Verpakkingsafval

Verpakkingsafval is de afvalstroom die al tientallen jaren de hoogste prioriteit heeft binnen het afvalstoffenbeleid. In het begin van de jaren negentig zijn er daardoor belangrijke resultaten geboekt: bij alle verpakkingsmaterialen zien we dat de recycling toen sterk is toegenomen. Nederland had destijds een voorhoedepositie op milieugebied. De laatste jaren wordt duidelijk dat er nog steeds veel mis gaat en veel verbeterd kan worden: Er worden steeds méér verpakkingen gebruikt in plaats van minder. Bijna alle verpakkingen worden maar één keer gebruikt en daarna weggegooid. Sommige verpakkingen -zoals drankkartons- worden (bijna) niet gerecycled.
De glasrecycling blijft de laatste jaren achter bij de wettelijke eisen en meer dan de helft van de plastic verpakkingen wordt niet gerecycled. De huidige recycling met gemengd ingezamelde plastic verpakkingen levert te weinig milieuwinst op. En flesjes, blikjes en andere wegwerpverpakkingen zorgen voor steeds meer zwerfafval, terwijl er geen (statiegeld)beleid is om dat te  voorkomen.

Het verpakkingsafval groeit
Verpakkingen worden vooral gebruikt voor het aanbieden van voedsel en dranken. En hoewel we niet veel meer zijn gaan eten en drinken groeit  het gebruik van verpakkingen maar door. Ieder jaar komen er weer nieuwe producten op de markt die vertellen dat ze gemakkelijker zijn: ‘on-the-go’, ‘kant-en-klaar’ en in afgepaste, kleine hoeveelheden. Zijn die steeds kleinere verpakkingen nodig om het de mensen gemakkelijker te maken en steeds meer 1-persoonshuishoudens te bedienen? Vragen de consumenten om één-sloks drankkartonnetjes, boter uit een flesje en gemalen koffie uit een cupje? Feit is dat de inhoud van die kleinverpakkingen eigenlijk heel veel duurder wordt en dus aan de bedrijven heel veel meer oplevert. En dat er steeds meer verpakkingsafval ontstaat ……
Vorig jaar werd er In Nederland per gemiddeld huishouden iedere maand zo’n 20 kg verpakkingsafval weggegooid. Nog steeds wordt het meeste hiervan niet gerecycled. Alleen al in het huishoudelijk restafval zat in 2012 meer dan een miljard kilogram verpakkingsafval.

Het overheidsbeleid krimpt
Hoewel het verwerken van verpakkingsafval de Nederlandse burgers jaarlijks honderden miljoenen euro’s kost (en 10% preventie dus tientallen miljoenen euro’s zou opleveren) geeft de overheid de regie van het afvalbeheer steeds meer uit handen. Er is nog slechts een handjevol beleidsambtenaren bezig met afvalstoffenbeleid. Bij de implementatie van Europese richtlijnen en producent-verantwoordelijkheid focuste het milieuministerie vooral op onderhandelingen en het verkrijgen van instemming van ‘het bedrijfsleven’. Dat werkt slecht. Voor bijna alle bedrijven zijn verpakkingen belangrijk, wat leidt tot complexe besluitvorming met veel powerplay binnen het bedrijfsleven. En de Nederlandse overheid is niet opgewassen tegen de lobbykracht van de meest invloedrijke bedrijven, zeker niet met de politieke wind van de laatste jaren. De – magere – regelgeving werd tot dusver nauwelijks gehandhaafd.

Recycling Netwerk wil :

Recycling Netwerk wil dat de verantwoordelijke bedrijven en de overheid het milieu minder zwaar (laten) belasten met verpakkingen:

  • Preventie: gebruik minder verpakkingen; en minder milieuschadelijke (dus geen wegwerpverpakkingen als het beter kan).
  • Hergebruik: zorg voor meer hergebruik van verpakkingen, meer (materiaal)recycling en bétere recycling met meer milieuwinst.
  • Beleid: meer regie van de overheid; minder schimmige deals met bedrijven; betere regelgeving, monitoring en handhaving.