Zwerfafval

Wandel door een stad of de natuur en je komt het overal tegen: zwerfafval. Flesjes frisdrank, blikjes bier, snoepwikkels, peuken, kauwgom, tickets en allerlei soorten verpakkingen worden bewust of onbewust in het milieu achtergelaten.

 

Waarom is zwerfafval een probleem?

De aanwezigheid van zwerfafval leidt tot aantasting en beeldvervuiling van het milieu. Omdat het meeste zwerfafval niet uit zichzelf afbreekt, blijft het vaak tientallen jaren in het milieu aanwezig. Koeien, vogels, vissen en andere dieren raken verstrikt in het afval of zien het aan voor voedsel, met alle gevolgen van dien.

 

Een deel van het zwerfafval wordt opgeruimd. Maar het deel dat niet wordt opgeruimd blijft achter op het land of belandt via rivieren en wind in zee. Daar blijken vooral de plastics een groot schadelijk nadelig effect te hebben door hun lange levensduur en doordat plastics in zee afbreken tot schadelijke, heel kleine deeltjes (microplastics). Die microplastics worden opgenomen in het weefsel van mosselen en vis, en belanden zo via de voedselketen op ons eigen bord.

 

Naast de impact op het milieu en de irritatie die men er aan beleeft, is zwerfafval ook nog eens enorm zonde. Al die eenmalige koffiekopjes, plastic flesjes en blikjes bestaan uit grondstoffen die we nog prima hadden kunnen hergebruiken voor nieuwe producten.

 

Zwerfafvalbeleid

Jaarlijks geven gemeenten tientallen miljoenen euro’s uit om zwerfafval op te ruimen. Daarnaast wordt een flinke smak geld uitgegeven aan bewustwordingscampagnes door Nederland Schoon en de Vlaamse Mooimakers. Met slogans als ‘Met hetzelfde gemak gooi je het in de afvalbak’ en ‘Doe alsof je thuis bent, gooi geen afval op de grond’ wordt de burger aangemoedigd afval in de vuilbak te gooien. Wie zo vriendelijk is om het afval van anderen te gaan oprapen krijgt daarvoor nog wel eens een kleine financiële beloning. Helaas blijkt deze aanpak niet te werken en is de hoeveelheid zwerfafval de afgelopen jaren niet afgenomen.

 

 

Hoe geraken we van het zwerfafval af?

Zolang de productie en verkoop van single-use koffiekopjes, plastic flesjes, on the go producten etc, blijft toenemen en deze verpakkingen geen waarde hebben voor de gebruikern, zullen er altijd mensen zijn die deze verpakkingen achteloos weggooien. Dit probleem kan nooit worden opgelost door puur en alleen te sensibiliseren of boetes uit te schrijven. Zwerfafval oplossen kan alleen als we het probleem aanpakken bij de bron. Wie deelt er jaarlijks miljarden blikjes en flesjes uit aan consumenten? Dat zijn de producenten. Zolang die kraan, een tuinslang eigenlijk van 4000 flesjes en blikjes per minuut, wagenwijd openstaat, is sensibilisering en repressie dweilen met de kraan open.

 

 

Mening Recycling Netwerk

  • De aanpak van het zwerfafval van drankverpakkingen is ‘dweilen met de kraan open’ wanneer overheid en bedrijven onvoldoende aandacht blijven geven aan preventie.
  • Het uitblijven van duidelijke resultaten bij het voorkomen van het zwerfafval van drankverpakkingen leidt tot onaanvaardbaar hoge opruimkosten voor gemeenten en andere terreinbeheerders en tot terechte ergernis bij burgers.
  • Betere monitoring van de hoeveelheid, volume én gewicht zwerfafval, zodat we écht kunnen nagaan welke aanpak wel en niet werkt
  • De belastingbetaler moet niet langer opdraaien voor de kosten van zwerfafval.
  • Producentverantwoordelijkheid voor het zwerfafval van drankverpakkingen dient serieuze aandacht te krijgen van de overheid
  • Er is niet geen één aanpak die voor alle typen zwerfafval werkt. Daarom pleiten we voor een productgerichte aanpak in het tegengaan van zwerfafval die meer verantwoordelijkheid legt bij de industrie, zoals:
    • De invoering van statiegeld op drankverpakkingen, dit  is noodzakelijk om te komen tot een substantiële reductie van het totaalvolume zwerfafval.
    • Heffing op kauwgom en sigaretten, om de schoonmaakkosten te financieren
    • Actief (financieel) stimuleren van herbruikbare verpakkingen