpakkingen in het zwerfvuil decimeert. Dit blijkt ook al in de praktijk in Noorwegen en Duitsland. Ook Malta en Schotland beslisten dit najaar om statiegeld in te voeren op drankverpakkingen.
Het is verder goed dat wordt gekeken naar de vervuiling die ontstaat doordat textiel microplastics loslaat. Maar er zijn nog andere bronnen van plastic vervuiling die ook moeten worden aangepakt. We vragen om:
De resolutie werd vrijdagmiddag goedgekeurd met 34 stemmen voor. De fracties van PS, SP.A, MR, Open VLD, Ecolo-Groen, cdH en CD&V stemden voor. De meeste N-VA-senatoren onthielden zich. N-VA-senatoren Jan Peumans en Piet De Bruyn stemden met nog twee partijgenoten wel voor.
De auteurs van de resolutie zijn Bert Anciaux (sp.a), Alain Destexhe (MR), Cindy Franssen (CD&V), Martine Taelman (Open VLD), Katia Segers (sp.a), Annemie Maes (Groen), Elisabeth Meuleman (Groen), Sabine de Bethune (CD&V) en Güler Turan (sp.a).
Steven Vanackere (CD&V) is voorzitter van de bevoegde commissie. Groen-senatrice Annemie Maes was verslaggever en diende talrijke amendementen in.
Lees hier de volledige tekst: Voorstel van resolutie teneinde het milieu en de Noordzee te beschermen tegen de verontreiniging van marien afval en de aanwezigheid van polyethylenen microbeads in cosmetica te beperken (van de heren Bert Anciaux en Alain Destexhe c.s.), nr. 6-324/1.
Die conclusies blijken uit de evaluatie van het project Schoon Belonen, die werd uitgevoerd door afvaladvocaat Rogier Hörchner. “Je kan met de methode van Schoon Belonen dus nooit heel Nederland schoon krijgen”, stelt Rob Buurman van Recycling Netwerk vast.
Schoon Belonen is een 2-jarige pilot waarbij scholen en verenigingen een financiële vergoeding krijgen voor het inzamelen van kleine PET-flesjes en blikjes. Zo zou zwerfvuil moeten worden voorkomen en opgeruimd. Het project is een compromis tussen voormalig Staatssecretaris Mansveld van Infrastructuur en Milieu en het bedrijfsleven, die koste wat kost de invoering van statiegeld op blikjes en flesjes wil voorkomen.
Het Afvalfonds Verpakkingen, Stichting Natuur en Milieu en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) begeleiden de uitvoering van de pilot, die van 2015 tot en met eind 2017 plaatsvindt. Volgens Staatssecretaris Mansfeld moest deze pilot de basis zijn voor een, in 2018 uit te rollen, opschaalbaar, kopieerbaar en kostenefficiënt landelijk dekkend zwerfafvalplan.
Hörchner deed voor zijn onderzoek 160 Wob-verzoeken bij de ruim 80 deelnemende gemeenten en Rijkswaterstaat. Ondanks de vele duizenden pagina’s aan reactie die hij heeft ontvangen, konden maar weinig gemeenten antwoord geven op vragen over de gemaakte kosten en ambtelijke uren, het aantal deelnemers en de grootte van het het onder handen genomen grondgebied binnen de gemeente.
Hörchners onderzoek onthult enkele belangrijke pijnpunten van het pilootproject Schoon Belonen.
Door gebrekkige metingen en een afwijkende scope van veel van de initiatieven, kan dus geen conclusie worden getrokken over het effect van Schoon Belonen op de hoeveelheid flesjes en blikjes in het zwerfafval.
“Veel van de deelnemende gemeenten hebben hun best gedaan om Schoon Belonen tot een succes te maken”, zegt Buurman. “Maar het pilootproject levert geen zicht op een opschaalbaar en kostenefficiënt landelijk dekkend en hanteerbaar systeem”.
“Schoon Belonen heeft dan ook geen concurrerend alternatief opgeleverd voor de uitbreiding van statiegeld naar flesjes en blikjes waarover CE Delft op 1 september 2017 heeft gerapporteerd. Statiegeld geeft een vermindering van 70 tot 90 procent van flesjes en blikjes. Het is dus stukken effectiever en goedkoper dan het systeem van Schoon Belonen”, besluit Rob Buurman van Recycling Netwerk.
Rob Buurman
Directeur Recycling Netwerk
rob.buurman@recyclingnetwerk.org
Met de campagne #BackToSender wil milieuorganisatie Recycling Netwerk de drankenproducenten aansporen om de uitbreiding van statiegeld te steunen.
[rotatingtweets search=’#BackToSender’ official_format=’1′]
“Als milieuorganisatie vinden wij dat de producenten zelf verantwoordelijkheid dragen voor hun wegwerpverpakkingen. Ze verkopen wereldwijd 1 miljoen plastic flessen per minuut, maar dragen geen zorg voor wat hiermee gebeurt na gebruik. Met onze actie vragen we hen om zich positief uit te spreken over de uitbreiding van statiegeld. Zodat hun verpakkingen niet meer in de natuur terechtkomen”, legt directeur Rob Buurman van Recycling Netwerk uit.
Het idee is dat Nederlanders en Vlamingen die buitenshuis een lege drankverpakking vinden, deze eenvoudig kunnen terugsturen naar de producent. Dat kan per post (gratis naar het antwoordnummer, of gefrankeerd naar het postadres) of door een foto van de verpakking te nemen en deze op social media te plaatsen met de hashtag #BackToSender.
“Zo kan je aan de drankenproducent laten weten dat zijn afval jou stoort, en je om een structurele oplossing vraagt”, legt Rob Buurman van Recycling Netwerk uit. De milieuorganisatie zal ook zelf iedere dag een drankverpakking terugsturen en bereidt zich voor op verdere acties.
Meer en meer mensen storen zich immers aan zwerfafval. 40 procent daarvan zijn lege blikjes en plastic flesjes. Tegenover zo’n stroom aan afval zijn sensibilisatiecampagnes en opruimacties niet opgewassen. De kosten voor opruiming swingen inmiddels de pan uit. Die factuur komt terecht bij de gemeenten – en dus uiteindelijk de belastingbetalers.
Een statiegeldsysteem is de enige methode waarvan bewezen is dat het 90 procent minder plastic flessen in zwerfafval kan realiseren. Statiegeld is ook een voorwaarde om van circulaire economie en klimaatbeleid te kunnen spreken: het garandeert veel meer hergebruik van grondstoffen en minder CO2-uitstoot.
Met Anheuser-Busch InBev (producent van onder meer Jupiler) en Heineken Holding herbergen België en Nederland respectievelijk de nummer 3 en 5 van de drankenproducenten in de Forbes Global 2000-lijst. Pepsico is het grootste drankenbedrijf, Coca-Cola het tweede.
“Naast Coca-Cola en Heineken vinden we in het zwerfafval ook veel blikjes en flesjes terug van Red Bull en Spa”, legt Buurman uit. “Als al die bedrijven het voorbeeld van Coca-Cola in Schotland zouden volgen, en instemmen met een statiegeldsysteem, zou dat een grote stap vooruit zijn voor onze wijken en natuur. De first mover zou bovendien een imagobonus genieten”, besluit Recycling Netwerk.
De BackToSender-campagne kan je volgen op deze platformen:
Coca-Cola verklaarde op 17 oktober in het parlement van het Verenigd Koninkrijk een statiegeldsysteem te wensen in het volledige Verenigd Koninkrijk, niet enkel in Schotland.
Nick Brown, head of sustainability van Coca-Cola in Europa, deed de aankondiging dinsdagmiddag tijdens de hoorzitting van het Commons Environmental Audit Committee over statiegeld en plastic vervuiling.
Die hoorzitting kwam er nadat de Britse minister van milieu Michael Gove (Conservatives) opriep voor een systeem waarbij mensen geld terugkrijgen als ze een lege drankverpakking terugbrengen. Begin september besliste de Schotse prime minister Nicola Sturgeon (SNP, de sociaaldemocratische onafhankelijkheidspartij) om statiegeld in te voeren in Schotland. Deze vraag is nu dus ook aan de orde in het volledige Koninkrijk.
In de hoorzitting in het Brits parlement deed Nick Brown, head of sustainability van Coca-Cola in Europa, enkele opmerkelijke uitspraken (bron: Commons Environmental Audit Committee, Disposable Packaging: Coffee Cups and Plastic Bottles inquiry):
Dat Coca-Cola haar verzet opgeeft tegen statiegeldsystemen, eerst in Schotland en nu ook in het Verenigd Koninkrijk, is een U-turn van 180 graden voor de Amerikaanse multinational.
Tijdens de hoorzitting in het Britse parlement vroeg de voorzitter aan Nick Brown wat precies de reden was van de ommekeer. In zijn antwoord legt Brown de nadruk op producten die buitenshuis worden geconsumeerd en die daardoor ook veel vaker in het zwerfafval te vinden zijn. Er ontbreekt een effectieve aanpak om deze producten te recyclen en te voorkomen dat ze in het zwerfafval terecht komen.
Brown: “how do we encourage better design for recyclability; how do we encourage better use of recyclable materials; how does industry contribute funds better to local authority collection systems and to on-the-go collection systems? I think all those things can be delivered through a producer responsibility reform. A DRS (statiegeldsysteem, nvdr) could complement that further by specifically targeting the on-the-go elements.”
Tijdens de hoorzitting herinnerde de voorzitter Coca-Cola aan zijn eigen doelstellingen. Tegen 2015 zouden de flessen van Coca-Cola UK voor 25% uit gerecycled of hernieuwbaar materiaal moeten bestaan (en volgens Brown wordt die doelstelling gehaald), maar de nieuwe doelstelling is dat de flessen van alle twintig merken van Coca-Cola voor 50% uit rPET bestaan. Zonder een vorm van statiegeld is het onwaarschijnlijk dat deze doelstelling wordt gehaald.
Die doelstelling ligt hoger dan de doelstelling van Coca-Cola België, die tegen 2020 streeft naar een gecombineerd aandeel van 40% rPET én hernieuwbaar materiaal.
Coca-Cola Nederland heeft nog geen doelstelling geformuleerd voor 2020, maar het stelt in een besloten bijeenkomst op 8 november 2017 zijn nieuwe duurzaamheidsplannen voor.
Overigens is in het verduurzamingsplan voor de volledige Nederlandse Water, Sappen en Frisdrankenbranche afgesproken dat de grote PET-flessen in 2018 voor gemiddeld 37% uit rPET bestaan en de kleine flessen voor gemiddeld 32%. Dit is geformuleerd als het ‘hoogst haalbare doel’. Met statiegeld op alle plastic drankflessen zijn echter percentages van 70 tot 80% haalbaar.
In Nederland levert het statiegeldsysteem op grote flessen goede kwaliteit materiaal op, maar bij de inzameling van de kleine flessen via het Nederlandse afvalsysteem Plastic Heroes zijn de verliezen vrij hoog. Bovendien is dat materiaal niet geschikt om in contact te komen met voedselproducten.
Ook in België ligt het volume van ingezamelde flessen via het Fost Plus-systeem lager dan bij een statiegeldsysteem het geval zou zijn en ook dat materiaal mag niet in contact komen met voedsel. Dat heeft te maken met de vereiste dat niet meer dan 5% van rPET uit non-food mag komen. Bij rPET uit een statiegeldsysteem is dat gegarandeerd.
Het verhogen van het aandeel rPET is voor producenten een belangrijke manier om de voetafdruk van hun verpakkingen te verminderen. Door virgin PET te vervangen door rPET kan de totale CO2-afdruk van de verpakking sterk verminderen. Volgens de Ecoinvent dataset (v3.4 voor IPCC 2013 GWP 100a), is de afdruk van rPET slechts 0,472 CO2 eq/kg. De afdruk van virgin PET is vijf keer zo groot: 2,92 CO2 eq/kg.
Rob Buurman
Directeur Recycling Netwerk
De oproep van stichting Komvandatgras af en milieuorganisatie Recycling Netwerk komt er na de schokkende Zembla-uitzending van afgelopen woensdag over de vervuilende werking van rubbergranulaat op en onder sportvelden.
“We verzoeken politici de verklaring te tekenen, een foto van zichzelf – met de ondertekende verklaring in de hand – op sociale media te plaatsen en 3 van hun collega’s uit te dagen hetzelfde te doen,” legt Sebas Veenstra, voorzitter van Kom van dat gras af uit.
“In het jaar dat we nu actief zijn, hebben we reeds veel politici ontmoet die ernstig bezorgd zijn over de toepassing van SBR op en onder kunstgrasvelden. Met deze actie willen we zichtbaar maken dat vele Europese, nationale, provinciale en lokale politici willen strijden tegen het vervuilende rubbergranulaat op onze sportvelden.”
De verklaring is kort en krachtig:
Download hier de verklaring (PDF) “#stopSBR In het belang van sporters, kinderen, het milieu en de volksgezondheid verklaren wij ons in te zetten tegen de aanleg van nieuwe kunstgrasvelden met SBR rubbergranulaat en vóór de uitfasering van bestaande kunstgrasvelden met deze infill.”
Deze mensen ondertekenden de verklaring al:
Komvandatgrasaf is een community van en voor- verontruste ouders van kinderen die sporten op met SBR rubbergranulaat ingestrooid kunstgras. Recycling Netwerk is een milieuorganisatie die zich inzet voor een beter milieu door goede zorg voor afval en grondstoffen. “Met deze actie willen we gezamenlijk tonen dat veel mensen willen opkomen voor de gezondheid en het milieu. Politici, die zich dus verzetten tegen deze vervuilende afvalpraktijk,” aldus de beide organisaties.
In september deed Recycling Netwerk aangifte bij het Openbaar Ministerie met de bedoeling een einde te maken aan het storten van rubberbandenafval op en onder kunstgrasvelden.
Komvandatgrasaf onderzoekt en verzamelt informatie over SBR rubbergranulaat en ondersteunt hiermee actief ouders, clubvoorzitters en politici teneinde gefundeerd in dialoog te kunnen treden met beleidsmakers met successen in Leeuwarden, Emmen, Heiloo, Valkenswaard, Deventer en Geldrop-Mierlo. Het RIVM erkende in maart 2017 aan een van deze ouders dat hun in december 2016 gepresenteerde rapport niet volledig genoeg is om alle gezondheidsrisico’s door SBR uit te sluiten en dat meer onderzoek – met name naar hormoonverstorende stoffen en immuunziekten – noodzakelijk is.
Het onderzoek dat het RIVM en het ministerie van Infrastructuur en Milieu nu gaan doen moet voldoende representatief en vertrouwenwekkend zijn, zegt milieuorganisatie Recycling Netwerk naar aanleiding van de Zembla-reportage woensdagavond.
“Om van een grondig en representatief onderzoek te kunnen spreken, zal het wel aan de nodige voorwaarden moeten voldoen. Niet weer van die onderzoekjes naar vier of vijf van de duizenden kunstgrasvelden, zoals die zijn opgeleverd door de autobandenbranche. Nodig is een breed onderzoek, dat bijvoorbeeld ook rekening houdt met de grote verscheidenheid aan rubberkorrels, sportvelden en ondergrond”, benadrukt Robbert van Duin, voorzitter van milieuorganisatie Recycling Netwerk.
Voor Recycling Netwerk moet dit onderzoek de milieugevolgen kwantificeren met daarbij de bandbreedte die het gevolg is van allerlei verschillen bij het gebruik van het bandenafval.
Daarbij zijn vooral de volgende factoren van belang:
⦁ De verschillen in soorten versnipperde autobanden. Het gaat om snippers en korrels van verschillende grootte, van zowel auto- als vrachtwagenbanden, van verschillende merken, uit verschillende landen en dus met een verschillende samenstelling.
⦁ De types kunstgrasvelden. Het gaat niet alleen om officiële voetbalvelden, maar ook om honderden trainingsvelden, trapveldjes, hockeyvelden, korfbalvelden, rugbyvelden, etc.
⦁ De verschillende manieren van aanleg. Het gaat om rubbersnippers op velden met een drainagelaag, maar ook om korrels in die laag en om situaties zonder drainagelaag.
⦁ De wijze van afwatering: op het riool of op sloten of ander oppervlaktewater.
⦁ De diversiteit in bodemtypes.
Het onderzoek moet zich richten op emissies van zware metalen zoals zink, maar ook op minerale oliën, de uitstoot van poly aromatische koolwaterstoffen (PAKs), octylphenol en andere organische stoffen.
“Daartoe moeten niet alleen de bodem en de bermen, maar ook het grondwater, het oppervlaktewater en het slib geanalyseerd worden. Het volstaat dus niet om enkele drainageputjes te analyseren nadat ze zijn schoongespoeld door een regenbui”, zegt Robbert van Duin: “En om representatief te zijn, moet het dus een grootschalig onderzoek worden van waarschijnlijk honderden terreinen. Want het ene kunstgrasveld is het andere niet”, analyseert van Duin.
Ten slotte moet het RIVM ook de aantasting van de biodiversiteit door het omschakelen van echt gras naar kunstgras in rekening nemen. “Laten we niet vergeten dat in een stad de sportvelden, na de parken, de grootste groene oppervlakte vormen. Het overschakelen naar kunstgras heeft dus sowieso een impact op de natuur en de biodiversiteit in de steden”, besluit de voorzitter van Recycling Netwerk.
Meer informatie:
Robbert van Duin
Voorzitter Recycling Netwerk
robbertvanduin@recyclingnetwerk.org
+31 578 662 233
+31 6 40 50 40 20
Herbekijk hier de volledige uitzending van Zembla.
Hier vindt u meer info over een onderdeel van het programma, namelijk de aangifte die milieuorganisatie Recycling Netwerk bij het Openbaar Ministerie deed om deze milieuvervuiling te stoppen.
Het gaat om grootschalige milieu-overtredingen met autobandenafval, stelt Recycling Netwerk in de aangifte die aan bod komt in de reportage van Zembla. “Het bedekken van duizenden sportvelden met vele miljoenen kilo’s versnipperde autobanden leidt tot uitloging van grote hoeveelheden zink en diverse andere milieurisico’s. Dat is geen goede recycling, maar hele foute recycling, en een overtreding van de afvalwetgeving. Daarom stappen we naar het Openbaar Ministerie”, verklaart Robbert van Duin, voorzitter van Recycling Netwerk, in de uitzending van Zembla.
De zogeheten ‘rubberkorrels’ die op duizenden sportvelden in Nederland werden uitgestrooid zijn eigenlijk snippers van autobanden, van enkele millimeters groot. In iedere autoband zit ongeveer 1% zink, bij vrachtwagenbanden zelfs 2%.
“De totale uitloging op al die kunstgrasvelden in Nederland is meer dan 10.000 kilo zink per jaar. Wanneer er een drainagesysteem is aangebracht blijft een deel van het zink in de bovenste lavalaag zitten. Het meeste zink verdwijnt echter naar de bodem, het grondwater en het oppervlaktewater. Daarnaast brengen de rubbersnippers ook risico’s voor milieu en gezondheid met zich mee doordat ze bijvoorbeeld verwaaien naar bermen en sloten en door andere milieuschadelijke stoffen die vrijkomen uit het rubber”, legt Robbert van Duin uit.
In de eerste plaats zijn een aantal bedrijven verantwoordelijk voor deze milieu-overtredingen: de bedrijven die hebben gekozen voor dit soort afvalverwerking en de uitvoerende bedrijven. Zij overtreden de afvalwetgeving én voldoen niet aan hun wettelijke zorgplicht.
“Daarnaast klagen we de terreineigenaren en -beheerders aan voor het tekortschieten bij de aanleg en het beheer van de kunstgrasvelden. En de gemeenten en instanties die belast zijn met controle en handhaving”, zegt de voorzitter van Recycling Netwerk, een coalitie van milieu-organisaties in Nederland en België, in de reportage van Zembla
De grote emissie van zink zou verboden zijn volgens het Besluit Bodemkwaliteit, maar die wetgeving geldt alleen voor een steenachtig materiaal. Rubbersnippers zijn uiteraard niet steenachtig. Maar de milieuschade is er niet minder om.
Het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) is er trouwens al in 2006 door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) op gewezen dat zinkconcentraties in oppervlaktewater en grondwater de milieukwaliteitscriteria overschrijden.
Desondanks heeft het ministerie van VROM niet ingegrepen. Zij heeft na gepolder met de bandenbranche volstaan met het wijzen op ieders zorgplicht. Vervolgens zijn enkele duizenden kunstgrasvelden aangelegd met gebruik van rubbersnippers op en onder die velden. Daarbij zijn allerlei soorten autobanden gebruikt, op allerlei soorten bodems en met allerlei soorten drainagesystemen, zonder goede controle op aanleg en beheer.
“Tussen de overheid en de bandenindustrie werd hierover flink gepolderd. De regelgeving over afval is daarbij handig uit het zicht gewerkt. Gevolg is nu wel dat er grote hoeveelheden zink en andere schadelijke stoffen in de bodem en het water terechtkomen. Wij noemen dit poldercriminaliteit”, zegt van Duin.
Het verwerken van oude autobanden tot rubberkorrels voor sportvelden is een schoolvoorbeeld van foute recycling. Het levert geen milieuwinst op, maar juist door de versnippering komen er allerlei schadelijke stoffen sneller in het milieu terecht. Want er is meer dan de zinkuitloging. Die rubbersnippers verspreiden zich ook naar de omgeving: microdeeltjes en nanodeeltjes worden meegenomen door bijvoorbeeld de wind of aan schoenen en kleding.
Ieder jaar moeten de rubbersnippers weer worden aangevuld. Voor heel Nederland wordt alleen al daarvoor jaarlijks meer dan 500.000 kilo autobanden afval op sportvelden gestort. Dat zijn tientallen volle vrachtwagens per jaar. Die rubbersnippers leiden tot ecologische schade rond de velden, komen terecht in het voedsel van dieren. Een deel ervan spoelt uiteindelijk naar zee, en draagt zo bij aan de plastic soep.
“Als milieubeweging willen we milieuwinst, en niet zoveel mogelijk recycling tegen elke prijs. Daarom zetten wij ons in vóór goede recycling, en tegen foute recycling. De bandenindustrie is blij dat ze versnipperde oude banden kan uitstorten op sportvelden, en er nog geld voor krijgt ook. Maar de risico’s van de zinkuitloging voor het milieu zijn groot. Die rubberkorrels op sportvelden, dat is gewoon nog altijd afval. Daarom moeten de overheden het ook als afval behandelen. Het doel van onze juridische aangifte is bereikt als deze milieuvervuilende praktijk wordt stopgezet”, besluit Robbert van Duin.
Robbert van Duin
Voorzitter Recycling Netwerk
robbertvanduin@recyclingnetwerk.org
+31 578 662 233
In oktober 2016 richtte Recycling Netwerk een brief aan het ILT over de rubberkorrels op sportvelden.
Professor Jan Tytgat, diensthoofd van de afdeling toxicologie van de KU Leuven (België), gemeenten om “rubberkorrels te vermijden en voor het veilige alternatief te kiezen”. De Amsterdamse voetbalclub Ajax besliste al om de rubberkorrels op zijn kunstgrasvelden te verwijderen. De stad Sint-Truiden en de gemeente Houthalen-Helchteren in Belgisch Limburg verboden het voetballen op de kunstgrasvelden en inmiddels is over bijna 80% van de kunstgrasvelden in Belgisch Limburg besloten om deze zo snel mogelijk ‘rubbervrij’ te maken.
Zie ook: Zembla: Tijdlijn kunstgras: Wat gebeurde er sinds de eerste uitzending?
Update: Naar aanleiding van de Zembla-uitzending komt er een debat in het Europees Parlement over de risico’s van rubberkorrels op en onder kunstgras.
Serieus werk maken van de gewenste omzetting van de huidige lineaire economie naar een circulaire economie vergt forse inspanningen van onze overheid. Maar Recycling Netwerk kan geen enkele hoop putten uit de maatregelen die zijn aangekondigd in het zogenaamd groene regeerakkoord.
Robbert van Duin, voorzitter van Recycling Netwerk: “Het regeerakkoord maakt zich er vanaf met een paar puntjes in de paragraaf ‘Nederland wordt duurzaam’. Circulaire economie is bewaard tot de twee aller-aller-laatste puntjes van in totaal 136 punten in de duurzaamheidsparagraaf. En daar staat weinig om vrolijk van te worden: De bestaande afspraken worden nagekomen, maar de aandacht gaat vooral uit naar communicatie en zogenaamde ‘knelpunten’ bij de bestaande regelgeving.”
Verder constateert Recycling Netwerk dat het regeerakkoord ook op het gebied van afval en recycling weinig tot niets aan vernieuwing brengt. Robbert van Duin: “Wat betreft afval lezen we alleen wat over hogere belasting op verbranden en storten. De aanpak van zuiveringsslib en biomassa-energiecentrales rechtvaardigen dat. Iedere Nederlander gaat drie euro per jaar meer betalen.”
Tot slot vindt Recycling Netwerk het bedroevend dat bij de toedeling van de 49% reductieopgave voor CO2 (in 2030) wel 1 Mton wordt ingeboekt aan recycling in het domein Industrie, maar dat volledig is voorbijgegaan aan de winst die kan worden geboekt in het domein “Consumenten”.
Robbert van Duin: “In onze ‘Saving Materials’-studie berekende het Copernicus instituut van de Universiteit Utrecht dat er alleen al door de recycling van consumptie-afval twee keer zoveel kan worden gereduceerd. Dan hebben we het nog niet eens over de reducties die mogelijk zijn door veranderingen in de consumptie zelf. En verder had in de slotparagraaf over leefomgeving natuurlijk ook iets horen te staan over de aanpak van zwerfafval, statiegeld, en de plastic soep.”
Robbert van Duin
Voorzitter Recycling Netwerk
robbertvanduin@recyclingnetwerk.org
+31 578 662 233
+31 6 40 50 40 20
Dat zegt Rob Buurman van Recycling Netwerk woensdag in reactie op de onthulling in De Standaard dat de vervuilende verpakkingsindustrie de salarissen financiert van de OVAM-ambtenaren die toezien op het zwerfvuilbeleid en de monitoring van het zwerfvuil.
Rob Buurman: “De OVAM-ambtenaren moeten volledig onafhankelijk kunnen werken. Daarom moet de Vlaamse regering en milieuminister Joke Schauvliege (CD&V) onmiddellijk die invloed van de vervuilende drank- en verpakkingsindustrie weren uit OVAM. Zowel financieel als operationeel.”
Om het milieu schoner te krijgen, moet het beleid zich baseren op cijfers die de realiteit weergeven. De drank- en verpakkingsindustrie heeft er uiteraard alle belang bij om de stijging van het zwerfvuil te minimaliseren. Daarom is het niet gezond dat de industrie de financierder is van de afdeling van OVAM die de cijfers over zwerfvuil registreert. De ambtenaren die het zwerfvuil monitoren moeten hun werk in volledige onafhankelijkheid kunnen doen. De Vlaamse overheid moet dan ook als enige instaan voor hun loon.
Een studie van OVAM lekte in april al uit. Maar OVAM heeft ze vandaag nog steeds niet gepubliceerd. Die studie was op 20 maart 2017 afgerond, maar is nooit openbaar gemaakt. De studie heeft duidelijk een sterke beleidscomponent: het is de maatstaf op basis waarvan de doelstelling van minister Joke Schauvliege (CD&V) en de OVAM van 20% minder zwerfafval in 2022 is gebaseerd. Die doelstelling geldt ten opzichte van de getallen uit de studie van 2015.
De studie toonde echter dat het zwerfvuil in Vlaanderen in stijgende lijn gaat. De hoeveelheid zwerfvuil is met 40% toegenomen, blijkt uit de evaluatie over 2015 tegenover 2013. Dat terwijl de hoeveelheid zwerfvuil voor de regering moet dalen met 20% tegen 2022. Ook de kosten van het zwerfvuil stegen, van 61 miljoen naar 103 miljoen euro tussen 2013 en 2015.
“Die cijfers zouden de regering ertoe kunnen aanzetten om in te grijpen met een meer performante aanpak, via statiegeld bijvoorbeeld. Daarom heeft de industrie er alle belang bij dat deze studie niet officieel wordt”, merkt Rob Buurman op.
Bekijk hier het debat dat het Vlaams parlement op 4 oktober 2017 voerde over de financiering van Mooimakers.
De monitoring van de evolutie van het zwerfafval gebeurt door Vlaanderen Mooi, ook bekend als Mooimakers. Mooimakers is het Vlaamse initiatief tegen zwerfvuil en sluikstort. Het is een samenwerking van de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM), de bedrijven die verpakte producten op de Belgische markt brengen verenigd in Fost Plus, en de VVSG. (bron: http://mooimakers.be/over-mooimakers). Op die manier is Mooimakers het samenwerkingsverband van bedrijven (in Fost Plus) en overheid (OVAM).
Het totale budget over twee jaar, is 19,2 miljoen euro over twee jaar (screenshot van begroting).
Dat stemt dus perfect overeen met de bijdrage van de industrie van 9,6 miljoen per jaar, zoals die werd afgesproken: Het verpakkende bedrijfsleven, vertegenwoordigd door Fost Plus, stelt jaarlijks 9,6 miljoen euro ter beschikking.
Mooimakers wordt dus volledig betaald door Fost Plus (en dus in feite door de bijdrage van het bedrijfsleven, oftewel Coca-Cola, Spa, Colruyt, etc). De financiering is dus niet voor een deel industrie en een deel overheid. Dat wil dus zeggen dat ook het personeel, de ambtenaren die bij Mooimakers werken, worden betaald door geld dat van de industrie komt! Bij punt 7 staat immers de kostenpost personeel. Bij Mooimakers werken 2 mensen van Fost Plus, 1 van VVSG en 7 ambtenaren. Het aangegeven budget is voor alle 10 mensen.
Meer info:
Rob Buurman
Directeur Recycling Netwerk
+31 6 16401040
rob.buurman@recyclingnetwerk.org
Lees ook de artikels van De Standaard “De vervuiler betaalt … acht ‘mooimakers’” (paywall) en Metro “Industrie kan monitoring zwerfvuil door OVAM niet mee financieren”
Lees ook het verslag van het debat in het Vlaams parlement over het dossier.
10 augustus 2017 – “Dit is goed nieuws voor het milieu, want de wegwerp-draagtassen van plastic komen al te vaak als zwerfvuil in natuur en zee terecht”, reageert Rob Buurman van milieuorganisatie Recycling Netwerk donderdag op de beslissing van Aldi om in haar Nederlandse winkels geen wegwerp-draagtassen meer aan te bieden. “We hopen dat de andere supermarkten en winkels in Nederland en België deze positieve tendens snel zullen volgen”.
“Het is wel belangrijk dat de eenmalige plastic tassen niet worden vervangen door een papieren variant. In Nederland betaal je nu enkel voor plastic tassen waardoor veel winkels zijn overgestapt op papier. We moeten overschakelen op tassen die bedoeld zijn om meer dan honderd keer gebruikt te worden en bijvoorbeeld van linnen of gerecyclede plastics gemaakt zijn”, legt Buurman uit.
Op dit moment worden er jaarlijks 100 miljard tassen gebruikt in Europa. “Het probleem is dat plastic tassen in de natuur en uiteindelijk in zeeën en oceanen belanden. Daar vormen ze een gevaar voor vissen en andere zeedieren die erin verstrikt raken. En als het plastic afbreekt tot kleinere stukjes, microplastics, kunnen ze in onze voedselketen terecht komen”, aldus directeur Rob Buurman van Recycling Netwerk.
18 september 2017 We vinden het oprecht mooi om te zien dat mensen meedoen aan Keep It Clean Day en de jaarlijkse World Cleanup Day. Deze acties mobiliseren overtuigde vrijwilligers die de beste bedoelingen hebben om hun wijken en de natuur proper te krijgen.
Toch hebben we gemengde gevoelens bij de communicatie die Nederland Schoon rond deze acties doet. Nederland Schoon is een stichting die wordt gefinancierd door het verpakkende bedrijfsleven. Deze stichting stelt de opruimacties voor als de ultieme oplossing voor zwerfvuil.
Nederland Schoon voert bewustwordingscampagnes, maar houdt zich ver van maatregelen die de leefomgeving preventief en structureel schoner houden. Coca-Cola zit in de Raad van Toezicht van Nederland Schoon. Het doet ons vermoeden dat de multinational hier enkel aan meedoet omwille van zijn imago.
Verantwoordelijkheid
Drankenproducenten zoals Coca-Cola zijn immers verantwoordelijk voor de vele lege blikjes en flesjes die rondslingeren. De hele voedingsindustrie zet het laatste decennium keihard in op on the go-consumptie. Zij delen jaarlijks 2,7 miljard eenmalig bruikbare blikjes en flesjes uit aan de Nederlandse consument .
Maar de drankindustrie neemt geen verantwoordelijkheid voor wat er na gebruik met de verpakking gebeurt. De boodschap is: “Hier is je drankje, drink het op, wat je daarna doet met het lege flesje kan ons niets schelen.” Maar zo belanden jaarlijks tot wel 156 miljoen blikjes en 98 miljoen flesjes in het zwerfafval . Het opruimen hiervan laten ze over aan de gemeenten, en aan vrijwilligers die zwerfafval oprapen.
Met de kraan van meer dan 5 000 flesjes en blikjes per minuut wagenwijd open, wekt het eigenlijk weinig verbazing dat er zoveel troep rondslingert. Opruimacties zijn dan wel goed bedoeld. Maar helaas blijven ze meestal dweilen met de kraan open.
Voorkomen is beter dan genezen
Bovendien verzetten Coca-Cola en andere drankenproducenten zich tegen de invoering van statiegeld. Ze doen dit enkel omdat ze hun winstcijfers belangrijker vinden dan de leefomgeving.
Statiegeld is het meest doeltreffende en meest preventieve middel tegen het aandeel van blikjes en flesjes, 40 procent van het zwerfafval. Een nieuwe studie, in opdracht van demissionair staatssecretaris Sharon Dijksma, concludeert dat statiegeld de hoeveelheid zwerfafval decimeert. Noorwegen en Duitsland laten zien dat met statiegeld een indrukwekkende 95 procent van de blikjes en flesjes terugkeert naar de supermarkt. In Nederland zouden daarmee de uitgaven van de gemeenten voor het opruimen van zwerfvuil tot 80 miljoen euro per jaar dalen. Dat is goed nieuws voor de begroting van de gemeenten. En dus goed nieuws voor elke belastingbetaler.
Goede bedoelingen
Daarom hebben we gemengde gevoelens vandaag.
We vinden het geweldig dat mensen in het kader van Keep It Clean Day en World Cleanup Day hun leefomgeving schoner willen maken. Een propere leefomgeving is ook onze missie als milieuorganisatie.
Maar zolang er miljoenen drankverpakkingen worden verkocht die waardeloos zijn als ze leeg zijn, zal er steeds weer troep bijkomen.
Het is dan ook heel jammer dat Coca-Cola Nederland, via haar zetel in de Raad van Toezicht van Nederland Schoon, wel voluit oproept om te dweilen, maar tegelijkertijd samen met andere drankenproducenten (met haar verzet tegen statiegeld) de kraan wijd open houdt .
Coca-Cola Schotland doet het anders
Dat het anders kan, bewijst Coca-Cola Schotland, die begin dit jaar haar verzet tegen statiegeld liet vallen. Dit leidde ertoe dat de Schotse first minister Nicola Sturgeon vorige week aankondigde dat er statiegeld komt in Schotland.
Je mag er zeker van zijn dat er binnenkort minder opruimacties nodig zijn in Schotland. Want flesjes en blikjes staan voor 40 procent van het zwerfafval. Net zoals in Duitsland en Noorwegen, die al jaren statiegeld kennen, zullen er in Schotland geen blikjes of flesjes meer rondslingeren. En dat het hele jaar door. Zo hopen we dat de duizenden vrijwilligers die vandaag op pad zijn, beloond worden met een propere omgeving – het hele jaar door.
“Dat is geen goede recycling, maar een overtreding van de afvalwetgeving. Daarom stappen we naar het Openbaar Ministerie”, verklaart Robbert van Duin, voorzitter van Recycling Netwerk.
De zogeheten ‘rubberkorrels’ die op duizenden sportvelden in Nederland werden uitgestrooid zijn eigenlijk snippers van autobanden van enkele millimeters groot. In iedere autoband zit ongeveer 1% zink, bij vrachtwagenbanden zelfs 2%.
“De totale uitloging op al die kunstgrasvelden in Nederland is meer dan 10.000 kilo zink per jaar. Wanneer er een drainagesysteem is aangebracht blijft een deel van het zink in de bovenste lavalaag zitten. Het meeste zink verdwijnt echter naar de bodem, het grondwater en het oppervlaktewater. Daarnaast brengen de rubbersnippers ook risico’s voor milieu en gezondheid met zich mee doordat ze bijvoorbeeld verwaaien naar bermen en sloten en door andere milieuschadelijke stoffen die vrijkomen uit het rubber”, legt Robbert van Duin uit.
Verantwoordelijkheid
Volgens Recycling Netwerk zijn in de eerste plaats een aantal bedrijven verantwoordelijk voor deze milieu-overtredingen: de bedrijven die hebben gekozen voor dit soort afvalverwerking en de uitvoerende bedrijven. Zij overtreden de afvalwetgeving én voldoen niet aan hun wettelijke zorgplicht.
“Daarnaast klagen we de terreineigenaren en -beheerders aan voor het tekortschieten bij de aanleg en het beheer van de kunstgrasvelden. En de gemeenten en instanties die belast zijn met controle en handhaving”, zegt de voorzitter van Recycling Netwerk, een coalitie van milieu-organisaties in Nederland en België.
Wetgeving
De grote emissie van zink zou verboden zijn volgens het Besluit Bodemkwaliteit, maar die wetgeving geldt alleen voor een steenachtig materiaal. “Rubbersnippers zijn uiteraard niet steenachtig. Maar de milieuschade is er niet minder om”, benadrukt Robbert van Duin.
Het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) is er trouwens al in 2006 door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) op gewezen dat zinkconcentraties in oppervlaktewater en grondwater de milieukwaliteitscriteria overschrijden.
Desondanks heeft het ministerie van VROM niet ingegrepen en heeft zij na gepolder met de bandenbranche volstaan met het wijzen op ieders zorgplicht. Vervolgens zijn enkele duizenden kunstgrasvelden aangelegd met gebruik van rubbersnippers op en onder die velden. Daarbij zijn allerlei soorten autobanden gebruikt, op allerlei soorten bodem en met allerlei soorten drainagesystemen, zonder goede controle op aanleg en beheer.
“Tussen de overheid en de bandenindustrie werd hierover flink gepolderd. De regelgeving over afval is daarbij handig uit het zicht gewerkt. Gevolg is nu wel dat er grote hoeveelheden zink en andere schadelijke stoffen in de bodem en het water terechtkomen. Wij noemen dit poldercriminaliteit”, zegt van Duin.
Milieugevolgen autobandenafval op kunstgrasvelden
Het verwerken van oude autobanden tot rubberkorrels voor sportvelden is een schoolvoorbeeld van foute recycling. Het levert geen milieuwinst op, maar juist door de versnippering komen er allerlei schadelijke stoffen sneller in het milieu terecht. Want er is meer dan de zinkuitloging. Die rubbersnippers verspreiden zich ook naar de omgeving: microdeeltjes en nanodeeltjes worden meegenomen door bijvoorbeeld de wind of aan schoenen en kleding.
Ieder jaar moeten de rubbersnippers weer worden aangevuld. Voor heel Nederland wordt alleen al daarvoor jaarlijks meer dan 500.000 kilo autobanden afval op sportvelden gestort. Dat zijn tientallen volle vrachtwagens per jaar. Die rubbersnippers leiden tot ecologische schade rond de velden, komen terecht in het voedsel van dieren. Een deel ervan spoelt uiteindelijk naar zee, en draagt zo bij aan de plastic soep.
“Als milieubeweging willen we milieuwinst, en niet zoveel mogelijk recycling tegen elke prijs. Daarom zetten wij ons in vóór goede recycling, en tegen foute recycling. De bandenindustrie is blij dat ze versnipperde oude banden kan uitstorten op sportvelden, en er nog geld voor krijgt ook. Maar de risico’s van de zinkuitloging voor het milieu zijn groot. Die rubberkorrels op sportvelden, dat is gewoon nog altijd afval. Daarom moeten de overheden het ook als afval behandelen”, besluit Robbert van Duin.
Voorgeschiedenis
Eerder adviseerde professor Jan Tytgat, diensthoofd van de afdeling toxicologie van de KU Leuven (België), gemeenten om “rubberkorrels te vermijden en voor het veilige alternatief te kiezen”. De Amsterdamse voetbalclub Ajax besliste al om de rubberkorrels op zijn kunstgrasvelden te verwijderen. De stad Sint-Truiden en de gemeente Houthalen-Helchteren in Belgisch Limburg verboden het voetballen op de kunstgrasvelden en inmiddels is over bijna 80% van de kunstgrasvelden in Belgisch Limburg besloten om deze zo snel mogelijk ‘rubbervrij’ te maken.