Nieuws Archieven | Pagina 11 van 16 | Recycling Netwerk Benelux (RNB)

De volgende maanden hebben de politici in ons land dé kans om iets aan de miljardenstroom plastic flessen te doen. Met een statiegeldsysteem wordt de stroom aan PET-flessen helemaal zuiver gereed voor recyclage.

Op onze kleine planeet worden elke minuut een miljoen plastic flessen verkocht. De cijfers die The Guardian op haar voorpagina plaatste, zijn hallucinant. Als je alle flesjes van de laatste twee jaar achter elkaar zou leggen, kom je aan de afstand van de aarde tot de zon, berekende de Britse krant. Het gaat over een megabusiness van welgeteld 480 miljard flesjes per jaar. Schokkend feit: slechts de helft van deze flesjes wordt gerecycleerd.

Ook voor Vlaanderen zijn de cijfers indrukwekkend: elk jaar komen er 1,2 miljard PET-flessen op onze markt. Het jaarlijks gewicht van PET-flessen in Vlaanderen vertegenwoordigt 32.040 ton plastic.

Doordat nauwelijks de helft van die flesjes gerecycleerd worden, komen er jaarlijks tonnen plastic in zee terecht. Daar breekt het plastic af tot kleinere stukjes, microplastics. Vogels, vissen en andere zeedieren slikken die plastic deeltjes in. The Guardian citeert ook de studie van de Universiteit Gent die toont dat mensen die vis en zeevruchten eten, elk jaar 11.000 stukjes microplastic binnenkrijgen. Zoals de ijsbeer wordt bedreigd door de klimaatverandering, zo worden de Noordzee en onze mosselen bedreigd door de plastic soep.

Om iets aan die microplastics te doen, moeten we naar de plastic drankverpakkingen kijken, zegt het Nederlandse Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu.

Het probleem is dat de drankenproducenten grote winsten maakt dankzij hun manier van verpakken. Ze verpakken hun drank in de voor hen goedkoopste verpakking. U betaalt ervoor, drinkt het op. Maar wat er daarna met die miljarden verpakkingen gebeurt, daar trekken de drankenproducenten hun handen af. ‘Single-use’, zeggen ze.

Nog niet zo lang geleden was dat anders. Drank werd toen vooral verkocht in glazen verpakkingen. Die keerden terug naar de drankenproducent, werden gewassen en opnieuw gebruikt. Maar glas weegt zwaarder en neemt meer volume in. Plastic flessen zijn goedkoper voor de producenten en supermarkten. Waardoor die dus massaal op plastic zijn overgestapt.

Schauvliege kan deel van de oplossing zijn

De vervuiling door plastic hangt dus nauw samen met de winsten die de drankenindustrie maakt. Men moet dus niet verwachten dat die industrie het probleem zelf aanpakt. In dergelijke situaties moeten de regeringen ingrijpen om te verhinderen dat we in het plastic verzuipen. Anders zit er binnen 33 jaar meer plastic dan vis in de zee. Het is niet een radicale milieuorganisatie die dat zegt, maar wel de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, António Guterres.

Die wereldwijde evolutie kunnen we natuurlijk niet op ons eentje uit Vlaanderen stoppen. Maar elke regering en overheid zal wel haar deel moeten doen om de miljardenstroom van plastic onder controle te krijgen. Dus ook onze Vlaamse regering, waarbij minister van Natuur Joke Schauvliege (CD&V) de sleutels in handen heeft.

Foute en goede recyclage

Recyclage is een essentieel deel van de oplossing om de impact op het milieu in te dijken. Maar het moet wel op een slimme manier gebeuren om doeltreffend te zijn.

De drankenproducenten en hun organisatie Fost Plus bazuinen graag uit dat ‘Vlaanderen kampioen recycleren’ zou zijn. Dat is helaas niet zo eenvoudig.

De Vlamingen zijn doorgaans milieubewust. De meeste mensen doen al het mogelijke om afval te sorteren. Ze steken thuis hun plastic flessen in de blauwe zak, en die flessen worden gerecycleerd. Tot zover gaat het goed.

Maar uit de sorteeranalyse van OVAM blijkt dat slechts 2 op 3 flesjes in de blauwe zak terecht komt. 1 op 3 komt in het restafval terecht. En een aanzienlijk deel in openbare vuilbakken of in het milieu. Zo goed is het recyclagesysteem in Vlaanderen nu ook weer niet.

Het huidige systeem is ook een gemiste kans vanuit economisch oogpunt. Die PET-flessen zijn immers prima grondstof om nieuwe flessen mee te maken. Maar dan moet het wel een zuivere stroom van PET-flessen zijn. Met het huidig systeem van de blauwe zak is dat onvoldoende. In de blauwe zakken zitten namelijk ook drankkartons, en dat doet de waarde van de PET-flessen dalen. Met een statiegeldsysteem, waarbij mensen hun plastic flessen naar de supermarkt kunnen brengen en statiegeld terug krijgen, wordt de stroom aan PET-flessen helemaal zuiver. En helemaal gereed voor recyclage.

In een reactie aan The Guardian beweert Coca-Cola dat er niet genoeg kwaliteitsvolle grondstof is om de PET-flessen voor 100 procent uit recyclagemateriaal te maken. Maar tegelijkertijd vecht Coca-Cola actief tegen statiegeld, dat net die kwaliteitsvolle grondstof zou opleveren. Ze zijn dus zelf de reden van het tekort!
Scandinavië en Duitsland tonen de weg

In Noorwegen en Duitsland voerde de regering een statiegeldsysteem in dat kostenefficiënt, technisch en juridisch solide is. Met een statiegeldsysteem kan de consument lege blikjes en plastic flesjes gewoon teruggeven in de supermarkt. Dan krijgt hij statiegeld terug, zoals bij ons nu al met glazen flesjes gebeurt.

Dit systeem levert de perfect zuivere PET-grondstof op om gerecyclede PET-flessen te maken. En op straat of in de natuur vind je nog nauwelijks een weggegooid blikje of plastic flesje. Dat scheelt ook nog eens de kost van ophalen en opruimen door de gemeente, waar de burger via haar gemeentebelasting uiteindelijk voor betaalt. Het statiegeldsysteem is makkelijk over te nemen in Vlaanderen. De supermarkten en kleine handelszaken hoeven er niets voor te betalen want ze worden vergoed door de producent. De burger krijgt zijn statiegeld terug voor de volle pot.

Alternatieven voor de blauwe zak

Schauvliege bestudeert momenteel terecht alternatieven voor de blauwe zak. Het contract met Fost Plus loopt eind 2018 af. Dit is dus hét moment om nieuwe politieke keuzes te maken. De volgende maanden hebben de politici in ons land de kans om iets aan de miljardenstroom plastic flessen te doen.

Er is een duidelijke oplossing die zowel het beste is voor de circulaire economie als de aanpak van het zwerfvuil. Zorg ervoor dat andere plastics ook welkom zijn in de blauwe zak, die dan de zogenaamde paarse zak wordt, én voer statiegeld in voor flesjes en blikjes. Op deze manier worden meer plastics gerecycleerd, gebeurt dat op de best mogelijke manier en neemt het zwerfvuil af met 40 procent.

Antwerpen en Gent hebben al laten weten dat zo een paarse zak hun voorkeur heeft. Maar Fost Plus, die de proefprojecten uitvoert, negeert de piste van statiegeld. Ze gaan eerder richting een éxtra roze zak, waar de overige plastics in zouden moeten. Maar puur een extra zak gaat niets verhelpen aan de lege flesjes die op straat, strand en natuur komen.

Hopelijk brengen deze miljardencijfers van The Guardian Schauvliege en haar regeringspartners N-VA en Open VLD tot de slimste keuze: plastics, drankkartons en conservenblikken in de paarse zak. En plastic flessen en blikjes via statiegeld terug naar de supermarkt.

Dan wordt de drankindustrie eindelijk mee verantwoordelijk voor de miljoenen wegwerpverpakkingen die het produceert. En waarborgen we een gezonde toekomst voor mosselen en vissen. En zo ook voor onszelf en onze kinderen.

De formerende partijen moeten nu doorpakken, zegt Recycling Netwerk woensdagochtend meteen in reactie op het baanbrekende rapport van het CPB.

“Een afvalbeleid dat meer milieuwinst oplevert. Die weg moeten de formerende partijen VVD, CDA, D66 en CU inslaan op basis van dit rapport”, zegt Robbert van Duin, voorzitter van Recycling Netwerk. De grootste milieuwinst voor de samenleving krijg je met statiegeld op een deel van de plastics, de PET-flessen, en meer maatwerk voor de rest van het afval. Meer productinzameling en minder materiaalinzameling. De milieuwinst van Plastic Heroes is veel te klein ten opzichte van al het geld dat het kost. Het rapport van het Centraal Planbureau bevestigt op verschillende punten de negatieve evaluatie die Recycling Netwerk vorig jaar maakte van het systeem van Plastic Heroes.

“Nu moeten de formerende partijen besluiten tot uitbreiding van statiegeld in het kader van het Regeerakkoord Rutte III. Ze mogen dit niet overlaten aan gepolder over een herzien Raamakkoord met industrie en bedrijfsleven”, zegt Recycling Netwerk.

“Deze studie is geen studie van de milieubeweging. Het is ook geen studie van de drankindustrie. De studie van het CPB is gewoon objectief, en de conclusie is duidelijk: statiegeld moet uitgebreid worden. De timing van deze studie is ook perfect voor de formerende partijen. We nemen dan ook aan dat de uitbreiding van statiegeld in het Regeerakkoord van Rutte III zal staan”, besluit Robbert van Duin.

Het is immers het beste middel tegen de lege blikjes en flesjes die de straten en de natuur vervuilen, schrijft de krant terecht. Het is een belangrijke oproep naar de partijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, die de regering Rutte III pogen te formeren.

“De Schotse regio voegt zich dus bij de koplopers van de circulaire economie Duitsland en Noorwegen. Vlaanderen mag deze trein niet aan zich laten voorbijgaan”, reageert Rob Buurman van Recycling Netwerk, een coalitie van Nederlandse en Vlaamse milieuorganisaties.

40% van het zwerfvuil in Vlaanderen bestaat uit flessen en blikjes. De Vlaamse belastingbetaler betaalt elk jaar meer voor de opruiming van dat zwerfafval, nu al 102 miljoen euro jaar. De invoering van statiegeld zou dit decimeren.

De regering van Geert Bourgeois (N-VA) beloofde in 2018 te beslissen of ze ook statiegeld invoert. “Twee op drie Vlamingen is voorstander van statiegeld. Zonder statiegeld gaat het Vlaanderen immers nooit lukken om het zwerfvuil weg te krijgen,” zegt Buurman. De studie in opdracht van de Nederlandse overheid bewees vorige donderdag dat statiegeld het aantal blikjes en plastic flesjes in het zwerfafval tot 90% doet dalen.

“De Schotse eerste minister start vandaag haar parlementair jaar met een ambitieuze hervorming van haar regio naar een circulaire economie. Schotland wordt door de N-VA-minister-president als een voorbeeld gezien. Hij sprak met Sturgeon af om nauwer samen te werken op het vlak van innovatie. Wij vragen dan ook dat minister-president Geert Bourgeois in zijn Septemberverklaring ook resoluut voor de circulaire economie kiest, en in Vlaanderen statiegeld invoert”, besluit Recycling Netwerk.

De Schotse regering voert statiegeld in op blikjes en flessen. First minister Nicola Sturgeon (SNP) kondigde de beslissing deze dinsdagnamiddag aan in het Schots parlement.

“Schotland voegt zich dus bij de koplopers van de circulaire economie Duitsland en Noorwegen. Nederland mag deze trein niet aan zich laten voorbijgaan”, reageert Rob Buurman van Recycling Netwerk, een coalitie van Nederlandse en Belgische milieuorganisaties.

Afgelopen week nog werden de resultaten van de Nederlandse statiegeldstudie bekend. De berekeningen laten zien dat de uitbreiding van het Nederlandse systeem de Nederlandse bedrijven niets hoeft te kosten. Voor gemeentes valt zelfs jaarlijks tot 80 miljoen euro te verdienen, omdat er minder zwerfafval hoeft te worden opgeruimd.

De uitbreiding van statiegeld zou het aantal flesjes en blikjes in het zwerfafval tot 90% doen dalen. Statiegeld wordt gezien als een van de meest effectieve maatregelen om de plastic soep in de oceanen tegen te gaan.

In Schotland zijn zowel Coca-Cola als de onafhankelijke Schotse retailfederatie NFRN expliciet voorstander van statiegeld. Zij zien statiegeld als hét beste instrument om het zwerfafval tegen te gaan. De NFRN denkt zelfs 9 miljoen pond te kunnen verdienen door de invoering van statiegeld. “Daar kan CBL, de branchevereniging van de supermarktbranche in Nederland nog iets van leren”, zegt Buurman.

“Drie op vier Nederlanders steunen de uitbreiding van statiegeld tot alle flessen. Voor de uitbreiding in Nederland zijn sinds vorige donderdag alle simulaties en berekeningen bekend. De formerende partijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie hoeven enkel nog te beslissen”, zegt Buurman.

Studie toont aan dat statiegeld op alle PET-flessen en blikjes geld oplevert voor de samenleving en plastic flessen in zwerfafval tot 90% vermindert

“Het gedetailleerde onderzoek toont dat de uitbreiding van statiegeld netto niets hoeft te kosten. In alle 8 de bestudeerde scenario’s zijn de geschatte inkomsten voor de bedrijfssectoren gemiddeld zelfs hoger dan de geschatte kosten. Door een besparing tot wel 80 miljoen aan opruimkosten is het systeem bovendien voordeliger voor de gemeenten en dus de belastingbetaler”. Dat concludeert Rob Buurman van Recycling Netwerk, een coalitie van milieu-organisaties, donderdagavond uit de nieuwe statiegeldstudie en de brief van demissionair staatssecretaris Sharon Dijksma (PvdA) aan de Tweede Kamer.

De ChristenUnie, die mee onderhandelt over het nieuwe kabinet Rutte III, is sterk voorstander van statiegeld. Ook D66 toonde zich voorstander van statiegeld op kleine flesjes en blikjes. “De resultaten van de studie laten nu zien dat de uitbreiding van statiegeld economisch ook interessant is”, legt Buurman uit.

Kabinet Rutte II besloot afgelopen februari om de hoeveelheid plastic flesjes in het milieu binnen drie jaar met 90% omlaag te brengen. Ze deed dit als reactie op de Plastic Soup Surfer-motie die door 55.000 Nederlanders werd ondertekend. De studie, uitgevoerd door advies- en onderzoeksbureau CE Delft, laat vandaag zien dat statiegeld dit effect kan hebben. “Hiermee kan de volgende regering ervoor zorgen dat er jaarlijks tot 6 miljoen minder plastic flessen in het milieu terechtkomen”, zegt Buurman.

“Nederland wil koploper zijn van de circulaire economie. Deze studie toont aan dat we met statiegeld grondstoffen besparen, het klimaat vooruit helpen en ook de plastic soep aanpakken”, legt Rob Buurman uit.

“Op dit moment ligt de rekening voor rondslingerende drankverpakkingen bij de gemeenten. En dus bij iedereen die zijn belastingen netjes betaalt. Door de uitbreiding van statiegeld kunnen de gemeenten tot 80 miljoen euro besparen op de kosten voor het opruimen van flesjes en blikjes. Dat is 80 miljoen minder die op het bord van de belastingbetaler komt”, benadrukt Buurman.

De studie laat zien dat statiegeld nog andere voordelen kent. Er wordt 44-54 kton minder CO2 uitgestoten. Dat heeft een waarde van 3,5 tot 27 miljoen euro. Daarnaast dalen de kosten voor het ledigen van openbare afvalbakken met 3 tot 10 miljoen euro.

“Het interessante van deze studie is dat ze de voordelen van uitbreiding van statiegeld bewijst. De bal ligt nu in het kamp van VVD, CDA, ChristenUnie en D66. Als ze de uitbreiding van statiegeld niet in hun regeerakkoord opnemen, zal Rutte III nooit geloofwaardig zijn op het vlak van circulaire economie”, besluit Rob Buurman, directeur van Recycling Netwerk.

Rob Buurman
Directeur Recycling Netwerk
rob.buurman@recyclingnetwerk.org
+31 616401040

Dat verklaarde Robbert van Duin, voorzitter van milieu-organisatie Recycling Netwerk, op 27 juni in reactie op het publieksonderzoek van de NOS naar de mening van Nederlanders over afvalverwerking.

Het onderzoek dat op 27 juni in het NOS-journaal aan bod kwam, toont dat de meeste mensen zeer gemotiveerd zijn om steeds meer te recyclen in Nederland. Maar de kwaliteit van de grondstoffen die eruit voortkomen blijft onvoldoende en gaat zelfs achteruit. Daardoor worden er nog steeds bijna geen plasticproducten vervangen door producten van gerecycled materiaal.

Recycling Netwerk is blij dat nu ook door het betrokken bedrijfsleven wordt onderkend dat de kwaliteit van de plasticrecycling omhoog moet. In de uitzending benadrukte het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken (KIDV) dat dus ook de kwaliteit van de plasticinzameling omhoog moet. Robbert van Duin reageert: “Dat vraagt om een fundamenteel andere opzet en niet alleen om het voorkomen van PMD-inzameling samen met blikjes en drankenkartons. In de inzamelstroom zitten nu gewoon teveel verschillende plastics, met teveel problematische vervuiling.”

“De milieuwinst van de huidige systemen is te klein. Dat moet veel beter. De kwaliteit van de teruggewonnen grondstoffen moet omhoog. Materialen die hoogwaardig te recyclen zijn, moeten goed gescheiden worden. Voor flesjes en blikjes kan dat bijvoorbeeld met het statiegeldsysteem. Dat werkt al in veel landen uitstekend, kijk bijvoorbeeld naar Duitsland en Noorwegen. Maar je kunt ook denken aan andere stimulansen voor het inleveren van bijvoorbeeld plastic flessen voor melk, sappen, wasmiddelen en shampoos”.

“De recyclage in Vlaanderen zal pas goed worden als tegelijk de PET-flessen en blikjes uit de PMD-zak gehaald worden, en via statiegeld tot 98% gerecycleerd worden, zoals in Duitsland”. Dat zegt directeur Rob Buurman van Recycling Netwerk, een coalitie van milieu-organisaties.

Rob Buurman: “Voor een proper milieu is het cruciaal dat alle PET-flessen worden gerecycled, en niet rondslingeren in de natuur als zwerfvuil. Met statiegeld, waarbij de klant zijn statiegeld van 0,25 euro terugkrijgt bij het terugbrengen van flessen naar de winkel, wordt meer dan 98 procent van de plastic PET-flessen gerecycleerd in Duitsland.

“Met de blauwe zak in Vlaanderen is dat slechts 62%. Heel veel flessen en blikjes komen immers terecht in de restafvalzak of de openbare vuilbakken omdat ze waardeloos zijn geworden. Die worden dan verbrand in een afvalverbrandingsoven. Erger nog: vele PET-flessen blijven rondslingeren in de natuur of in zee”.

Nu Fost Plus aanstuurt op een verandering van de inhoud van de blauwe zakken, is het moment ideaal om de PET-flessen eruit te halen. “De Vlaamse regering en milieuminister Joke Schauvliege (CD&V) moeten het afvalbeleid niet volledig laten dicteren door de drankenindustrie. Meer soorten plastics in de blauwe zak is ok, maar de PET-flessen en blikjes moeten eruit. Als Schauvliege en de Vlaamse regering slim is, gebruiken ze dit momentum om een statiegeldsysteem in te voeren voor alle plastic PET-flessen en blikjes”, aldus Buurman.

Statiegeld is immers het goedkoopste en meest doeltreffende systeem om het probleem van blikjes en flesjes op straat en in de natuur op te lossen. Het systeem is goedkoop: de kostprijs van het systeem komt neer op ongeveer 1 eurocent per drankverpakking, blijkt uit Duitse en Noorse data. “In Duitsland zijn er bijna geen lege flesjes of blikjes op straat te vinden. Dat is heel verschillend in Vlaanderen, waar de kost voor opruiming van zwerfvuil de pan uitswingt: 103 miljoen euro per jaar”, legt Buurman uit.

3 juli 2017 – “Om de stroom van miljarden plastic flessen in te dammen, moeten de regeringen dringend werk maken van statiegeldsystemen”. Dat zegt milieuorganisatie Recycling Netwerk donderdag in reactie op de scoop van de Britse krant The Guardian, waaruit blijkt dat er elke minuut 1 miljoen plastic flessen worden verkocht, en de helft ervan in de natuur belandt.

Volgens de exclusieve cijfers die The Guardian publiceert, werden er vorig jaar meer dan 480 miljard plastic flessen verkocht in de wereld. Een enorme stijging ten opzichte van tien jaar geleden, toen het 300 miljard flessen per jaar was.

In het artikel zegt Coca-Cola dat er niet genoeg kwaliteitsvolle grondstof is om de PET-flessen voor 100 procent uit recyclagemateriaal te maken. “Maar tegelijkertijd vecht Coca-Cola actief tegen statiegeld, dat net die kwaliteitsvolle grondstof oplevert. Ze zijn zelf de reden van het tekort”, merkt Rob Buurman op.

Door de verkoop van flesjes komen er dus miljoenen tonnen plastic per jaar in de oceanen terecht. Vogels, vissen en andere zeedieren slikken plastic deeltjes in. The Guardian citeert ook de studie van de Universiteit Gent die toont dat mensen die vis en zeevruchten eten, elk jaar 11.000 kleine stukjes plastic binnenkrijgen.

“Om weer gezonde mosselen en gezonde vis zonder plastic deeltjes te krijgen, moet het probleem bij de bron worden aangepakt”, zegt Rob Buurman, algemeen directeur van Recycling Netwerk.

“Opruimacties op strand en zee, dat is eigenlijk dweilen met de kraan open. Voor onze gezondheid is het cruciaal dat een statiegeldsysteem de drankindustrie mee verantwoordelijk maakt voor de miljoenen wegwerpverpakkingen die produceert. Het gaat uiteindelijk over onze gezondheid en die van onze kinderen”.

Vlaams Minister van Natuur Joke Schauvliege (CD&V) zei eerder dat ze statiegeld bestudeert en begin 2018 met haar conclusie komt. In Noorwegen en Duitsland voerde de regering een statiegeldsysteem in dat kostenefficiënt, technisch en juridisch solide is.

“Het is makkelijk over te nemen in Vlaanderen en goedkoper dan de huidige afvalsystemen. Het vermindert de kost van ophalen en opruimen. Met een statiegeldsysteem kan de consument lege blikjes en plastic flesjes gewoon teruggeven in de supermarkt. Dan krijgt hij statiegeld terug, zoals nu al met glazen flesjes gebeurt”, legt Rob Buurman uit.

“Enkel met een statiegeldsysteem zou Vlaanderen echt kampioen recyclage worden. Hopelijk zetten deze miljardencijfers over plastic flessen Schauvliege en haar regeringspartners N-VA en Open VLD aan om te beslissen over de invoering van statiegeld op plastic flessen”, besluit Rob Buurman van Recycling Netwerk.

De bodem onder veel kunstgrasvelden raakt sterk vervuild. In waarschijnlijk tientallen gevallen zijn inmiddels de normen overschreden van het Besluit Bodemkwaliteit.
De oorzaak is het uitlogen van zink uit de vermalen autobanden die gebruikt worden als instrooirubber. Recycling Netwerk, een coalitie van milieu-organisaties, wil meer aandacht voor de kwaliteit van recycling en noemt deze recycling van autobanden “een typisch voorbeeld van foute recycling”. De milieu-inspectie is gevraagd wat zij er aan gaat doen.

Autobanden bestaan voor 20 tot 30 procent uit allerlei metalen en toeslagstoffen, waaronder ook 1 à 2% zinkoxide. Door het uitlogen van het zink in vermalen autobanden spoelt er op de kunstgrasvelden voortdurend zink naar beneden en raakt de laag onder die velden steeds meer vervuild: een milieuprobleem bovenop de mogelijke gezondheidsproblemen die al eerder werden gesignaleerd.
Voordat de eerste kunstgrasmat wordt vervangen (na 10 tot 15 jaar) kan de bodem onder de kunstgrasmat al zo sterk vervuild zijn dat de normen van het Besluit Bodemkwaliteit zijn overschreden. Wanneer het gaat om een kunstgrasveld met daaronder voldoende drainagezand én lavakorrels duurt het tientallen jaren voordat niet alleen de onderlaag, maar ook de bodem daaronder te zwaar vervuild raakt. Maar zonder onderlaag kan de bodemnorm al na 4 of 6 jaar zijn overschreden; bij een beperkte onderlaag (alleen lavakorrels) berekende men 7 of 10 jaar.

De mate van vervuiling verschilt
De ernst van de vervuiling onder kunstgrasvelden is dus afhankelijk van de gebruikte onderlaag, maar ook van veel andere factoren: Hoe lang ligt er al een kunstgrasmat? Welke vermalen autobanden zijn er gebruikt als instrooirubber (vrachtwagenbanden bevatten twee keer zoveel zink)? Hoeveel instrooirubber is er gebruikt? En hoeveel is er later nog toegevoegd?
Onderzoek ter plaatse is nodig om te kunnen bepalen onder hoeveel van de 2.000 kunstgrasvelden in Nederland er al sprake is van overschrijding van de milieunormen. En onder hoeveel kunstgrasvelden dat binnenkort dreigt te gebeuren. Recycling Netwerk acht de kans groot dat de bodem onder tientallen of zelfs honderden kunstgrasvelden nu al te veel met zink is verontreinigd.

Milieubeweging wil recycling van hoge kwaliteit
Er wordt door Recycling Netwerk al jaren gewezen op de noodzaak niet alleen te kijken naar recyclingpercentages, maar veel meer ook naar de kwaliteit van de recycling. Ook de kunststof-recyclers pleiten daarvoor. Bij de milieubeweging gaat het vooral om de milieuwinst van recycling.
De situatie rond de vermalen autobanden laat volgens hen goed zien wat de risico’s zijn en hoe het niet moet. Robbert van Duin, voorzitter van Recycling Netwerk: “Je krijgt natuurlijk geen circulaire economie door alleen maar te claimen dat er meer gerecycled moet worden en het verder maar aan de markt over te laten. Dan ontspoort de zaak en krijg je dit soort gezondheids- en milieuproblemen in plaats van de milieuwinst die we willen. Dit gedoe met kunstgrasvelden was voorkomen met een overheid die meer stuurt en regelt. Maar we zitten nu met de gebakken peren en hebben daarom de milieu-inspectie gevraagd: “Wat gaan we er aan doen?”

Recycling of verkapte afvalstort ?
De juridische hamvraag is tenslotte of het instrooirubber een aanvaardbaar recyclingproduct is, of dat het eigenlijk nog steeds moet worden gezien als een afvalstof. De milieu-inspectie is gevraagd hierover binnen twee weken een standpunt te bepalen.

Plastic Heroes geeft nauwelijks financiële baten en onvoldoende milieuwinst

De recycling van plastics uit huishoudelijk afval blijkt een bedroevend slecht resultaat op te leveren. Recycling Netwerk constateert dat zowel de financiële opbrengst als de winst voor het milieu zwaar tegenvalt en vraagt de Tweede Kamer te bezien hoe de recycling van plastics uit huishoudelijk afval kan worden verbeterd.

De tweede Kamercommissie I&M vergadert deze week (5 oktober) over “Circulaire Economie” en behandelt daarbij onder andere een CPB-notitie over doelstellingen voor preventie en recycling. Recycling Netwerk haakt daar op in en stelt onder meer:

“Ten onrechte wordt gesteld dat het CPB zou hebben geconcludeerd dat de wetenschappelijke literatuur weinig aanknopingspunten biedt voor beter recyclingbeleid.
Wij vragen u de staatssecretaris te verzoeken dergelijk beleidsonderzoek alsnog te laten uitvoeren. In het bijzonder zou moeten worden bezien hoe de recycling van kunststoffen uit huishoudelijk afval -sterk- kan worden verbeterd.
Wij constateren dat het PlasticHeroes-systeem bedroevend slecht functioneert, zowel uit het oogpunt van financiële kosten en baten, als uit milieu-oogpunt.
Ingezet zou moeten worden op een aanpak van plastic verpakkingsafval die, uitgaande van tenminste het huidige kostenniveau, zorgt voor een maximale reductie van broeikasgasemissies en zoveel mogelijk plastic vervangende recycling.
Tot slot verzoeken wij u te zorgen voor wettelijke regelingen met betrekking tot:
a) het treffen van concrete preventiemaatregelen t.a.v. specifieke producten,
b) het heffen van statiegeld op plastic flessen,
c) het kunnen aanspreken van individuele bedrijven op een eerlijk aandeel in het voldoen aan recyclingverplichtingen.”

De Nederlandse milieubeweging is zeer verheugd dat statiegeld op grote plastic flessen niet mag worden afgeschaft. Het antwoord op de vraag “hoe nu verder” is zonneklaar: met betere regelgeving en ook statiegeld op kleine plastic flesjes.

Er is jarenlang gesproken over afschaffing, maar het verpakkende bedrijfsleven en de supermarktsector voldeden keer op keer niet aan afspraken over de aanpak van verpakkingen en verpakkingsafval. Vorige maand liet Recycling Netwerk al zien dat weer niet was voldaan de een cruciale afspraak over het uitbannen van PVC-verpakkingen. Voor staatssecretaris Wilma Mansveld (milieu) blijkt de maat nu vol. Recycling Netwerk, dat op dit terrein de milieubeweging vertegenwoordigt, steunt van harte haar besluit om de afschaffing van statiegeld voor onbepaalde tijd op te schorten.

In een gezamenlijke brief aan Mansveld wordt mede namens o.a. Greenpeace, Milieudefensie en de gezamenlijke Natuur- en Milieufederaties benadrukt dat het statiegeldsysteem dringend aan een update toe is. Robbert van Duin, voorzitter Recycling Netwerk zegt daarover: “Door de slepende discussie over wel of geen afschaffing van statiegeld is de ontwikkeling van het systeem zelf en de regelgeving er omheen verwaarloosd. Innovaties zoals in Duitsland en Scandinavische landen zijn nagelaten, logistieke innovaties die konden zorgen voor meer gemak voor de consument en de supermarkten zijn niet overwogen. En toen begin dit jaar het Productschap Dranken werd opgeheven is de daardoor vervallen statiegeld-verordening vervangen door een houtje-touwtje-regeling.”

Maar nog crucialer acht de milieubeweging de toename van kleine plastic flesjes, zowel in de winkelschappen als in het milieu. Robbert van Duin: “Kleine petflesjes, waarop geen statiegeld wordt geheven, zijn de afgelopen vijftien jaar steeds vaker verkocht. Inmiddels gaan er meer kleine dan grote frisdrank- en waterflessen over de toonbank. Juist die flesjes gebruikt men vaak buitenshuis en je ziet ze dan ook overal slingeren. Akelig, en een bron van dierenleed en plastic soup. En dan ben ik nog niet over de blikjes begonnen.”

In een recente studie uit Vlaanderen naar de haalbaarheid en kosten van een Vlaams statiegeldsysteem is dan ook de aanbeveling te vinden dat statiegeld het best wordt gemodelleerd naar het succesvolle Duitse of Scandinavische model, en niet het “relatief inefficiënte Nederlandse systeem”.

Robbert van Duin: “Wij hopen dat de retourname van drankverpakkingen nu snel en effectief wordt geregeld. Wij verzoeken de staatssecretaris daarom om paragraaf 6 van het Verpakkingenbesluit, een wetsartikel dat al bestaat maar ‘slapend’ is, van kracht te laten worden en zodanig in te vullen dat statiegeld op plastic flessen voor frisdrank en water adequaat wordt geborgd.”

Een groot statiegeldsysteem voor drankverpakkingen kan volledig worden betaald met de opbrengst van de ingezamelde materialen en het niet-geïnde statiegeld. Een uitgebreide studie in opdracht van de regering van Vlaanderen wijst er op dat statiegeldsystemen voor drankverpakkingen winstgevend kunnen zijn (en dus niet ‘peperduur’ zoals de Nederlandse Tweede Kamer in 2012 werd voorgehouden).

De Vlaamse studie berekende zowel de kosten als de opbrengsten in vier van de vijf varianten op rond de 3,5 cent per verpakking. Met alleen geautomatiseerde inname (de vijfde variant) halveren de kosten en ontstaat een winst van 2 cent per verpakking. Hier bovenop komt nog een forse winst voor de samenleving door minder opruimkosten.

België kent tot nog toe alleen statiegeld op bierflesjes, maar overweegt bredere invoering van statiegeld. In het Vlaamse coalitieakkoord werd vorig jaar afgesproken dat zou worden onderzocht wat de mogelijke impacts zijn van het invoeren van statiegeld op eenmalige drankverpakkingen. Onderzoeksbureau Technum heeft nu de verkennende studie uitgevoerd.

De kosten voor inname en transport, de opbrengsten van niet-geïnde statiegelden en de vermindering van zwerfvuil blijken het belangrijkst. De totale netto kosten van de onderzochte statiegeldsystemen zijn gering: drie van de vijf scenario’s zijn zelfs winstgevend. Het huidige – duurdere – Nederlandse systeem wordt getypeerd als relatief inefficiënt.

In opdracht van de Vlaamse regering richtte de studie zich nog niet op het bepalen van het ideale statiegeldsysteem, maar op het verkrijgen van inzicht in de te verwachten impacts en de bandbreedte daarom heen. In een vijftal statiegeldscenario’s werd daarom gevarieerd in het aantal drankverpakkingen en de organisatie van de terugname. Het statiegeldsysteem omvatte alle drankverpakkingen of alleen drankverpakkingen van minder dan 0,75 liter. En het nam alle verpakkingsmaterialen retour of uitsluitend PET-plastic en blik. In alle scenario’s werd uitgegaan van 25 eurocent statiegeld en in vier van de vijf scenario’s werd uitgegaan van 15% handmatige inname.

De bruto kosten voor de vijf statiegeldscenario’s werden berekend op een bedrag tussen de 36 en 95 miljoen euro, afhankelijk van de omvang van het statiegeldsysteem. Het gaat hierbij vooral om kosten op innamelocaties (65 à 70%) en voor transport (15 à 20%).

De kosten voor de vier scenario’s met 15% handmatige inname blijken – per verpakking – weinig te verschillen: de kosten (exclusief opbrengsten) zijn berekend op een bedrag tussen de 3,3 en 3,6 cent per verpakking. In het vijfde scenario werden de bruto systeemkosten berekend op slechts 1,7 cent per verpakking; hier vindt de inname uitsluitend plaats met statiegeldmachines (in de winkels groter dan 400 m²). Het gaat hierbij om alle PET-flessen en blikjes, maar bijvoorbeeld niet om drankenkartons en glazen flessen voor wijn.

Tegenover de bruto kosten voor het statiegeldsysteem staan forse opbrengsten van niet-geïnd statiegeld en materiaalopbrengsten. In alle scenario’s werd hiervoor een bedrag berekend van 3,3 à 3,7 cent per verpakking.

Diverse gevoeligheidsanalyses laten zien dat zowel de kosten als de opbrengsten afhankelijk zijn van aannames die nader onderzoek vergen, waarbij met name de noodzaak van handmatige inname op kleine verkooplocaties, het inzamelpercentage en de hoogte van het statiegeldbedrag relevant zijn.

In alle scenario’s rekent de Vlaamse studie met minstens twee keer zoveel statiegeldmachines per inwoner als er thans staan in Nederland. Het is dan ook zeer opmerkelijk dat uit deze studie blijkt dat zo’n statiegeldsysteem zichzelf betaalt of zelfs winstgevend is. Toen in 2012 in de Tweede Kamer werd gesproken over mogelijke afschaffing van statiegeld typeerde staatsecretaris Atsma het statiegeldsysteem nog als ‘peperduur’.

De Nederlandse Tweede Kamer is nu zeer geïnteresseerd in de resultaten van de Vlaamse studie; vorig jaar december werd met grote meerderheid een motie aangenomen die de nieuwe staatssecretaris van milieu verzocht o.a. hierover contact op te nemen met de Vlaamse regering en het parlement op de hoogte te houden.

Eén opmerking uit de Vlaamse studie is daarom extra interessant (pag. 29): “Het lijkt aangewezen om bij de ontwikkeling van een statiegeldsysteem in Vlaanderen de inzameling naar Duits (en Scandinavisch) model vorm te geven in plaats van het relatief inefficiënte Nederlandse systeem”.

Een retourpremie voor het terugbrengen van afgedankte producten kan een zeer effectieve stimulans zijn om te zorgen voor meer en betere recycling. De milieubeweging is daarom enthousiast over het initiatief van de PvdA om niet verder te praten over het afschaffen van statiegeld en vooruit te kijken naar een brede beleidsaanpak met retourpremies voor gebruikte producten. Maar alleen wanneer deze beleidsaanpak stevig wordt verankerd in duidelijke regelgeving zou het Nederlands afvalbeleid weer in de voorhoede kunnen komen van het Europees afvalbeleid.

De Europese Commissie werkt dit jaar aan aanscherping van het Europees afvalbeleid en aan beleid gericht op het tot stand brengen van een circulaire economie. Er wordt daarmee gemikt op meer en betere inzameling en recycling. Het initiatief van PvdA-kamerlid Yasemin Cegerek voor de invoering van retourpremies op producten zoals speelgoed, kleding en kleine drankverpakkingen loopt hier op vooruit. In veel Europese landen wordt momenteel gewerkt aan de voorbereiding van statiegeldsystemen, deels op basis van de adviezen van de Europese Commissie. De invoering van retourpremies sluit hier prima op aan.

Recycling Netwerk, dat op dit terrein de milieubeweging vertegenwoordigt, pleit ervoor om die retourpremies dan wel goed (wettelijk) te regelen in het Verpakkingenbesluit en andere afvalbesluiten. Robbert van Duin, voorzitter van Recycling Netwerk, merkt hierover op: “Statiegeld is in Nederland nooit goed bij wet geregeld en als gevolg daarvan is het steeds verder uitgekleed en ter discussie komen te staan. We zijn het enige land ter wereld waar er wel statiegeld is op grote plastic flessen, maar niet op kleine plastic flesjes en waar zelfs gepraat wordt over afschaffing. Bij retourpremies kunnen we alle mogelijke discussies krijgen over de (minimale) hoogte van de premie, speciale artikelen die worden uitgezonderd, de plaats van inname van de artikelen, etc. Dat soort dingen moet vooraf goed worden geregeld. De consument moet van te voren weten welke retourpremie hij ontvangt als hij bijvoorbeeld een flesje frisdrank of een blikje bier koopt en of hij dat kan inleveren bij zijn supermarkt of in een retourshop samen met bijvoorbeeld lege batterijen of afgedankte kleding.”

Door supermarktketens is nog steeds niet voldaan aan de voorwaarden voor het vrijgeven van statiegeld op grote plastic flessen. Vorig jaar werd het besluit over de mogelijke afschaffing van statiegeld uitgesteld en kregen de supermarktketens een jaar extra de tijd om te zorgen voor het afgesproken einde aan het gebruik van PVC-verpakkingen.

Recycling Netwerk, dat op dit terrein de milieubeweging vertegenwoordigt, constateert dat de afspraak nog steeds niet is nagekomen en claimt handhaving van statiegeld. Als bewijs werden in winkels van Albert Heijn en Jumbo tientallen in PVC verpakte producten gekocht. Vandaag wordt dit getoond in een TV-uitzending van Brandpunt.

Na jaren van heftige strijd over het statiegeldbeleid (uitbreiden of afschaffen) besloot voormalig staatssecretaris Joop Atsma in 2012 dat statiegeld op grote plastic flessen in 2015 mocht worden afgeschaft wanneer in 2013 aan een aantal voorwaarden was voldaan. Eén van de voorwaarden was het einde van het gebruik van PVC als verpakkingsmateriaal in supermarkten. Toen de milieu-inspectie vorig jaar constateerde dat dit gebruik van PVC niet was beëindigd, besloot staatssecretaris Mansveld het statiegeld niet vrij te geven. Na overleg met de Tweede Kamer werd besloten in 2015 te bezien of inmiddels wel aan de voorwaarden was voldaan en ook na te gaan wat afschaffing van dit statiegeld voor gevolgen heeft voor het milieu en of het groeiend probleem van zwerfafval anders kan worden aangepakt.

Verrast en geschokt
Komende maand zullen staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur & Milieu) en de Tweede Kamer weer bezien wat er moet gebeuren met het statiegeld op drankverpakkingen. Recycling Netwerk pleit al jaren voor uitbreiding van het statiegeld naar kleine flesjes en blikjes (zoals in veel landen al succesvol ingevoerd) zodat er een kosteneffectief statiegeldsysteem ontstaat en veel zwerfafval wordt voorkomen.

Om het vrijgeven van statiegeld op grote plastic flessen te voorkomen werd daarom alvast de aanwezigheid van PVC als verpakkingsmateriaal in supermarkten onderzocht. Verrast en geschokt werd geconstateerd dat bijzonder gemakkelijk kon worden vastgesteld dat in diverse supermarkt-winkels nog steeds PVC als verpakkingsmateriaal wordt gebruikt.

Recycling Netwerk verwijst hierbij naar de ontwikkelingen in steeds meer Europese landen en zal het bewijsmateriaal, een grote doos met de in PVC verpakte producten, toesturen aan de Tweede Kamer die volgende maand met de staatssecretaris vergadert over het statiegeldbeleid.

Van de mensen die correct zijn geïnformeerd is slechts 19% positief over de mogelijke afschaffing van statiegeld op plastic flessen. Dat was de uitslag van een enquête onder meer dan 30.000 deelnemers van het Radar Testpanel. Deze uitslag staat in schril contrast met de 46% die onlangs werd gerapporteerd door TNS-NIPO na onderzoek onder 1.035 Nederlanders. De organisatie van Plastic Heroes, dat het statiegeldsysteem wil opheffen en dan hoopt zelf de lege flessen te ontvangen, wordt hiermee gecorrigeerd voor een eerder misleidend persbericht: Niet 7, maar slechts 2 van de 10 Nederlanders vinden afschaffing van statiegeld “prima”. En met een eerlijke inleiding blijkt juist dat 7 op de 10 Nederlanders negatief staat tegenover afschaffing van statiegeld.

Afschaffing van statiegeld is al meer dan tien jaar een grote wens van de grootste frisdrankfabrikant en de grootste supermarktketen; Coca Cola en Albert Heijn dus. De strijd die hierover wordt gevoerd gaat gepaard met het uitbrengen van allerlei onderzoeksrapporten die in opdracht van de belanghebbende bedrijven en hun branche organisaties zijn opgesteld. Hiermee wil men bewijzen dat statiegeld niet milieubewust, peperduur en ongewenst zou zijn. Vaak blijkt naderhand dat de onderzoeksresultaten anders zijn dan in het persbericht werd gesuggereerd, of zelfs dat een betere onderzoekaanpak leidt tot volledig tegenovergestelde resultaten.

Recycling Netwerk, dat namens milieuorganisaties actief is in de strijd om statiegeld, levert al jaren kritisch weerwerk op studies naar de resultaten en de kosten van statiegeldsystemen en ook naar het recente onderzoek van TNS-NIPO naar de houding tegenover de afschaffing van statiegeld.

Robbert van Duin, voorzitter van Recycling Netwerk, merkt hierover op: “Het onderzoek van TNS-NIPO naar de houding tegenover het afschaffen van statiegeld is het zoveelste voorbeeld van de stelselmatige misleiding met studies die zijn gekocht met het geld van belanghebbende bedrijven. De milieustudie naar de vroegere meermalige plastic statiegeldfles moest uiteindelijk geheel worden herzien: afschaffen was niet beter voor het milieu. Een jaar geleden bleek ook dat de gepresenteerde kostenstudie naar het huidige statiegeldsysteem een volledig fout beeld gaf. Daar wachten we bovendien nog steeds op een oordeel van de integriteitscommissie. En het onderzoek door het Radar-testpanel laat overtuigend zien dat ook het recente gedragsonderzoek van TNS-NIPO en het persbericht daarover van geen kant deugen.”

Eind april 2015 kopte het Afvalfonds Verpakkingen in een persbericht “7 op de 10 Nederlanders vinden einde statiegeld prima”. Het Afvalfonds, dat opereert namens het ‘verpakkend bedrijfsleven’, verwees hierbij naar een rapport van TNS-Nipo dat in haar opdracht was opgesteld (en al drie weken eerder was opgeleverd).

In een tweetal artikelen (1, 2) in dagblad Trouw werd al vastgesteld dat de bevindingen van het rapport niet deugen en zeker niet aantonen dat de consument of de Nederlander het beëindigen van statiegeld wenst of prima vindt. Daar werd niet naar gevraagd en zo werd er niet over gerapporteerd. De framing dat Nederlander van statiegeld af zou willen, is dus zeer bedenkelijk.

Er zijn ook de nodige kanttekeningen te plaatsen bij de onderzoeksopzet en bij de gepresenteerde conclusies. De enquête bevat suggestieve en leidende vraagstellingen en met de onderzoeksresultaten is selectief omgesprongen. Over de helft van de onderzoeksresultaten wordt niet expliciet gerapporteerd; bevindingen in het voordeel van statiegeld worden zeer onopvallend gebracht; bevindingen die uitgelegd kunnen worden in het voordeel van Plastic Heroes worden juist breed uitgemeten.

In deze notitie verschaft Recycling Netwerk een overzicht van kritiekpunten op het TNS Nipo-rapport.

Flesjes en blikjes op straat: bent u het ook zo beu? De eerste paar warme dagen van de lente waren alweer goed voor een flinke afvalberg. Het leverde het Vondelpark al de bijnaam ‘Vondelvuilnisbelt’ op. Maar ook op minder zonnige dagen hoopt het zwerfvuil zich op. Sommige flesjes en blikjes komen in het milieu en in zee terecht en richten daar de nodige schade aan.

Ook in Den Haag, de mooie stad achter de duinen, liggen er geregeld drankflesjes in de goot. Maar in het keurig aangeveegde Binnenhof is de realiteit nog niet voldoende doorgedrongen. Het statiegeld op grote petflessen dreigt – al jaren – te worden afgeschaft. Maar zolang dat besluit nog niet genomen is, hoort er netjes statiegeld te worden geheven. Die verplichting hangt er nu echter geschonden bij. Ook het statiegeld op bierflesjes is niet afdoende geregeld.

Flesjes, blikjes en tasjes

Gelukkig zien we dat de discussie begint te kantelen. In de nieuw verkozen Waterschappen ziet men statiegeld bijvoorbeeld als een middel bij uitstek om te voorkomen dat er flesjes en blikjes in het oppervlaktewater belanden. Ook krijgen we geluiden uit de landelijke politiek en het bedrijfsleven dat de focus verschuift van het afschaffen van statiegeld op grote flessen naar het invoeren van statiegeld op flesjes en blikjes. En het verstrekken van gratis plastic tasjes wordt per 1 januari 2016 verboden. Het tasjesprobleem is daarmee al steviger aangepakt dan door vorige regeringen.

Dat doet ons deugd. De stevige aanpak van plastic tasjes en het heffen van statiegeld op drankverpakkingen is ook de richting die wereldwijd steeds meer wordt ingeslagen. Het toenemend zwerfafval en het probleem van de plastic soep is iedereen tot zorg en leidt tot de inzet van zulke probate, maar hoogst succesvolle middelen. Het zou raar zijn als Nederland – op veel vlakken een voorloper – op juist dit dossier het dwaallicht achterna zou gaan.

Den Haag

In Den Haag is de strijd nog niet gestreden. Sommige partijen durven de stap naar statiegeld op flesjes en blikjes nog niet te zetten. Dat geldt ook voor staatssecretaris Wilma Mansveld van Infrastructuur en Milieu. Maar door u laten zij zich misschien wel overtuigen. Via de website statiegeld.help kunt u Wilma Mansveld en diverse leden van de Tweede Kamer een oproep sturen om nu eens goed af te rekenen met al die blikjes en flesjes in het zwerfvuil. Den Haag, neem een goed besluit, voer een verplicht statiegeld in op blikjes en kleine plastic flesjes!

De afzet van PET-flessen is sinds het begin van de eeuw zeer sterk gegroeid, voor steeds meer dranken en in steeds meer formaten. Het aantal afgedankte PET-flessen is nu een veelvoud van het aantal in het jaar 2000, zowel bij kleine flessen van minder dan 1 liter, als bij grote flessen. Dat is slecht voor ons milieu, vooral door de verbranding van die plastic flessen en de miljoenen flessen die in het zwerfafval terechtkomen.

Beleid voor kleine drankflesjes

Sinds de jaren negentig zijn er door de overheid tal van afspraken gemaakt met de verantwoordelijke bedrijven om te komen tot minder milieuschade van PET-flesjes. De afspraken werden niet nageleefd en latere wetgeving evenmin. De overheid heeft hier geen consequenties aan verbonden en niet gehandhaafd. Ondertussen is de hoeveelheid verkochte PET-flesjes gestaag door blijven stijgen tot inmiddels ongeveer vier keer zoveel als in het jaar 2000.

Beleid voor grote drankflessen

Tien jaar geleden heeft de Nederlandse overheid, in tegenstelling tot de Duitse overheid, ervoor gekozen frisdrankproducenten toestemming te geven om hun meermalige flessen te vervangen door eenmalig te gebruiken flessen. Daardoor is de hoeveelheid afval van grote PET-flessen nu meer dan zes keer zo groot als in het jaar 2000.

Negen veelgestelde vragen

Mening Recycling Netwerk

De enorme groei van de jaarlijks verkochte hoeveelheid kleine PET-flesjes zorgt voor een onaanvaardbare toename van de hoeveelheid afgedankte flesjes die moeten worden opgeruimd of ingezameld en verbrand.
Het milieubeleid heeft volledig gefaald in het beperken van de nadelige gevolgen van het afdanken van lege PET-flessen; ondanks alle afspraken zijn zowel de hoeveelheid flessenafval als de opruimkosten voor m.n. kleine flesjes niet af- maar toegenomen.
Invoering van een statiegeldverplichting voor alle (grote en kleine) plastic drankflessen is een noodzakelijk onderdeel van een milieuverantwoorde en kosten efficiënte aanpak van dit flessenafval.
De afschaffing van de meermalige plastic drankfles moet worden terug gedraaid.

1. Worden er van PET alleen plastic drankflessen gemaakt ?

PET is een plasticsoort die voor verpakkingen steeds meer wordt toegepast vanwege de goed bruikbare eigenschappen van de polymeer PolyEthyleenTereftalaat. Na de PET-flessen zijn er tal van andere PET-verpakkingen gebruikelijk geworden, van bakjes voor fruit tot potjes voor schoonheidsmiddelen. Er worden ook steeds meer PET-flessen gebruikt voor andere producten dan dranken. Jaren geleden zat bijvoorbeeld al de BlueBand-boter van Unilever niet meer in een vetvrij papiertje, maar in een PET-fles. Inmiddels kunnen we zeer veel andere PET-flessen in de schappen vinden, gevuld met olijfolie, reinigingsmiddelen, azijn, shampoo of wat al niet. Dit leidt ertoe dat de PET-stroom die is uitgesorteerd na gemengde plastic-inzameling veel diverser is dan na statiegeldinzameling: er kunnen veel verschillende productresten in zitten (ook non-food) en andere polymeer-additieven. Zo’n gemengde stroom PET of PET-flessen is minder waard voor recyclers, omdat het lastiger te verwerken is en minder mag en kan worden gebruikt voor vervaardiging van voedselverpakkingen en voor bottle-to-bottle recycling.

2. Zijn alle plastic drankflessen gemaakt van PET ?

Nee, de plastic drankflessen voor zuiveldranken, sap, sapdranken zijn vaak gemaakt van andere plastic zoals polyolefinen en polystyreen.

De plastic flessen voor frisdranken en waters zijn voor meer dan 99% PET-flessen. Daartegenover is meer dan 95% van de plastic verpakkingen voor zuiveldranken niet gemaakt van PET, terwijl bij sappen en sapdranken 30% van de plastic flessen is gemaakt van HDPE of PP.

3. Zit er statiegeld op alle grote plastic drankverpakkingen ?

Nee, statiegeld is alleen verplicht voor grote plastic flessen voor frisdranken en waters. Vooral zuiveldranken worden veel verkocht in plastic flessen/jerrycans zonder statiegeld. Het gaat daarbij om bijna 100 miljoen HDPE-flessen, 5 miljoen LDPE-flessen en 6 miljoen PC-flessen van 1 liter of meer. Hiernaast worden ook meer dan 10 miljoen grote plastic flessen met sap of sapdrank zonder statiegeld verkocht. Ook daarbij gaat het vooral om HDPE-jerrycans. Begin 2006 kwam er wetgeving die verplichtte tot 95% inzameling en recycling van alle grote plastic drankverpakkingen. Dat kon feitelijk alleen worden gerealiseerd met een statiegeldsysteem. Deze wetgeving is echter nooit gehandhaafd en eind 2010 werden de betreffende artikelen geschrapt uit het Verpakkingenbesluit.

4. Groeit het jaarlijks verbruik van grote en kleine PET-flessen echt zo sterk ?

In het begin van deze eeuw werden er jaarlijks minder dan 1 miljard PET-flessen gebruikt voor het op de Nederlandse markt brengen van dranken. Sindsdien is het gebruik van deze PET-flessen met meer dan 50% gestegen, vooral door de enorme toename van het gebruik van kleine PET-flesjes zonder statiegeld. Bij de in totaal meer dan 1,5 miljard PET-flessen ging het vorig jaar vooral om flessen voor frisdranken (ruim 60%), waters (ca. 25%) en sap/sapdranken (ruim 10%).

Onderstaande figuur laat de ontwikkeling zien van de afzet van deze flessen mét en zonder statiegeld: door de opkomst van de kleine flesjes worden er sinds een aantal jaren meer PET-flessen zonder statiegeld verkocht dan grote PET-flessen mét statiegeld.

5. Hoe zit dat precies met dat sterk groeiend gebruik van PET-flesjes ?

Het verbruik van PET-flesjes is sinds het begin van de eeuw toegenomen van minder dan 200 miljoen stuks in het jaar 2000 tot meer dan 800 miljoen stuks in 2013. Het gaat daarbij vooral om halve-literflesjes: sinds 2000 vervijfvoudigd in aantal en thans bijna 80% van de kleine PET-flesjes.

Onderstaande tabel geeft een historisch overzicht van het verbruik van PET-flesjes voor verschillende dranken en in verschillende formaten, gebaseerd op de cijfers van marktonderzoeksbureau Canadean.

6. Hoe kan de totale hoeveelheid afval van PET-flessen zo enorm zijn gegroeid ?

Naast de toenemende verkoop van PET-flessen zorgde de afschaffing van meermalige flessen voor ruim een vervijfvoudiging van het aantal afgedankte flessen sinds 2000. Onderstaande figuur laat de ontwikkeling zien van het aantal afgedankte flessen.

Hoewel de hoeveelheid grote PET-flessen die jaarlijks wordt verkocht sinds het jaar 2000 met ruim 15% is afgenomen, is de hoeveelheid afval van deze flessen sterk toegenomen. De oorzaak is dat de grote meermalig statiegeldflessen zijn vervangen door flessen die maar één keer worden gebruikt. Rond de eeuwwisseling werd hierover door de Duitse overheid veel (o.a. juridische) strijd gevoerd met de betrokken bedrijven, waarna uiteindelijk statiegeldwetgeving werd ingevoerd. Kort daarna heeft de Nederlandse overheid wel ingestemd met de afschaffing van de meermalige plastic fles, in ruil voor een toezegging voor milieucompensatie. Sinds 2006 worden de grote PET-flessen dus niet meer hervuld. De flessen worden na de inname wel weer omgesmolten tot nieuwe hoogwaardige grondstof. Uit milieu-oogpunt is dat duidelijk beter dan afvalverbranding (of laagwaardige recycling), maar meermalig gebruik van de PET-fles levert nog beduidend meer milieuwinst op. Om die reden werd destijds besloten tot de bovengenoemde milieucompensatie: er zou 55% van de kleine PET-flesjes worden ingezameld en gerecycled. Dit werd eerst afgesproken met de betrokken bedrijven, daarna wettelijk vastgelegd, maar niet nageleefd en nooit gehandhaafd.

De huidige eenmalige flessen zijn wel een stuk lichter dan de meermalige flessen, maar dat weegt niet op tegen het feit dat de meermalige flessen 15 tot 30 maal werden hervuld. Het eindresultaat is dat de hoeveelheid afval van grote PET-flessen nu meer dan zes keer zo groot is als in het jaar 2000.

7. Waardoor faalde het milieubeleid voor kleine PET-flesjes ?

Het verpakkingenbeleid van de afgelopen 20 jaar heeft een terugkerend patroon dat kan worden getypeerd met drie woorden: afspraak → woordbreuk → uitstel → afspraak → woordbreuk …

Voor kleine plastic flesjes werd al in de jaren negentig de eerste afspraak gemaakt tussen overheid en bedrijfsleven: de hoeveelheid zou beperkt blijven tot minder dan 2% van de markt voor frisdranken en waters en daarom hoefde er geen statiegeld te komen op die kleine flesjes. Inmiddels worden er meer kleine flesjes dan grote flessen op de markt gezet voor deze dranken. Tussen 1991 en 2006 werden milieuafspraken over verpakkingen vastgelegd in zogenaamde convenanten, maar ook in dat kader werden afspraken over kleine flesjes niet nagekomen: de hoeveelheid zwerfafval van plastic flesjes verminderde niet –en zeker niet met de afgesproken 80%- en er werd veel minder dan de afgesproken 55% van de plastic flesjes gescheiden ingezameld. En toen deze laatste afspraak in 2006 wettelijk was vastgelegd in een “Verpakkingenbesluit” veranderde er nog niets: tot eind 2010 werd er domweg niet gehandhaafd en daarna werd het betreffende wetsartikel gewoon geschrapt. Met de invoering van regelgeving is in 2006 ook niet afgestapt van de convenantenaanpak: het Verpakkingenbesluit is een “convenant verpakt als wet”: feitelijk forceert het Verpakkingenbesluit bedrijven en gemeenten om zich aan te sluiten bij een convenant dat nu Raamovereenkomst wordt genoemd. Het blijft dus ‘polderen’ en juist waar het gaat om de aanpak van drankverpakkingen staan bij de polderaars van “het” bedrijfsleven de hakken in het zand: Om te voorkomen dat er statiegeld komt op flesjes en blikjes hebben enkele grote drankproducenten en supermarktketens een dominante positie ingenomen in de afvaardiging van “het” bedrijfsleven. Met hun budget wordt een overmacht aan onderhandelaars, advocaten en rapportenschrijvers ingezet, waartegen onze krimpende overheid niet opgewassen blijkt.

8. Die PET-flesjes worden toch steeds lichter ?

Ja, het gemiddelde PET-flesjes weegt veel minder dan de flesjes die in de jaren negentig werden geïntroduceerd en ook de laatste jaren werd nog door een aantal fabrikanten voortgang geboekt in hun streven om te komen tot lichtere PET-flesjes. Hierbij moet wel worden bedacht dat het gemiddelde PET-flesje zwaarder is dan de flesjes waarover de huidige successen met gewichtsreductie worden gerapporteerd. En er bestaan forse gewichtsverschillen tussen flesjes met hetzelfde volume, zelfs ook bij dezelfde drankenproducent. Helaas leidt de gewichtsreductie bij PET-flesjes nog niet tot een substantiële afname van de totale hoeveelheid afval van PET-flessen, door de voortgaande groei van het aantal verkochte PET-flesjes

9. In welke afvalstromen komen de afgedankte PET-flesjes terecht ?

De belangrijkste afvalstromen waarin de PET-flesjes terechtkomen zijn het huishoudelijk restafval, het reinigingsdienstenafval, het (bij huishoudens) gemengd ingezameld plastic verpakkingsafval en diverse bedrijfsafvalstromen.

Onderzoeksbureau Eureco, dat in Nederland toonaangevend is op het gebied van sorteeranalyses van afvalstromen berekende uitgaande van in totaal 900 miljoen stuks PET-flesjes de volgende verdeling van PET-flesjes over afvalstromen:

Marktonderzoeksbureau Trendbox onderzocht in de periode 2001-2006 jaarlijks het wegwerpgedrag als aandeel in van het totaal aantal afgedankte flesjes en blikjes. Geconstateerd werd dat het ‘zwerfafvalveroorzakend gedrag’ na gebruik buitenshuis sterk was toegenomen. Daarbij moet worden bedacht dat het toenemend gebruik van flesjes en blikjes voor een belangrijk deel thuisgebruik was. Gemiddeld over deze jaren bleek zo’n 3,5% van de afgedankte flesjes en blikjes zwerfafval te zijn geworden. Aannemende dat het ‘zwerfafvalveroorzakend gedrag’ sindsdien niet is af- of toegenomen komen er momenteel ruim 30 miljoen PET-flesjes in het zwerfafval terecht.

Statiegeld op plastic flessen zorgt ervoor dat bijna alle lege flessen worden ingeleverd. Dit is onbetwist een inzamelsysteem met de hoogst mogelijke respons, de minste vervuiling en de meeste winst voor het milieu. Volgens de voormalige staatssecretaris van milieu zou het toch mogen worden afgeschaft “omdat het bedrijfsleven dat wil” en omdat dit “het aller-allerduurste inzamelsysteem voor plastic flessen” zou zijn. Atsma baseerde zich daarbij op een door de levensmiddelenindustrie gefinancierde studie. Gesuggereerd werd dat de studie was uitgevoerd door onderzoekers van de Universiteit Wageningen, maar het bleek te gaan om een BV die functioneerde onder de vleugels van de Universiteit Wageningen (lees er hier meer over).

De nieuwe studie naar de kosten van het statiegeldsysteem door CE Delft (bekijk hier) laat zien dat ‘Wageningen’ bijna alle belangrijke kostenposten zwaar heeft overdreven, met 20%, 60% of zelfs 100%. Voor heel Nederland werd door ‘Wageningen’ bijvoorbeeld gerekend met winkelruimtes die € 250 per m2 per jaar kosten. In werkelijkheid kost winkelruimte in grote delen van Nederland echter minder dan € 125 per m2 per jaar, terwijl zelfs in de duurste regio (rond Amsterdam) de gemiddelde prijs onder de € 200 ligt. Een bedrag van € 250 per m2 is alleen realistisch voor toplocaties in Amsterdam. Daar tegenover werden de opbrengsten van ingezamelde lege flessen met meer dan 10 miljoen euro onderschat.

De kostenberekening van CE Delft komt daarmee uit op aanzienlijk lagere kosten voor het statiegeldsysteem dan ‘Wageningen’. Recycling Netwerk concludeert dat de kosten van het statiegeldsysteem voor plastic flessen tenminste de helft lager zijn dan destijds aan de Tweede Kamer werd voorgespiegeld. Dat betekent dat die kosten op hetzelfde niveau liggen als de kosten van de alternatieve inzameling van gemengde plastics, die uit milieu-oogpunt veel minder goed is.

Hier komt nog bij dat uit de CE-studie blijkt dat bij afschaffing van statiegeld op plastic flessen diverse kosten worden doorgeschoven naar het statiegeldsysteem voor bierflesjes. Het statiegeld op bierflesjes kan daardoor het volgende slachtoffer worden. En tenslotte vreest Recycling Netwerk dat in de kosten waarmee wordt gerekend ook nog – geheim gehouden – fondsvorming van jaarlijks enkele miljoenen euro’s is verscholen. Dat zou betekenen dat de berekening van de kosten van het statiegeldsysteem nog eens 20% lager zou moeten uitkomen.

WC-eend

In de Tweede Kamer werd twee jaar geleden al getwijfeld aan de kostenbeschouwing van Atsma. De Tweede Kamer werd daarbij gesteund door de kritische evaluatie van het conceptrapport uit Wageningen die door Recycling Netwerk was ingebracht. De Tweede Kamer eiste van de staatssecretaris een reactie op de evaluatie van Recycling Netwerk. Atsma was echter alleen bereid dat door ‘Wageningen’ zelf te laten doen, wat door tweede kamerlid Sjoera Dikkers (PvdA) werd getypeerd als “Wij van WC-eend adviseren WC-eend”.

Vervolgens werd kort voor het volgende Tweede Kamer-overleg een herziene versie van het ‘Wageningen’-rapport gepresenteerd, waarin de kostenposten op bijna alle kritiekpunten waren verlaagd. Daarnaast werd echter ook een aantal andere correcties ingevoerd, waarmee de conclusie dat het statiegeldsysteem zo’n 6 cent per fles kost gehandhaafd bleef. Vervolgens heeft de Tweede Kamer ingestemd met de Raam-overeenkomst Verpakkingen, waarin o.a. werd besloten tot het onder voorwaarden ‘vrijgeven’ van statiegeld.

KIDV

Conform deze Raamovereenkomst is de verdere beleidsontwikkeling op het gebied van ‘milieu en verpakkingen’ nu door het milieuministerie neergelegd bij het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken. Dit KIDV wordt volledig gefinancierd door bedrijven en heeft een belangrijk deel van de onderzoeks-werkzaamheden in handen gegeven van dezelfde “BV WC-eend” uit Wageningen.

In het verlengde van de opschudding over de beschamende kostenstudie van ‘Wageningen’ staat hiermee ook de geloofwaardigheid van het KIDV op het spel. Door de KIDV-aanpak hebben belanghebbende bedrijven – zowel rechtstreeks als indirect – grote invloed op de ontwikkeling van het milieubeleid voor verpakkingen. Recycling Netwerk pleit voor een sterke beperking van die invloed en voor een zo onafhankelijk en transparant mogelijke aanpak bij de verdere ontwikkeling van milieubeleid op het gebied van verpakkingen.

Besluiten over de mogelijke afschaffing van het statiegeld op frisdrankflessen blijken te zijn gebaseerd op een ‘wetenschappelijke studie’ waarin de kosten van het statiegeldsysteem zwaar zijn overdreven en de opbrengsten sterk zijn onderschat. De nu berekende kosten van het statiegeldsysteem zijn veel lager dan de kosten die destijds aan de Tweede Kamer zijn voorgespiegeld. Vanuit de milieubeweging wordt gesteld dat hier geen sprake meer is van foutjes, maar eerder van bedrog. Recycling Netwerk vindt daarom dat dit moet leiden tot een andere aanpak van het milieubeleid voor verpakkingen: bij de verdere beleidsontwikkeling moet de grote invloed van belanghebbende bedrijven sterk worden beperkt.

Het statiegeldsysteem was ‘peperduur’, stelde de vorige staatssecretaris van milieu Atsma twee jaar geleden, met verwijzing naar een conceptrapport van ‘Universiteit Wageningen’. En hij bleef bij die mening ondanks de inhoudelijke kritiek op dit rapport vanuit de milieu-organisaties verenigd in Recycling Netwerk. Kritische doorlichting van de uiteindelijke kostenstudie door CE-Delft heeft nu aangetoond dat het statiegeldsysteem een factor twee of drie goedkoper is dan destijds aan de Tweede Kamer werd voorgespiegeld.

Recycling Netwerk vindt dat dit bedrog moet leiden tot een bezinning op de aanpak van het milieubeleid voor verpakkingen. Voorzitter Robbert van Duin: “Keer op keer is gebleken dat de recyclingpercentages die worden gerapporteerd door bedrijven en hun uitvoeringsorganisaties niet helemaal of helemaal niet deugen. Kritische geluiden vanuit milieuorganisaties en overheidsdiensten zoals de milieu-inspectie werden weggewuifd. Nu blijkt ook bedrog bij een op zich simpele kostenberekening van een statiegeldsysteem. Dat laat geen ruimte voor een andere conclusie over de aanpak van het milieubeleid voor verpakkingen: Na bijna twintig jaar gerommel moet de grote invloed van belanghebbende bedrijven sterk worden beperkt.”

Voor statiegeld zou 2014 het jaar van de waarheid kunnen gaan worden. In Nederland gaat het dan om het al dan niet afschaffen van statiegeld op grote frisdrankflessen. Komend voorjaar krijgen we in dat kader stevige discussies over resultaten van afspraken over de aanpak van plastic verpakkingsafval.

De eerste schermutselingen hierover in de Tweede Kamer zijn inmiddels achter de rug: Plasticrecycling lijkt een rekbaar begrip te blijven bij het bepalen van de afgesproken hoeveelheid, maar de gewenste hoogwaardigheid van recycling staat als een huis.

Het draagvlak voor statiegeld blijft groot en er zijn bijna geen partijen in de Tweede Kamer voor wie de afschaffing van statiegeld al een uitgemaakte zaak is. Daar komt bij dat de aanpak van plasticafval wereldwijd steeds meer in de belangstelling komt te staan door de problematiek rond de plastic soup en de toegenomen aandacht voor de kwaliteit van de recycling van kunststoffen. Dat leidt juist tot een stevige impuls voor statiegeldbeleid gericht op plastic flessen.

Wereldwijd komen er meer statiegeldsystemen

Ook in andere landen loopt de discussie over statiegeld vaak hoog op, maar daar gaat het niet om minder, maar om meer statiegeldsystemen. De anti-statiegeldlobby besteedt miljoenen aan het stoppen van deze ontwikkeling, maar de kansen voor nieuwe statiegeldsystemen zien er goed uit. Men is al een eind op weg naar een besluit tot het invoeren van statiegeld in Australië, Spanje en -in mindere mate- Schotland. Ook wordt op veel plaatsen (in de Verenigde Staten, Canada en bijvoorbeeld Duitsland) overwogen om bestaande statiegeldsystemen uit te breiden tot méér soorten dranken en méér verpakkingen.

En tot slot komen er ook uit Brussel gunstige signalen voor statiegeld. Er wordt hard gewerkt aan aanscherping van zowel het Europese afvalstoffenbeleid als het Europese verpakkingenbeleid, aan grondstoffenbeleid en aan een strategie om de plastic soup problematiek aan te pakken. En ondanks de sterke anti-statiegeldlobby ziet men in Brussel -steeds weer en steeds meer- de voordelen van een keuze voor statiegeld.

Nederland op zoek naar de waarheid

Komend voorjaar wordt bekend gemaakt of er het afgelopen jaar voldaan is aan ‘de prestatiegaranties’. Op grond van de door haar voorganger getekende verpakkingen-overeenkomst zal de staatssecretaris bij een positief oordeel besluiten tot het ‘vrijgeven’ van statiegeld. Wanneer de Tweede Kamer daarmee instemt zouden dan begin 2015 de eerste grote frisdrankflessen zonder statiegeld op de markt kunnen worden gebracht.

De eerste en belangrijkste prestatiegarantie betreft de hoeveelheid plastic verpakkings-materiaal die in 2013 “zo hoogwaardig mogelijk” is gerecycled. De hoeveelheid recycling zal waarschijnlijk het probleem niet zijn; er lijkt min of meer te zijn ingestemd met een definitie die alle afval meetelt dat de kunststofrecycling fabriek ontvangt. Door ook het afval mee te tellen dat niet wordt ingezet in nieuwe plastic producten was de prestatie waarschijnlijk al gerealiseerd toen de overeenkomst nog moest worden getekend.

Wat blijft is de vraag of de gekozen aanpak van kunststof verpakkingsafval echt heeft geleid tot zo hoogwaardig mogelijke recycling. De Tweede Kamer heeft vorige maand met twee moties nogmaals aangedrongen op afvalstoffenbeleid gericht op hoogwaardige recycling. Daarmee is weer eens onderstreept dat niet zo maar kan worden voorbij gegaan aan de kwaliteit van de recycling.

Recycling Netwerk en de professionele kunststof recyclers zijn van mening dat de huidige gemengde inzameling en sortering van kunststof verpakkingsafval leidt tot een –te- lage kwaliteit en dat hoogwaardige recycling vraagt om hoogwaardige inzameling. De recyclingopbrengst van gemengd ingezameld plastic verpakkingsafval laat nog steeds veel te wensen over, zowel wat betreft de milieuwinst als wat betreft de opbrengst in euro’s. Hoogwaardige recycling van PET-afval betekent in de praktijk bottle-to-bottle recycling die nu eenmaal niet mogelijk is zonder statiegeldflessen.

“EchteHeld en Recycling Netwerk wensen u een (h)eerlijk jaar van de waarheid”

De inzameling van gebruikte plastic flessen heeft een teleurstellend maximum bereikt in het Verenigd Koninkrijk. Volgens recyclingorganisatie Recoup is de inzameling, na gestaag te zijn gestegen, nu gestabiliseerd op zo’n 58%. Het aantal gemeenten dat plastics inzamelt is intussen wel 96%, dus daar valt nauwelijks meer verbetering te halen. Recoup waarschuwt daarom dat met dit inzamelsysteem de doelstellingen voor 2017 niet gehaald zullen worden.

Volgens Recoup maakt de gemeenschap hierdoor flink extra kosten. De 42% niet gescheiden ingezamelde flessen zorgen naar schatting voor 19 miljoen pond aan verwerkingskosten. Andere plastics die ondanks de gescheiden inzamelmogelijkheid toch bij het restafval belanden, zorgen nog eens voor ongeveer vijftig miljoen pond aan onnodige kosten.

Het is bekend dat gemengde plasticinzameling een beduidend lagere inzamelrespons heeft dan een statiegeldsysteem, en bovendien een lagere kwaliteit gerecyclede plastics oplevert. In 2010 schatte het Britse instituut CPRE dat een landelijk statiegeldsysteem de maatschappij een voordeel van wel 1,2 miljoen pond zou kunnen opleveren.

De toekomst van het Verpakkingenbeleid wordt in binnenkort besproken in de Tweede Kamer. De regering en het bedrijfsleven zijn op weg naar de ‘hoogst haalbare doelen’, zo is in de stukken te lezen. Volgens Recycling Netwerk verwart men daarbij (opzettelijk) ‘kwaliteit’ met ‘kwantiteit’, wat de deur opent voor de afschaffing van statiegeld.

In het Algemeen Overleg, op 14 november, liggen twee notities voor: de ‘Verduurzamingsagenda verpakkingen’ van het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken en het ‘Basisdocument Monitoring’, opgesteld door een werkgroep met vertegenwoordigers van het Ministerie I&M, gemeenten en bedrijfsleven. Beide notities zijn niet onbelangrijk voor de latere besluitvorming over de mogelijke afschaffing van statiegeld.

Monitoringproces: verbeterd en getruct

In het Basisdocument Monitoring Verpakkingen wordt in een kleine honderd pagina’s nauwkeurig omschreven hoe de meting van verschillende stromen verpakkingsafval en op de markt gebrachte verpakkingen dient te worden uitgevoerd. Recycling Netwerk vindt dat een duidelijke verbetering ten opzichte van het verpakkingenbeleid in de voorgaande twintig jaar:

Daar staat echter wel wat tegenover. Die transparantie maakt volgens Recycling Netwerk ook duidelijk hoe de cijfers voor plasticrecycling worden “getruct”:

Verduurzamingsagenda: zoeken naar ‘hoogst haalbare doelen’

De Verduurzamingsagenda is een voortvloeisel van de laatste Raamovereenkomst Verpakkingen, bedoeld om verdere verduurzaming van verpakkingsmaterialen (art. 3.1) en van verpakkingen (art. 3.3) te realiseren. Het vaststellen van deze agenda is een taak van het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken (KIDV), dat ook moet vaststellen wat de “hoogst haalbare doelen” voor 2018 zijn. Uit de Verduurzamingsagenda wordt duidelijk dat het KIDV niet alleen zoekt naar de hoogst haalbare doelen, maar ook naar draagvlak hiervoor bij de verschillende stakeholders en vooral ook de branches. Men wil “met elkaar de visie bepalen”, aansluiten bij “de methoden die toonaangevende bedrijven internationaal als standaard hanteren” en “De branches zijn zelf verantwoordelijk voor de verduurzamingsplannen met daarin de hoogst haalbare doelen voor product-verpakkingscombinaties”.

Het Kennisinstituut moet de plannen vervolgens toetsen, waarbij het conform Raamovereenkomst wel gaat om verpakkingsmaterialen en verpakkingen.
In deze Verduurzamingsagenda wordt nog niet concreet ingegaan op de aanpak door branches; het is natuurlijk ook pas de eerste versie. Wat betreft de drankensector wordt wel ingegaan op twee projecten die inmiddels lopen: de ‘pilot drankenkartons’ en de ‘verhoging hergebruik PET in frisdrankflessen’.

Bij het ‘zoeken naar hoogst haalbare doelen’ lijkt statiegeld echter taboe te zijn. Statiegeld op drankenkartons, zoals dat bijvoorbeeld in Canada heel gewoon is, wordt niet onderzocht. En verder ook geen woord over het feit dat men overal ter wereld voor hergebruikt PET in frisdrankflessen grotendeels is aangewezen op statiegeldflessen.