Alle berichten van Recycling Netwerk

Einde plastic tassen goed nieuws voor het milieu

Aldi-winkels in Nederland stoppen met verkoop eenmalige draagtassen


“Dit is goed nieuws voor het milieu, want de wegwerp-draagtassen van plastic komen al te vaak als zwerfvuil in natuur en zee terecht”, reageert Rob Buurman van milieuorganisatie Recycling Netwerk donderdag op de beslissing van Aldi om in haar Nederlandse winkels geen wegwerp-draagtassen meer aan te bieden. “We hopen dat de andere supermarkten en winkels in Nederland en België deze positieve tendens snel zullen volgen”.

“Het is wel belangrijk dat de eenmalige plastic tassen niet worden vervangen door een papieren variant. In Nederland betaal je nu enkel voor plastic tassen waardoor veel winkels zijn overgestapt op papier. We moeten overschakelen op tassen die bedoeld zijn om meer dan honderd keer gebruikt te worden en bijvoorbeeld van linnen of gerecyclede plastics gemaakt zijn”, legt Buurman uit.

Op dit moment worden er jaarlijks 100 miljard tassen gebruikt in Europa. “Het probleem is dat plastic tassen in de natuur en uiteindelijk in zeeën en oceanen belanden. Daar vormen ze een gevaar voor vissen en andere zeedieren die erin verstrikt raken. En als het plastic afbreekt tot kleinere stukjes, microplastics, kunnen ze in onze voedselketen terecht komen”, aldus directeur Rob Buurman van Recycling Netwerk.

 

Statiegeldsysteem nodig om weer gezonde mosselen te krijgen

3 juli 2017 – “Om de stroom van miljarden plastic flessen in te dammen, moeten de regeringen dringend werk maken van statiegeldsystemen”. Dat zegt milieuorganisatie Recycling Netwerk donderdag in reactie op de scoop van de Britse krant The Guardian, waaruit blijkt dat er elke minuut 1 miljoen plastic flessen worden verkocht, en de helft ervan in de natuur belandt.

Volgens de exclusieve cijfers die The Guardian publiceert, werden er vorig jaar meer dan 480 miljard plastic flessen verkocht in de wereld. Een enorme stijging ten opzichte van tien jaar geleden, toen het 300 miljard flessen per jaar was.

In het artikel zegt Coca-Cola dat er niet genoeg kwaliteitsvolle grondstof is om de PET-flessen voor 100 procent uit recyclagemateriaal te maken. “Maar tegelijkertijd vecht Coca-Cola actief tegen statiegeld, dat net die kwaliteitsvolle grondstof oplevert. Ze zijn zelf de reden van het tekort”, merkt Rob Buurman op.

Door de verkoop van flesjes komen er dus miljoenen tonnen plastic per jaar in de oceanen terecht. Vogels, vissen en andere zeedieren slikken plastic deeltjes in. The Guardian citeert ook de studie van de Universiteit Gent die toont dat mensen die vis en zeevruchten eten, elk jaar 11.000 kleine stukjes plastic binnenkrijgen.

“Om weer gezonde mosselen en gezonde vis zonder plastic deeltjes te krijgen, moet het probleem bij de bron worden aangepakt”, zegt Rob Buurman, algemeen directeur van Recycling Netwerk.

“Opruimacties op strand en zee, dat is eigenlijk dweilen met de kraan open. Voor onze gezondheid is het cruciaal dat een statiegeldsysteem de drankindustrie mee verantwoordelijk maakt voor de miljoenen wegwerpverpakkingen die produceert. Het gaat uiteindelijk over onze gezondheid en die van onze kinderen”.

Vlaams Minister van Natuur Joke Schauvliege (CD&V) zei eerder dat ze statiegeld bestudeert en begin 2018 met haar conclusie komt. In Noorwegen en Duitsland voerde de regering een statiegeldsysteem in dat kostenefficiënt, technisch en juridisch solide is.

“Het is makkelijk over te nemen in Vlaanderen en goedkoper dan de huidige afvalsystemen. Het vermindert de kost van ophalen en opruimen. Met een statiegeldsysteem kan de consument lege blikjes en plastic flesjes gewoon teruggeven in de supermarkt. Dan krijgt hij statiegeld terug, zoals nu al met glazen flesjes gebeurt”, legt Rob Buurman uit.

“Enkel met een statiegeldsysteem zou Vlaanderen echt kampioen recyclage worden. Hopelijk zetten deze miljardencijfers over plastic flessen Schauvliege en haar regeringspartners N-VA en Open VLD aan om te beslissen over de invoering van statiegeld op plastic flessen”, besluit Rob Buurman van Recycling Netwerk.

 

Meer info:

https://www.theguardian.com/environment/2017/jun/28/a-million-a-minute-worlds-plastic-bottle-binge-as-dangerous-as-climate-change

http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/buitenland/1.3011849blikjes en plastic flessen

 

Bodemvervuiling onder kunstgrasvelden

De bodem onder veel kunstgrasvelden raakt sterk vervuild. In waarschijnlijk tientallen gevallen zijn inmiddels de normen overschreden van het Besluit Bodemkwaliteit.
De oorzaak is het uitlogen van zink uit de vermalen autobanden die gebruikt worden als instrooirubber. Recycling Netwerk, een coalitie van milieu-organisaties, wil meer aandacht voor de kwaliteit van recycling en noemt deze recycling van autobanden “een typisch voorbeeld van foute recycling”. De milieu-inspectie is gevraagd wat zij er aan gaat doen.

Autobanden bestaan voor 20 tot 30 procent uit allerlei metalen en toeslagstoffen, waaronder ook 1 à 2% zinkoxide. Door het uitlogen van het zink in vermalen autobanden spoelt er op de kunstgrasvelden voortdurend zink naar beneden en raakt de laag onder die velden steeds meer vervuild: een milieuprobleem bovenop de mogelijke gezondheidsproblemen die al eerder werden gesignaleerd.
Voordat de eerste kunstgrasmat wordt vervangen (na 10 tot 15 jaar) kan de bodem onder de kunstgrasmat al zo sterk vervuild zijn dat de normen van het Besluit Bodemkwaliteit zijn overschreden. Wanneer het gaat om een kunstgrasveld met daaronder voldoende drainagezand én lavakorrels duurt het tientallen jaren voordat niet alleen de onderlaag, maar ook de bodem daaronder te zwaar vervuild raakt. Maar zonder onderlaag kan de bodemnorm al na 4 of 6 jaar zijn overschreden; bij een beperkte onderlaag (alleen lavakorrels) berekende men 7 of 10 jaar.

De mate van vervuiling verschilt
De ernst van de vervuiling onder kunstgrasvelden is dus afhankelijk van de gebruikte onderlaag, maar ook van veel andere factoren: Hoe lang ligt er al een kunstgrasmat? Welke vermalen autobanden zijn er gebruikt als instrooirubber (vrachtwagenbanden bevatten twee keer zoveel zink)? Hoeveel instrooirubber is er gebruikt? En hoeveel is er later nog toegevoegd?
Onderzoek ter plaatse is nodig om te kunnen bepalen onder hoeveel van de 2.000 kunstgrasvelden in Nederland er al sprake is van overschrijding van de milieunormen. En onder hoeveel kunstgrasvelden dat binnenkort dreigt te gebeuren. Recycling Netwerk acht de kans groot dat de bodem onder tientallen of zelfs honderden kunstgrasvelden nu al te veel met zink is verontreinigd.

Milieubeweging wil recycling van hoge kwaliteit
Er wordt door Recycling Netwerk al jaren gewezen op de noodzaak niet alleen te kijken naar recyclingpercentages, maar veel meer ook naar de kwaliteit van de recycling. Ook de kunststof-recyclers pleiten daarvoor. Bij de milieubeweging gaat het vooral om de milieuwinst van recycling.
De situatie rond de vermalen autobanden laat volgens hen goed zien wat de risico’s zijn en hoe het niet moet. Robbert van Duin, voorzitter van Recycling Netwerk: “Je krijgt natuurlijk geen circulaire economie door alleen maar te claimen dat er meer gerecycled moet worden en het verder maar aan de markt over te laten. Dan ontspoort de zaak en krijg je dit soort gezondheids- en milieuproblemen in plaats van de milieuwinst die we willen. Dit gedoe met kunstgrasvelden was voorkomen met een overheid die meer stuurt en regelt. Maar we zitten nu met de gebakken peren en hebben daarom de milieu-inspectie gevraagd: “Wat gaan we er aan doen?”

Recycling of verkapte afvalstort ?
De juridische hamvraag is tenslotte of het instrooirubber een aanvaardbaar recyclingproduct is, of dat het eigenlijk nog steeds moet worden gezien als een afvalstof. De milieu-inspectie is gevraagd hierover binnen twee weken een standpunt te bepalen.

Nadere toelichting over zinkvervuiling onder kunstgrasvelden

Brief van Recycling Netwerk aan ILT over bodemvervuiling onder kunstgrasvelden

 

Huidige recycling van plastics uit huishoudens schiet zwaar tekort

Plastic Heroes geeft nauwelijks financiële baten en onvoldoende milieuwinst

De recycling van plastics uit huishoudelijk afval blijkt een bedroevend slecht resultaat op te leveren. Recycling Netwerk constateert dat zowel de financiële opbrengst als de winst voor het milieu zwaar tegenvalt en vraagt de Tweede Kamer te bezien hoe de recycling van plastics uit huishoudelijk afval kan worden verbeterd.

De tweede Kamercommissie I&M vergadert deze week (5 oktober) over “Circulaire Economie” en behandelt daarbij onder andere een CPB-notitie over doelstellingen voor preventie en recycling. Recycling Netwerk haakt daar op in en stelt onder meer:

“Ten onrechte wordt gesteld dat het CPB zou hebben geconcludeerd dat de wetenschappelijke literatuur weinig aanknopingspunten biedt voor beter recyclingbeleid.
Wij vragen u de staatssecretaris te verzoeken dergelijk beleidsonderzoek alsnog te laten uitvoeren. In het bijzonder zou moeten worden bezien hoe de recycling van kunststoffen uit huishoudelijk afval -sterk- kan worden verbeterd.
Wij constateren dat het PlasticHeroes-systeem bedroevend slecht functioneert, zowel uit het oogpunt van financiële kosten en baten, als uit milieu-oogpunt.
Ingezet zou moeten worden op een aanpak van plastic verpakkingsafval die, uitgaande van tenminste het huidige kostenniveau, zorgt voor een maximale reductie van broeikasgasemissies en zoveel mogelijk plastic vervangende recycling.
Tot slot verzoeken wij u te zorgen voor wettelijke regelingen met betrekking tot:
a) het treffen van concrete preventiemaatregelen t.a.v. specifieke producten,
b) het heffen van statiegeld op plastic flessen,
c) het kunnen aanspreken van individuele bedrijven op een eerlijk aandeel in het voldoen aan recyclingverplichtingen.”

De hele brief lezen?
160930-recycling-netwerk-aan-tk-commissie-im-nav-cpb-notitie

Steeds meer afval van PET-flessen

De afzet van PET-flessen is sinds het begin van de eeuw zeer sterk gegroeid, voor steeds meer dranken en in steeds meer formaten. Het aantal afgedankte PET-flessen is nu een veelvoud van het aantal in het jaar 2000, zowel bij kleine flessen van minder dan 1 liter, als bij grote flessen. Dat is slecht voor ons milieu, vooral door de verbranding van die plastic flessen en de miljoenen flessen die in het zwerfafval terechtkomen.

 

Beleid voor kleine drankflesjes

Sinds de jaren negentig zijn er door de overheid tal van afspraken gemaakt met de verantwoordelijke bedrijven om te komen tot minder milieuschade van PET-flesjes. De afspraken werden niet nageleefd en latere wetgeving evenmin. De overheid heeft hier geen consequenties aan verbonden en niet gehandhaafd. Ondertussen is de hoeveelheid verkochte PET-flesjes gestaag door blijven stijgen tot inmiddels ongeveer vier keer zoveel als in het jaar 2000.

Beleid voor grote drankflessen

Tien jaar geleden heeft de Nederlandse overheid, in tegenstelling tot de Duitse overheid, ervoor gekozen frisdrankproducenten toestemming te geven om hun meermalige flessen te vervangen door eenmalig te gebruiken flessen. Daardoor is de hoeveelheid afval van grote PET-flessen nu meer dan zes keer zo groot als in het jaar 2000.

 

Negen veelgestelde vragen 

  1. Worden er van PET alleen plastic drankflessen gemaakt ?
  2. Zijn alle plastic drankflessen gemaakt van PET ?
  3. Zit er statiegeld op alle grote plastic drankflessen ?
  4. Groeit het jaarlijks verbruik van grote en kleine PET-flessen echt zo sterk ?
  5. Hoe zit dat precies met dat sterk groeiend gebruik van PET-flesjes ?
  6. Hoe kan de totale hoeveelheid afval van PET-flessen zo enorm zijn gegroeid ?
  7. Waardoor faalde het milieubeleid voor kleine PET-flesjes ?
  8. Die PET-flesjes worden toch steeds lichter ?
  9. In welke afvalstromen komen de afgedankte PET-flesjes terecht ?

 

Mening Recycling Netwerk

  1. De enorme groei van de jaarlijks verkochte hoeveelheid kleine PET-flesjes zorgt voor een onaanvaardbare toename van de hoeveelheid afgedankte flesjes die moeten worden opgeruimd of ingezameld en verbrand.
  2. Het milieubeleid heeft volledig gefaald in het beperken van de nadelige gevolgen van het afdanken van lege PET-flessen; ondanks alle afspraken zijn zowel de hoeveelheid flessenafval als de opruimkosten voor m.n. kleine flesjes niet af- maar toegenomen.
  3. Invoering van een statiegeldverplichting voor alle (grote en kleine) plastic drankflessen is een noodzakelijk onderdeel van een milieuverantwoorde en kosten efficiënte aanpak van dit flessenafval.
  4. De afschaffing van de meermalige plastic drankfles moet worden terug gedraaid.

 

1. Worden er van PET alleen plastic drankflessen gemaakt ?

PET is een plasticsoort die voor verpakkingen steeds meer wordt toegepast vanwege de goed bruikbare eigenschappen van de polymeer PolyEthyleenTereftalaat. Na de PET-flessen zijn er tal van andere PET-verpakkingen gebruikelijk geworden, van bakjes voor fruit tot potjes voor schoonheidsmiddelen. Er worden ook steeds meer PET-flessen gebruikt voor andere producten dan dranken. Jaren geleden zat bijvoorbeeld al de BlueBand-boter van Unilever niet meer in een vetvrij papiertje, maar in een PET-fles. Inmiddels kunnen we zeer veel andere PET-flessen in de schappen vinden, gevuld met olijfolie, reinigingsmiddelen, azijn, shampoo of wat al niet. Dit leidt ertoe dat de PET-stroom die is uitgesorteerd na gemengde plastic-inzameling veel diverser is dan na statiegeldinzameling: er kunnen veel verschillende productresten in zitten (ook non-food) en andere polymeer-additieven. Zo’n gemengde stroom PET of PET-flessen is minder waard voor recyclers, omdat het lastiger te verwerken is en minder mag en kan worden gebruikt voor vervaardiging van voedselverpakkingen en voor bottle-to-bottle recycling.

2. Zijn alle plastic drankflessen gemaakt van PET ?

Nee, de plastic drankflessen voor zuiveldranken, sap, sapdranken zijn vaak gemaakt van andere plastic zoals polyolefinen en polystyreen.

De plastic flessen voor frisdranken en waters zijn voor meer dan 99% PET-flessen. Daartegenover is meer dan 95% van de plastic verpakkingen voor zuiveldranken niet gemaakt van PET, terwijl bij sappen en sapdranken 30% van de plastic flessen is gemaakt van HDPE of PP.

3. Zit er statiegeld op alle grote plastic drankverpakkingen ?

Nee, statiegeld is alleen verplicht voor grote plastic flessen voor frisdranken en waters. Vooral zuiveldranken worden veel verkocht in plastic flessen/jerrycans zonder statiegeld. Het gaat daarbij om bijna 100 miljoen HDPE-flessen, 5 miljoen LDPE-flessen en 6 miljoen PC-flessen van 1 liter of meer. Hiernaast worden ook meer dan 10 miljoen grote plastic flessen met sap of sapdrank zonder statiegeld verkocht. Ook daarbij gaat het vooral om HDPE-jerrycans. Begin 2006 kwam er wetgeving die verplichtte tot 95% inzameling en recycling van alle grote plastic drankverpakkingen. Dat kon feitelijk alleen worden gerealiseerd met een statiegeldsysteem. Deze wetgeving is echter nooit gehandhaafd en eind 2010 werden de betreffende artikelen geschrapt uit het Verpakkingenbesluit.

4. Groeit het jaarlijks verbruik van grote en kleine PET-flessen echt zo sterk ?

In het begin van deze eeuw werden er jaarlijks minder dan 1 miljard PET-flessen gebruikt voor het op de Nederlandse markt brengen van dranken. Sindsdien is het gebruik van deze PET-flessen met meer dan 50% gestegen, vooral door de enorme toename van het gebruik van kleine PET-flesjes zonder statiegeld. Bij de in totaal meer dan 1,5 miljard PET-flessen ging het vorig jaar vooral om flessen voor frisdranken (ruim 60%), waters (ca. 25%) en sap/sapdranken (ruim 10%).

Onderstaande figuur laat de ontwikkeling zien van de afzet van deze flessen mét en zonder statiegeld: door de opkomst van de kleine flesjes worden er sinds een aantal jaren meer PET-flessen zonder statiegeld verkocht dan grote PET-flessen mét statiegeld.

 

141014 fig1

 

5. Hoe zit dat precies met dat sterk groeiend gebruik van PET-flesjes ?

Het verbruik van PET-flesjes is sinds het begin van de eeuw toegenomen van minder dan 200 miljoen stuks in het jaar 2000 tot meer dan 800 miljoen stuks in 2013. Het gaat daarbij vooral om halve-literflesjes: sinds 2000 vervijfvoudigd in aantal en thans bijna 80% van de kleine PET-flesjes.

Onderstaande tabel geeft een historisch overzicht van het verbruik van PET-flesjes voor verschillende dranken en in verschillende formaten, gebaseerd op de cijfers van marktonderzoeksbureau Canadean.

141201 tabel5

 

6. Hoe kan de totale hoeveelheid afval van PET-flessen zo enorm zijn gegroeid ?

Naast de toenemende verkoop van PET-flessen zorgde de afschaffing van meermalige flessen voor ruim een vervijfvoudiging van het aantal afgedankte flessen sinds 2000. Onderstaande figuur laat de ontwikkeling zien van het aantal afgedankte flessen.

 

141014 fig2

 

Toelichting:

Hoewel de hoeveelheid grote PET-flessen die jaarlijks wordt verkocht sinds het jaar 2000 met ruim 15% is afgenomen, is de hoeveelheid afval van deze flessen sterk toegenomen. De oorzaak is dat de grote meermalig statiegeldflessen zijn vervangen door flessen die maar één keer worden gebruikt. Rond de eeuwwisseling werd hierover door de Duitse overheid veel (o.a. juridische) strijd gevoerd met de betrokken bedrijven, waarna uiteindelijk statiegeldwetgeving werd ingevoerd. Kort daarna heeft de Nederlandse overheid wel ingestemd met de afschaffing van de meermalige plastic fles, in ruil voor een toezegging voor milieucompensatie. Sinds 2006 worden de grote PET-flessen dus niet meer hervuld. De flessen worden na de inname wel weer omgesmolten tot nieuwe hoogwaardige grondstof. Uit milieu-oogpunt is dat duidelijk beter dan afvalverbranding (of laagwaardige recycling), maar meermalig gebruik van de PET-fles levert nog beduidend meer milieuwinst op. Om die reden werd destijds besloten tot de bovengenoemde milieucompensatie: er zou 55% van de kleine PET-flesjes worden ingezameld en gerecycled. Dit werd eerst afgesproken met de betrokken bedrijven, daarna wettelijk vastgelegd, maar niet nageleefd en nooit gehandhaafd.

De huidige eenmalige flessen zijn wel een stuk lichter dan de meermalige flessen, maar dat weegt niet op tegen het feit dat de meermalige flessen 15 tot 30 maal werden hervuld. Het eindresultaat is dat de hoeveelheid afval van grote PET-flessen nu meer dan zes keer zo groot is als in het jaar 2000.

7. Waardoor faalde het milieubeleid voor kleine PET-flesjes ?

Het verpakkingenbeleid van de afgelopen 20 jaar heeft een terugkerend patroon dat kan worden getypeerd met drie woorden: afspraak → woordbreuk → uitstel → afspraak → woordbreuk …

Voor kleine plastic flesjes werd al in de jaren negentig de eerste afspraak gemaakt tussen overheid en bedrijfsleven: de hoeveelheid zou beperkt blijven tot minder dan 2% van de markt voor frisdranken en waters en daarom hoefde er geen statiegeld te komen op die kleine flesjes. Inmiddels worden er meer kleine flesjes dan grote flessen op de markt gezet voor deze dranken. Tussen 1991 en 2006 werden milieuafspraken over verpakkingen vastgelegd in zogenaamde convenanten, maar ook in dat kader werden afspraken over kleine flesjes niet nagekomen: de hoeveelheid zwerfafval van plastic flesjes verminderde niet –en zeker niet met de afgesproken 80%- en er werd veel minder dan de afgesproken 55% van de plastic flesjes gescheiden ingezameld. En toen deze laatste afspraak in 2006 wettelijk was vastgelegd in een “Verpakkingenbesluit” veranderde er nog niets: tot eind 2010 werd er domweg niet gehandhaafd en daarna werd het betreffende wetsartikel gewoon geschrapt. Met de invoering van regelgeving is in 2006 ook niet afgestapt van de convenantenaanpak: het Verpakkingenbesluit is een “convenant verpakt als wet”: feitelijk forceert het Verpakkingenbesluit bedrijven en gemeenten om zich aan te sluiten bij een convenant dat nu Raamovereenkomst wordt genoemd. Het blijft dus ‘polderen’ en juist waar het gaat om de aanpak van drankverpakkingen staan bij de polderaars van “het” bedrijfsleven de hakken in het zand: Om te voorkomen dat er statiegeld komt op flesjes en blikjes hebben enkele grote drankproducenten en supermarktketens een dominante positie ingenomen in de afvaardiging van “het” bedrijfsleven. Met hun budget wordt een overmacht aan onderhandelaars, advocaten en rapportenschrijvers ingezet, waartegen onze krimpende overheid niet opgewassen blijkt.

8. Die PET-flesjes worden toch steeds lichter ?

Ja, het gemiddelde PET-flesjes weegt veel minder dan de flesjes die in de jaren negentig werden geïntroduceerd en ook de laatste jaren werd nog door een aantal fabrikanten voortgang geboekt in hun streven om te komen tot lichtere PET-flesjes. Hierbij moet wel worden bedacht dat het gemiddelde PET-flesje zwaarder is dan de flesjes waarover de huidige successen met gewichtsreductie worden gerapporteerd. En er bestaan forse gewichtsverschillen tussen flesjes met hetzelfde volume, zelfs ook bij dezelfde drankenproducent. Helaas leidt de gewichtsreductie bij PET-flesjes nog niet tot een substantiële afname van de totale hoeveelheid afval van PET-flessen, door de voortgaande groei van het aantal verkochte PET-flesjes

9. In welke afvalstromen komen de afgedankte PET-flesjes terecht ?

De belangrijkste afvalstromen waarin de PET-flesjes terechtkomen zijn het huishoudelijk restafval, het reinigingsdienstenafval, het (bij huishoudens) gemengd ingezameld plastic verpakkingsafval en diverse bedrijfsafvalstromen.

Onderzoeksbureau Eureco, dat in Nederland toonaangevend is op het gebied van sorteeranalyses van afvalstromen berekende uitgaande van in totaal 900 miljoen stuks PET-flesjes de volgende verdeling van PET-flesjes over afvalstromen:

  • in huishoudelijk restafval:                                       400 miljoen PET-flesjes (45%)
  • in gemengd ingezameld plastic verpakkingsafval: 200 miljoen PET-flesjes (< 25%)
  • overige afvalstromen (publieke ruimte/bedrijven): 300 miljoen PET-flesjes (> 30%)

Marktonderzoeksbureau Trendbox onderzocht in de periode 2001-2006 jaarlijks het wegwerpgedrag als aandeel in van het totaal aantal afgedankte flesjes en blikjes. Geconstateerd werd dat het ‘zwerfafvalveroorzakend gedrag’ na gebruik buitenshuis sterk was toegenomen. Daarbij moet worden bedacht dat het toenemend gebruik van flesjes en blikjes voor een belangrijk deel thuisgebruik was. Gemiddeld over deze jaren bleek zo’n 3,5% van de afgedankte flesjes en blikjes zwerfafval te zijn geworden. Aannemende dat het ‘zwerfafvalveroorzakend gedrag’ sindsdien niet is af- of toegenomen komen er momenteel ruim 30 miljoen PET-flesjes in het zwerfafval terecht.

 

RvD; 141201

CE-review kostenstudie statiegeld; achtergrondinformatie

Statiegeld op plastic flessen zorgt ervoor dat bijna alle lege flessen worden ingeleverd. Dit is onbetwist een inzamelsysteem met de hoogst mogelijke respons, de minste vervuiling en de meeste winst voor het milieu. Volgens de voormalige staatssecretaris van milieu zou het toch mogen worden afgeschaft “omdat het bedrijfsleven dat wil” en omdat dit “het aller-allerduurste inzamelsysteem voor plastic flessen” zou zijn. Atsma baseerde zich daarbij op een door de levensmiddelenindustrie gefinancierde studie. Gesuggereerd werd dat de studie was uitgevoerd door onderzoekers van de Universiteit Wageningen, maar het bleek te gaan om een BV die functioneerde onder de vleugels van de Universiteit Wageningen (lees er hier meer over).

Statiegeld niet het duurste, maar goedkoopste inzamelsysteem

De nieuwe studie naar de kosten van het statiegeldsysteem door CE Delft (bekijk hier) laat zien dat ‘Wageningen’ bijna alle belangrijke kostenposten zwaar heeft overdreven, met 20%, 60% of zelfs 100%. Voor heel Nederland werd door ‘Wageningen’ bijvoorbeeld gerekend met winkelruimtes die € 250 per m2 per jaar kosten. In werkelijkheid kost winkelruimte in grote delen van Nederland echter minder dan € 125 per m2 per jaar, terwijl zelfs in de duurste regio (rond Amsterdam) de gemiddelde prijs onder de € 200 ligt. Een bedrag van € 250 per m2 is alleen realistisch voor toplocaties in Amsterdam. Daar tegenover werden de opbrengsten van ingezamelde lege flessen met meer dan 10 miljoen euro onderschat.

De kostenberekening van CE Delft komt daarmee uit op aanzienlijk lagere kosten voor het statiegeldsysteem dan ‘Wageningen’. Recycling Netwerk concludeert dat de kosten van het statiegeldsysteem voor plastic flessen tenminste de helft lager zijn dan destijds aan de Tweede Kamer werd voorgespiegeld. Dat betekent dat die kosten op hetzelfde niveau liggen als de kosten van de alternatieve inzameling van gemengde plastics, die uit milieu-oogpunt veel minder goed is.

Hier komt nog bij dat uit de CE-studie blijkt dat bij afschaffing van statiegeld op plastic flessen diverse kosten worden doorgeschoven naar het statiegeldsysteem voor bierflesjes. Het statiegeld op bierflesjes kan daardoor het volgende slachtoffer worden. En tenslotte vreest Recycling Netwerk dat in de kosten waarmee wordt gerekend ook nog – geheim gehouden – fondsvorming van jaarlijks enkele miljoenen euro’s is verscholen. Dat zou betekenen dat de berekening van de kosten van het statiegeldsysteem nog eens 20% lager zou moeten uitkomen.

WC-eend

In de Tweede Kamer werd twee jaar geleden al getwijfeld aan de kostenbeschouwing van Atsma. De Tweede Kamer werd daarbij gesteund door de kritische evaluatie van het conceptrapport uit Wageningen die door Recycling Netwerk was ingebracht. De Tweede Kamer eiste van de staatssecretaris een reactie op de evaluatie van Recycling Netwerk. Atsma was echter alleen bereid dat door ‘Wageningen’ zelf te laten doen, wat door tweede kamerlid Sjoera Dikkers (PvdA) werd getypeerd als “Wij van WC-eend adviseren WC-eend”.

Vervolgens werd kort voor het volgende Tweede Kamer-overleg een herziene versie van het ‘Wageningen’-rapport gepresenteerd, waarin de kostenposten op bijna alle kritiekpunten waren verlaagd. Daarnaast werd echter ook een aantal andere correcties ingevoerd, waarmee de conclusie dat het statiegeldsysteem zo’n 6 cent per fles kost gehandhaafd bleef. Vervolgens heeft de Tweede Kamer ingestemd met de Raam-overeenkomst Verpakkingen, waarin o.a. werd besloten tot het onder voorwaarden ‘vrijgeven’ van statiegeld.

KIDV

Conform deze Raamovereenkomst is de verdere beleidsontwikkeling op het gebied van ‘milieu en verpakkingen’ nu door het milieuministerie neergelegd bij het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken. Dit KIDV wordt volledig gefinancierd door bedrijven en heeft een belangrijk deel van de onderzoeks-werkzaamheden in handen gegeven van dezelfde “BV WC-eend” uit Wageningen.

In het verlengde van de opschudding over de beschamende kostenstudie van ‘Wageningen’ staat hiermee ook de geloofwaardigheid van het KIDV op het spel. Door de KIDV-aanpak hebben belanghebbende bedrijven – zowel rechtstreeks als indirect – grote invloed op de ontwikkeling van het milieubeleid voor verpakkingen. Recycling Netwerk pleit voor een sterke beperking van die invloed en voor een zo onafhankelijk en transparant mogelijke aanpak bij de verdere ontwikkeling van milieubeleid op het gebied van verpakkingen.

De CE-review vindt u onder: http://www.ce.nl/publicatie/kosten_statiegeldsystemen_voor_grote_pet-flessen/1477

Reactie milieuhoogleraren: http://www.echteheld.nl/nieuws/564/milieuhoogleraren_pleiten_voor_handhaving_statiegeld

Kranten:

http://www.ad.nl/ad/nl/1012/Nederland/article/detail/3627131/2014/04/02/Politiek-ernstig-misleid-bij-afschaffen-statiegeld.dhtml

http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2686/Binnenland/article/detail/3627156/2014/04/02/Tweede-Kamer-ernstig-misleid-door-statiegeld-rapport.dhtml

http://www.parool.nl/parool/nl/3587/POLITIEK-BINNENLAND/article/detail/3627131/2014/04/02/Politiek-ernstig-misleid-bij-afschaffen-statiegeld.dhtml

http://www.nu.nl/economie/3742191/afschaffing-statiegeld-niet-voordeliger.html

http://www.gelderlander.nl/algemeen/economie/afschaffing-statiegeld-op-onjuiste-gronden-1.4296905

Magazines en blogs:

http://frontpage.fok.nl/nieuws/646080/1/1/100/rel-om-statiegeldonderzoek.html

http://www.foodholland.nl/nieuws/artikel.html?id=157797

http://www.levensmiddelenkrant.nl/14651/afschaffen-statiegeld-gebaseerd-op-foute-cijfers

http://www.levensmiddelenkrant.nl/14660/hoogleraren-kraken-berekening-statiegelddebat

http://www.ftm.nl/column/statiegeldsysteem-loopt-de-plastic-soep/